{"id":10110,"date":"2022-01-24T06:00:32","date_gmt":"2022-01-24T05:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/balticwind.eu\/?p=10110"},"modified":"2022-10-07T08:35:24","modified_gmt":"2022-10-07T06:35:24","slug":"czy-zatopiona-w-baltyku-bron-po-ii-wojnie-swiatowej-stanowi-zagrozenie-dla-energetyki-wiatrowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/czy-zatopiona-w-baltyku-bron-po-ii-wojnie-swiatowej-stanowi-zagrozenie-dla-energetyki-wiatrowej\/","title":{"rendered":"Czy zatopiona w Ba\u0142tyku bro\u0144 po II wojnie \u015bwiatowej stanowi zagro\u017cenie dla energetyki wiatrowej?"},"content":{"rendered":"
Autor: kmdr por. dr Rafa\u0142 Mi\u0119tkiewicz, adiunkt na Wydziale Dowodzenia i Operacji Morskich w Akademii Marynarki Wojennej im. Bohater\u00f3w Westerplatte w Gdyni, ekspert Instytutu Polityki Energetycznej im. Ignacego \u0141ukasiewicza w Rzeszowie<\/em><\/h6>\n

Powstanie sektora morskiej energetyki wiatrowej (MEW) w Polsce jest szans\u0105 na wieloaspektowy rozw\u00f3j spo\u0142eczny, budowanie bezpiecze\u0144stwa energetycznego pa\u0144stwa oraz tworzenie inteligentnych specjalizacji. Po zako\u0144czeniu niezb\u0119dnych pozwole\u0144, prace nad polskimi morskimi farmami wiatrowymi (MFW) wejd\u0105 w nowy etap obejmuj\u0105cy fizyczn\u0105 budow\u0119 pierwszych z nich. Faza ta realizowana b\u0119dzie bezpo\u015brednio na morzu, a w\u0142a\u015bciwie na zdefiniowanych w Planie zagospodarowania przestrzennego polskich obszar\u00f3w morskich, konkretnych dzia\u0142kach inwestycyjnych. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta zwi\u0105zana b\u0119dzie z wyra\u017an\u0105 ingerencj\u0105 w dno morskie i poza wybranym systemem posadowienia turbin i stacji transformatorowych, obejmowa\u0142a b\u0119dzie tak\u017ce u\u0142o\u017cenie setek kilometr\u00f3w linii przesy\u0142owych o r\u00f3\u017cnym przeznaczeniu. Nale\u017cy przy tym mie\u0107 na uwadze, i\u017c energia elektryczna wyprodukowana w strefie przyleg\u0142ej i wy\u0142\u0105cznej strefie ekonomicznej przesy\u0142ana b\u0119dzie liniami podmorskimi i w kilku miejscach wprowadzona zostanie do krajowego systemu energetycznego. Ciekaw\u0105 koncepcj\u0105 jest tak\u017ce podmorskie po\u0142\u0105czenie MFW z systemami energetycznymi pa\u0144stw ba\u0142tyckich. To wa\u017cna informacja zwi\u0119kszaj\u0105ca powierzchni\u0119 dna morskiego, jaka wykorzystana zostanie na potrzeby w\u0142\u0105czenia MEW do krajowego, a mo\u017ce tak\u017ce ba\u0142tyckiego miksu energetycznego.
\nOd pewnego czasu dostrzec mo\u017cna pr\u00f3by podnoszenie tematu obiekt\u00f3w niebezpiecznych spoczywaj\u0105cych na dnie Morza Ba\u0142tyckiego w postaci wrak\u00f3w z niebezpieczn\u0105 zawarto\u015bci\u0105, broni chemicznej i amunicji konwencjonalnej celowo topionej w ramach powojennej neutralizacji ogromnych zasob\u00f3w \u015bmierciono\u015bnej broni, w\u0142a\u015bnie w kontek\u015bcie realizacji inwestycji budowy sektora wind offshore. Powy\u017csze zagadnienia przez wiele lat by\u0142 obszarem zainteresowania niemal\u017ce wy\u0142\u0105cznie naukowc\u00f3w prowadz\u0105cych badania, nad kwestiami zwi\u0105zanymi z lokalizacj\u0105 broni chemicznej i konwencjonalnej ich oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko naturalne. Przeci\u0119tnym obywatelom problem kojarzy si\u0119 tak\u017ce z akcjami prowadzonych przez patrole rozminowania (Marynarka Wojenna), liczone w setkach interwencji oraz tysi\u0105cach zneutralizowanych obiekt\u00f3w. Od pewnego czasu dzia\u0142ania w omawianej materii coraz szerzej podejmowane s\u0105 przez w\u0142adze samorz\u0105dowe i polityk\u00f3w krajowych i europejskich. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce inicjatywy spo\u0142eczne przybli\u017caj\u0105ce ten problem (#Ba\u0142tykDlaPokole\u0144).
\nCelem niniejszego opracowania jest podj\u0119cie pr\u00f3by odpowiedzi na pytanie: Czy zatopiona bro\u0144 chemiczna oraz konwencjonalna stanowi\u0105 powa\u017cne zagro\u017cenie na drodze do realizacji projekt\u00f3w zwi\u0105zanych z rozwojem morskiej energetyki wiatrowej na akwenach polskich obszar\u00f3w morskich?
\nArtyku\u0142 ma charakter informacyjny i zach\u0119ci\u0107 ma do g\u0142\u0119bszego zapoznania si\u0119 z wynikami prac podj\u0119tych, tak\u017ce przez licznych polskich, specjalist\u00f3w badaj\u0105cych omawiane zagadnienia od wielu lat. Budowanie \u015bwiadomo\u015bci zwi\u0105zanej z rozwojem MEW winno odbywa\u0107 si\u0119, zdaniem autora, w oparciu o ca\u0142o\u015bciowe (holistyczne) postrzeganie tej wieloaspektowej problematyki. Bez w\u0105tpienia kwestie bezpiecze\u0144stwa realizacji inwestycji, w rozumieniu mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia zagro\u017ce\u0144 oraz ich potencjalnych skutk\u00f3w s\u0105 zaledwie sygnalizowane w dost\u0119pnych analizach i raportach bran\u017cowych.
\nWarto zauwa\u017cy\u0107, i\u017c na potrzeb\u0119 prowadzenia prac zwi\u0105zanych z oczyszczaniem w\u00f3d Ba\u0142tyku z materia\u0142\u00f3w niebezpiecznych, jako istotnego czynnika rozwoju og\u00f3\u0142u polskiej gospodarki morskiej wskazuje Strategiczna Koncepcja Bezpiecze\u0144stwa Morskiego Rzeczypospolitej Polskiej (2017). Dokument ten okre\u015bla \u017cywotne interesy narodowe w domenie morskiej oraz szanse zwi\u0105zane z wykorzystaniem dost\u0119pu do Ba\u0142tyku w podstawowych przestrzeniach aktywno\u015bci ludzkiej na morzu. Nie da si\u0119 tu pomin\u0105\u0107 kwestii znaczenia w przysz\u0142ym systemie energetycznym pa\u0144stwa, czy programach wodorowych. Energetyka wiatrowa, jako d\u0142ugofalowa inwestycja maj\u0105ca poch\u0142on\u0105\u0107 ok. 130 mld z\u0142otych, staje si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 polskich interes\u00f3w morskich. Aby\u015bmy byli \u015bwiadkami efektywnej (terminowej) realizacji projekt\u00f3w rozwojowych, a p\u00f3\u017aniej stabilnej pracy MFW, nale\u017cy ju\u017c dzi\u015b podejmowa\u0107 kroki w celu zbudowania adekwatnego systemy bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Foto. Topienie amunicji w morzu po II wojnie \u015bwiatowej
\n\"\"\"\"\"\"
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: www.hakaimagazine.com\/features\/weapons-war-litter-ocean-floor\/<\/a>, www.iwm.org.uk\/collections\/item\/object\/205208193<\/a>, www.naturphilosophie.co.uk\/what-lies-beneath-the-toxic-legacy-of-post-war-ammunition-dumping\/<\/a><\/p>\n

Zdaniem autora, uzasadnione jest postawienie tezy, i\u017c: Jest tylko kwesti\u0105 czasu, kiedy inwestorzy realizuj\u0105cy swoje projekty zwi\u0105zane z rozwojem morskiej energetyki wiatrowej, na polskich obszarach morskich, a ujmuj\u0105c problem szerzej na wszystkich subakwenach Morza Ba\u0142tyckiego, natkn\u0105 si\u0119 na obiekty niebezpieczne pochodzenia militarnego, w tym bro\u0144 chemiczna.
\nDost\u0119pne opinie wyra\u017caj\u0105 pewno\u015b\u0107, i\u017c lokalizacje morskich farm wiatrowych zawieraj\u0105 depozyt w postaci obiekt\u00f3w niebezpiecznych, w tym bro\u0144 chemiczn\u0105, a pytanie dotyczy wy\u0142\u0105cznie ilo\u015bci tych substancji. Nale\u017cy przy tym zaznaczy\u0107, i\u017c cz\u0119\u015b\u0107 obiekt\u00f3w mo\u017ce by\u0107 zagrzebana w osadach dennych, a tym samym trudna do zlokalizowania. Wa\u017cne, aby plany projektowe (harmonogramy) zak\u0142ada\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia tego typu zagro\u017ce\u0144 oraz aby inwestorzy posiadali \u015bwiadomo\u015b\u0107 prawdopodobie\u0144stwa ich napotkania. Kolejn\u0105 kwesti\u0105 jest znajomo\u015b\u0107 procedur, zakresu kompetencji oraz wyposa\u017cenia s\u0142u\u017cb i organ\u00f3w administracji odpowiedzialnych za post\u0119powanie z niebezpiecznymi znaleziskami. Nale\u017cy wiedzie\u0107 przede wszystkim, w jaki spos\u00f3b si\u0119 zachowa\u0107 (co robi\u0107 a czego nie), kt\u00f3re s\u0142u\u017cby powinny zosta\u0107 powiadomione w pierwszej kolejno\u015bci, jak zabezpieczy\u0107 personel i miejsce oraz co mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 najwa\u017cniejsze, w jaki spos\u00f3b udzieli\u0107 pomocy potencjalnym poszkodowanym. Tym samym, potencjalne ryzyko zwi\u0105zane z wyst\u0119powaniem obiekt\u00f3w niebezpiecznych na obszarach MFW poszczeg\u00f3lnych interesariuszy powinno zosta\u0107 zminimalizowane do akceptowalnego poziomu jeszcze zanim dojdzie do fizycznego posadowienia element\u00f3w MFW. Jednym z podstawowych element\u00f3w jest wiedza ugruntowana badaniami morza.<\/p>\n

Skala problemu zatopionej amunicji chemicznej i konwencjonalnej<\/strong><\/p>\n

Dok\u0142adne wskazanie ilo\u015bci amunicji zatopionej w Morzu Ba\u0142tyckim, jest praktycznie niemo\u017cliwe. Skal\u0119 problemu obrazuj\u0105 jednak dane szacunkowe, kt\u00f3re wskazuj\u0105, i\u017c na dnie Ba\u0142tyku spoczywa od 360 do nawet 385 tys. ton amunicji stanowi\u0105cej mroczny depozyt I oraz II wojny \u015bwiatowej. Topienie amunicji uznano za szybki i tani spos\u00f3b neutralizacji zagro\u017cenia zwi\u0105zanego z jej zawarto\u015bci\u0105 (amunicja chemiczna), oraz zapobie\u017cenia powt\u00f3rnemu jej u\u017cyciu. Ponad 300 tys. ton, spo\u015br\u00f3d zdeponowanej na dnie Morza Ba\u0142tyckiego amunicji, stanowi\u0107 ma amunicja konwencjonalna, kt\u00f3ra w odr\u00f3\u017cnieniu od \u015brodk\u00f3w chemicznych, cz\u0119sto topiona by\u0142a na akwenach p\u0142ytkowodnych. Oba rodzaje \u015brodk\u00f3w spotka\u0107 mo\u017cna przy tym w tych samych lokalizacjach (oba rodzaje topione by\u0142y wsp\u00f3lnie).
\nPod poj\u0119ciem amunicji chemicznej rozumie\u0107 przy tym nale\u017cy tak\u0105 amunicj\u0119, kt\u00f3rej podstawow\u0105 zawarto\u015b\u0107 stanowi bojowy \u015brodek truj\u0105cy (B\u015aT). Bojowe \u015brodki truj\u0105ce s\u0105 za\u015b substancjami chemicznymi przeznaczonymi do ra\u017cenia przeciwnika w wyniku ich specyficznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci i dzia\u0142ania. Terminem nadrz\u0119dnym jest w tym przypadku bro\u0144 chemiczna<\/strong>.
\nPierwotn\u0105 ide\u0105 pozbycia si\u0119 broni chemicznej by\u0142o zatopienie jej na du\u017cych g\u0142\u0119boko\u015bciach w naturalnych obni\u017ceniach dna Morza Ba\u0142tyckiego, tzw. g\u0142\u0119biach. Najwi\u0119kszym sk\u0142adowiskiem broni chemicznej pozostaje rejon na wsch\u00f3d od du\u0144skiej wyspy Bornholm, gdzie wed\u0142ug szacunk\u00f3w, na g\u0142\u0119boko\u015bciach w przedziale od 70 do 105 m, z\u0142o\u017cono blisko 35 tys. ton broni o zawarto\u015bci ok. 13 tys. ton B\u015aT. Kolejne, przynajmniej 2 tys. ton broni chemicznej, spoczywa w G\u0142\u0119bi Gotlandzkiej, rozsiane na dnie morskim o powierzchni ok. 600 hektar\u00f3w. \u015arodki zatopione w Ba\u0142tyku obejmuj\u0105 ok. 600 tys. sztuk amunicji (pociski artyleryjskie 105-150 mm, bomby lotnicze o wagomiarze 50, 250, 500 kg, miny, fugasy, \u015bwiece i granaty dymne), jak i pojemnik\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie beczki i kanistry \u2013 stanowi\u0105ce niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 depozytu). Za szczeg\u00f3lnie gro\u017ane uznaje si\u0119 bomby lotnicze z uwagi na jako\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w, z jakich by\u0142y produkowane i niewielk\u0105 grubo\u015b\u0107 ich skorup oraz pociski artyleryjskie kalibru 105 i 155 mm, kt\u00f3re stanowi\u0105 najliczniejszy depozyt spo\u015br\u00f3d amunicji. Tempo ich korozji oszacowano na ok. 90 lat do pe\u0142nego rozszczelnienia (20 lat od chwili obecnej).
\nWyniki analiz historycznych wskazuj\u0105 jednak, i\u017c \u015brodki chemiczne trafia\u0142y za burty statk\u00f3w tak\u017ce podczas przej\u015bcia morzem na trasach prowadz\u0105cych do lokalizacji docelowych z miejsca sk\u0142adowania (Wolgast na wyspie Uznam). Cz\u0119\u015b\u0107 \u0142adunk\u00f3w zosta\u0142a zatopiona wraz z jednostkami i cz\u0119sto wydosta\u0142a si\u0119 poza \u0142adownie o czym \u015bwiadcz\u0105 wyniki sonda\u017cy sonarowych wskazuj\u0105ce na amunicj\u0119 zalegaj\u0105c\u0105 wok\u00f3\u0142 wrak\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 z wyrzucanych za burt\u0119 \u015brodk\u00f3w znajdowa\u0142a si\u0119 w drewnianych skrzyniach, kt\u00f3re mog\u0142y dryfowa\u0107 zanim finalnie spocz\u0119\u0142y na dnie morza. Te ciekawe kwestie zosta\u0142y opisane przez polskich badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 wspomnian\u0105 tematyk\u0105 (Kasperek, Fabisiak, Michalak, Be\u0142dowski, i inni). Za rejon wyst\u0119powania amunicji chemicznej, uznaje si\u0119 ca\u0142y obszar Ba\u0142tyku Po\u0142udniowego. Na przestrzeni lat, w wyniku bada\u0144, jak i incydent\u00f3w do kt\u00f3rych dochodzi\u0142o z udzia\u0142em amunicji chemicznej, na polskich obszarach morskich wytypowanych zosta\u0142o 6 rejon\u00f3w wyst\u0119powania wskazanych \u015brodk\u00f3w<\/strong>. Ich \u0142\u0105czna powierzchnia wynosi ok 440 km2 i obejmuje lokalizacje na wysoko\u015bci Dziwnowa, Ko\u0142obrzegu, Dar\u0142owa czy Helu oraz rejon w pobli\u017cu wyspy Bornholm. Jednocze\u015bnie oceny m\u00f3wi\u0105 nawet o 60 potencjalnych lokalizacjach zawieraj\u0105cych od 10 tys. do 12 tys. sztuk amunicji r\u00f3\u017cnego kalibru, typ\u00f3w i przeznaczenia. Szacuje si\u0119, i\u017c na dnie morskim zidentyfikowanych obszar\u00f3w spoczywa ok. 60 ton amunicji chemicznej zaelaborowanej w g\u0142\u00f3wnej mierze gazem musztardowym (iperyt). Zatoka Gda\u0144ska skrywa przy tym ok. 30 ton niebezpiecznych substancji (G\u0142\u0119bia Gda\u0144ska \u2013 bro\u0144 chemiczna zawieraj\u0105ca co najmniej iperyt siarkowy i arsenowod\u00f3r \u2013 sk\u0142adowisko o powierzchni ok. 1035 tys. m2). Podobnie, wskazane \u015brodki odkryte zosta\u0142y na akwenie Rynny S\u0142upskiej. Truj\u0105cy depozyt tworz\u0105 bomby, pociski artyleryjskie, miny, jak i pojemniki do przechowywania bojowych \u015brodk\u00f3w truj\u0105cych w postaci beczek, jak i lu\u017ane bry\u0142y powsta\u0142e w wyniku kilkudziesi\u0119cioletniego kontaktu z wod\u0105 morsk\u0105. Bojowe \u015brodki truj\u0105ce z grupy paralityczno-drgawkowych, parz\u0105cych, dusz\u0105cych, og\u00f3lnotruj\u0105cych czy dra\u017cni\u0105cych, stanowi\u0105 powa\u017cne zagro\u017cenie dla ludzi oraz ekosystemu morza. Wskazuje si\u0119, i\u017c zagro\u017ceniem dla ekosystemu morskiego s\u0105 przede wszystkim \u015brodki, kt\u00f3re zawieraj\u0105 arsen (adamsyt, Clark I, Clark II, luizyt) oraz iperyt, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c by\u0142 mieszany ze \u015brodkami zawieraj\u0105cymi arsen. Dowiedziono przy tym, i\u017c materia\u0142y wybuchowe, jak np. trotyl, degraduj\u0105 si\u0119 do zwi\u0105zk\u00f3w rakotw\u00f3rczych, iperyt do substancji chemicznych \u2013 rakotw\u00f3rczych, mutagennych oraz neurotoksycznych.<\/p>\n

Rys. Trasy przej\u015bcia jednostek z broni\u0105 chemiczn\u0105 i konwencjonalna oraz rejony ich zatapiania (lewa) oraz
\nobszary zatapiania amunicji chemicznej i incydent\u00f3w z jej udzia\u0142em (polskie obszary morskie)
\n\"\"\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: CHEMSEA oraz Fabisiak J., Jurczak W., Szubrycht G., Zaremba W., (2018). Ecological Safety Of The Baltic Sea In The Aspects Of Corrosive Reprocessing Of Containers With Toxic Warfare Agents, Journal of KONBiN, 45, 2018.<\/p>\n

Badania nad wp\u0142ywem \u015brodk\u00f3w chemicznych na organizmy \u017cywe skutkowa\u0142y zidentyfikowaniem norm dopuszczalnego spo\u017cycia, ryb dennych oraz pelagicznych pochodz\u0105cych z \u0142owisk ba\u0142tyckich, jak i przewidywanym czasem uwalniania si\u0119 substancji niebezpiecznych ze wzgl\u0119du na \u015brodek przenoszenia (amunicja r\u00f3\u017cnych kalibr\u00f3w, beczki, itp.) oraz \u015brodowisko zalegania (akweny g\u0142\u0119bokowodne pokryte warstwami osad\u00f3w dennych, itp). Nale\u017cy jednocze\u015bnie zaznaczy\u0107, i\u017c niepe\u0142ne dane uniemo\u017cliwiaj\u0105 dok\u0142adne okre\u015blenie ca\u0142kowitej ilo\u015bci, rodzaj\u00f3w i lokalizacji broni chemicznej spoczywaj\u0105cej na dnie. Uzupe\u0142nienie tej wiedzy uznaje si\u0119 za czasoch\u0142onne i kosztowne. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w z 2020 r. (\u00f3wczesne Ministerstwo Gospodarki Morskiej i \u017beglugi \u015ar\u00f3dl\u0105dowej w oparciu o szacunkowe wyliczenia na podstawie koszt\u00f3w i czasu realizacji inwestycji pn. \u201eModernizacja toru wodnego \u015awinouj\u015bcie-Szczecin do g\u0142\u0119boko\u015bci 12,5m\u201d,) wynika, \u017ce pe\u0142na inwentaryzacja akwen\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 pod jurysdykcj\u0105 Rzeczypospolitej zaj\u0119\u0142aby 1\u00a0375 lat i kosztowa\u0142aby ok. 515,7 mld z\u0142.
\nUwag\u0119 zwraca fakt, i\u017c mimo do\u015b\u0107 sprecyzowanych granic oficjalnych akwen\u00f3w sk\u0142adowania amunicji, raporty o incydentach zwi\u0105zanych z jej wykryciem, zlokalizowane s\u0105 w znacznej odleg\u0142o\u015bci i praktycznie we wszystkich kierunkach od pozycji centralnych. Przypuszcza\u0107 mo\u017cna, i\u017c podobnie ma si\u0119 to w przypadku nawet mniejszych lokalizacji, jak cho\u0107by tych zidentyfikowanych wzd\u0142u\u017c wybrze\u017ca polskiego. Zdaniem naukowc\u00f3w, fizyczne wydobycie ca\u0142ej amunicji zalegaj\u0105cej na dnie Ba\u0142tyku, jest nierealne, st\u0105d te\u017c zwr\u00f3cono uwag\u0119 na potrzeb\u0119 stworzenia sprawnego systemu do oceny kolejno\u015bci podejmowania dzia\u0142a\u0144 w stosunku do zagro\u017ce\u0144, jakie stanowi bro\u0144 chemiczna i konwencjonalna.
\nW 1993 r. Komisja Helsi\u0144ska utworzy\u0142a Grup\u0119 (HELCOM CHEMU), kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o sporz\u0105dzenie raportu (1995) identyfikuj\u0105cego miejsca zatopienia broni chemicznej oraz szacuj\u0105cego jej wp\u0142ywu na \u015brodowisko morskie. W kolejnych latach podejmowano inicjatywy powo\u0142ywane w celu pog\u0142\u0119biania analiz (HELCOM MUNI) i szacowania ryzyka dla \u015brodowiska naturalnego (HELCOM SUBMERGED).
\nWyniki projektu CHEMSEA (2015 rok) wskazywa\u0142y, i\u017c amunicja chemiczna nie stanowi natychmiastowego zagro\u017cenia, jednak miejsca jej zatopienia b\u0119d\u0105 sta\u0142ym problemem. Zdaniem naukowc\u00f3w, pojemniki z gro\u017anymi substancjami mog\u0105 by\u0107 szczelne nie d\u0142u\u017cej ni\u017c przez 150 lat. Wszystko oczywi\u015bcie zale\u017cy od sposobu i miejsca ich przechowywania. Zupe\u0142nie inaczej kalkulowany b\u0119dzie czas korozji i ekstrakcji \u015brodk\u00f3w truj\u0105cych z pocisk\u00f3w artyleryjskich du\u017cych kalibr\u00f3w, a inaczej gdy do czynienia mamy z beczkami o standardowej grubo\u015bci poszycia. Wskazano jednocze\u015bnie, na punktowy i rozproszony charakter \u017ar\u00f3de\u0142 ska\u017ce\u0144 o znacznym, negatywnym oddzia\u0142ywaniu na gospodark\u0119. Projekt DAIMON, b\u0119d\u0105cy kontynuacj\u0105 poprzednich prac skupi\u0142 si\u0119 na opracowaniu konkretnych narz\u0119dzi wspomagaj\u0105cych proces podejmowania decyzji, w jaki spos\u00f3b post\u0119powa\u0107 z amunicj\u0105 chemiczn\u0105 zalegaj\u0105c\u0105 na dnie Ba\u0142tyku.<\/p>\n

Rys. Obszary po\u0142udniowego Ba\u0142tyku i zagro\u017cenia ze strony amunicji chemicznej oraz min morskich zidentyfikowane przez HELCOM
\n\"\"\"\"
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Helcom (https:\/\/maps.helcom.fi\/website\/mapservice\/index.html<\/a>)<\/p>\n

Korzystny zdaje si\u0119 dalszy rozw\u00f3j technologii opartych o metody sztucznej inteligencji wykorzystuj\u0105cych ogromne ilo\u015bci zebranych i wci\u0105\u017c pozyskiwanych r\u00f3\u017cnorodnych danych (stan obiekt\u00f3w, ska\u017cenie osad\u00f3w, st\u0119\u017cenie zwi\u0105zk\u00f3w w funkcji odleg\u0142o\u015bci od \u017ar\u00f3de\u0142, dane oceanograficzne, rozk\u0142ad pr\u0105d\u00f3w i zasolenia, st\u0119\u017cenie tlenu, kondycja organizm\u00f3w \u017cywych) celem szacowania ryzyk zwi\u0105zanych z oddzia\u0142ywaniem zatopionych \u015brodk\u00f3w bojowych, a w efekcie podejmowania konkretnych decyzji (z wy\u0142\u0105czeniem danego rejonu z eksploatacji). Dane dost\u0119pne powinny by\u0107 za po\u015brednictwem aplikacji u\u017cytkowej tak dla administracji morskiej kraj\u00f3w nadbrze\u017cnych, jak i komercyjnych u\u017cytkownik\u00f3w zasob\u00f3w morza, czy turystyki. Prace zwi\u0105zane z pozyskiwaniem danych mog\u0142yby zosta\u0107 wydatnie wsparte przy wykorzystaniu dost\u0119pnych na rynku autonomicznych pojazd\u00f3w podwodnych (AUV). Warto odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do do\u015bwiadcze\u0144 wojskowych i w ramach rozwoju technologii podw\u00f3jnego zastosowania wykorzysta\u0107 modu\u0142y zadaniowe stosowane dotychczas do poszukiwania, klasyfikacji oraz identyfikacji obiekt\u00f3w podwodnych. Przy odpowiednich nak\u0142adach na prace rozwojowe m\u00f3g\u0142by powsta\u0107 pojazd nawodny (bezza\u0142ogowy) zdolny stanowi\u0107 baz\u0119 dla platform podwodnych (AUV, ROV) co podnios\u0142oby efektywno\u015b\u0107 i wydajno\u015b\u0107 prowadzonych prac, umo\u017cliwiaj\u0105c prowadzenie czasoch\u0142onnych misji przy jednoczesnym zapewnieniu bezpiecze\u0144stwa ludziom i redukcji koszt\u00f3w ca\u0142ej operacji. Kolejnym pomys\u0142em mo\u017ce by\u0107 wykorzystanie roj\u00f3w (\u0142awic) tego typu pojazd\u00f3w.
\nW latach poprzednich (2017 rok) pojawi\u0142y si\u0119 nawet pewne wyliczenia i kalkulacje czasowe dotycz\u0105ce oczyszczenia dna morskiego z broni chemicznej zalegaj\u0105cej na polskich obszarach morskich. Koszty operacji zwi\u0105zanej z budow\u0105 specjalistycznej jednostki odpowiedzialnej za neutralizacj\u0119 obiekt\u00f3w bezpo\u015brednio na morzu, jaki i powo\u0142aniem i funkcjonowaniem organu administracyjnego, oszacowano na 120 mln euro. Czas operacji wynosi\u0107 mia\u0142 od 6 do 8 lat.
\nW roku 2020 pojawi\u0142 si\u0119 raport Najwy\u017cszej Izby Kontroli (NIK) (Przeciwdzia\u0142anie Zagro\u017ceniom Wynikaj\u0105cym z Zalegania Materia\u0142\u00f3w Niebezpiecznych Na Dnie Morza Ba\u0142tyckiego). Wskaza\u0142 on na zaniechania w obszarach niezb\u0119dnych dzia\u0142a\u0144 dotycz\u0105cych substancji niebezpiecznych, kt\u00f3re przyczyni\u0107 si\u0119 mia\u0142y do rosn\u0105cego zagro\u017cenia katastrof\u0105 ekologiczn\u0105. Zwr\u00f3cono przy tym uwag\u0119 na niedob\u00f3r odpowiedniego sprz\u0119tu umo\u017cliwiaj\u0105cego neutralizacj\u0119 materia\u0142\u00f3w niebezpiecznych podj\u0119tych z dna morskiego, a tak\u017ce brak kompleksowego rozpoznania miejsc i skali zagro\u017ce\u0144.
\nProblematyka broni chemicznej zatopionej po II wojnie \u015bwiatowej by\u0142a przedmiotem apelu do w\u0142adz Unii Europejskiej oraz rz\u0105du RP, jaki przyj\u0119ty zosta\u0142 przez Sejmik Wojew\u00f3dztwa Pomorskiego w maju 2021 r. Tym samym, kwestiami zagro\u017ce\u0144, dotychczas podejmowanych g\u0142\u00f3wnie przez \u015brodowiska naukowe, zaj\u0119li si\u0119 przedstawiciele w\u0142adz na r\u00f3\u017cnych szczeblach.
\nDzi\u0119ki przyj\u0119tej przez Parlament Europejski, w 2021 roku rezolucji wzywaj\u0105cej pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie do wsp\u00f3lnego rozwi\u0105zania problemu broni chemicznej zatopionego w ramach dzia\u0142a\u0144 prowadzonych przez UE oraz NATO, problematyka uzyska\u0142a zasi\u0119g mi\u0119dzynarodowy w rozumieniu politycznym. Spodziewa\u0107 si\u0119 nale\u017cy dalszych konkretnych dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z ulokowaniem konkretnych kwot w celu sfinansowania bada\u0144, opracowania efektywnych technologii bezpiecznego wydobycia oraz utylizacji niebezpiecznych obiekt\u00f3w.<\/p>\n

Miny morskie<\/strong><\/p>\n

Szczeg\u00f3lny rodzaj zagro\u017cenia na Ba\u0142tyku stanowi\u0105 miny morskie. Bazuj\u0105c na szacunkach kraj\u00f3w ba\u0142tyckich (g\u0142\u00f3wnie szwedzkich) wskazuje si\u0119, i\u017c w ramach dzia\u0142a\u0144 bojowych pomi\u0119dzy rokiem 1848 a 1945, na Ba\u0142tyku postawiono \u0142\u0105cznie od 165 do nawet 180 tys. min morskich w 2200 zagrodach minowych. Mi\u0119dzy 10 a 35% (g\u00f3rna maksymalna wskazywana warto\u015b\u0107, najcz\u0119\u015bciej w \u017ar\u00f3d\u0142a spotka\u0107 mo\u017cna szacunki rz\u0119du 30% dla ca\u0142ego Morza Ba\u0142tyckiego, a dla jego wybranych rejon\u00f3w nawet 80%), min morskich wci\u0105\u017c pozostaje na jego akwenach. Tym samym domniemywa\u0107 mo\u017cna, i\u017c w wodach Ba\u0142tyku, pozostawa\u0107 mo\u017ce tym samym od 16 do 61 tys. min morskich, pozosta\u0142o\u015bci po konfliktach zbrojnych. Przyjmuj\u0105c dane z lat 90tych XX wieku, w odniesieniu do polskich obszar\u00f3w morskich, kalkulacje wskazuj\u0105 na ca\u0142kowit\u0105 liczb\u0119 2283 postawionych min, z czego 1627 stanowi\u0107 mia\u0142y miny niekontaktowe, 637 miny kontaktowych oraz 19 ochraniaczy pola minowego.
\nNale\u017cy przy tym zaznaczy\u0107, i\u017c miny morskie stanowi\u0105 zagro\u017cenie g\u0142\u00f3wnie jako obiekty zawieraj\u0105ce, znaczne ilo\u015bci materia\u0142\u00f3w wybuchowych. O ile bowiem ich podstawowe cechy bojowe w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci, w skutek up\u0142ywu czasu (wyczerpanie baterii zasilaj\u0105cych w przypadku min niekontaktowych) i oddzia\u0142ywania agresywnego \u015brodowiska morskiego (utrata dodatniej p\u0142ywalno\u015bci w skutek korozji lub pokrycia przez organizmy morskie), zosta\u0142y znacznie zminimalizowane, o tyle zawieraj\u0105 one du\u017cy wagomiar materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Notowane by\u0142y ponadto przypadki odnajdowania w pe\u0142ni sprawnych kontaktowych min morskich z okresu I wojny \u015bwiatowej, przy czym \u017cywotno\u015b\u0107 stosowanych w nich tzw. Rog\u00f3w Hertza szacuje si\u0119 nawet na wi\u0119cej ni\u017c 100 lat. Cz\u0119sto spotykane na polskich akwenach morskich, niemieckie oraz brytyjskie miny denne zawieraj\u0105 od 430 kg (mina brytyjska Mk VI \u2013 materia\u0142 wybuchowy \u2013 amatol), po 696 kg (mina niemiecka GC \u2013 materia\u0142 wybuchowy \u2013 heksanit), materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Miny takie, w zale\u017cno\u015bci od wielu czynnik\u00f3w (m.in. g\u0142\u0119boko\u015bci, rodzaju dna, wagomiaru i rodzaju materia\u0142u wybuchowego), powodowa\u0107 mog\u0105 zagro\u017cenie dla statk\u00f3w oraz obiekt\u00f3w hydrotechnicznych w promieniu od ok. 200 m do nawet ponad 1000 m.<\/p>\n

Foto. Obiekty niebezpieczne pochodzenia historycznego (miny morskie, pocisk artyleryjski, bomby g\u0142\u0119binowe oraz bomba Tall Boy, zneutralizowane przez si\u0142y Marynarki Wojennej RP<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Materia\u0142y Marynarki Wojennej RP<\/p>\n

Od wielu lat na Ba\u0142tyku prowadzone s\u0105 dzia\u0142ania realizowane przez wielonarodowe zespo\u0142y si\u0142 przeciwminowych, kt\u00f3re stanowi\u0105 dobry przyk\u0142ad efektywnej wsp\u00f3\u0142pracy. Dzia\u0142ania te obejmuj\u0105 tak\u017ce pe\u0142ne wykorzystanie analiz dotycz\u0105cych przebiegu morskich linii komunikacyjnych, pozyskiwania zasob\u00f3w morza (rybo\u0142\u00f3wstwo morskie), rozk\u0142adu g\u0142\u0119boko\u015bci, czy danych historycznych (ich rzetelno\u015bci, jako\u015bci informacji, czy tzw. g\u0119sto\u015bci zagro\u017ce\u0144). Niedostrzeganie, a co gorsza bagatelizowanie zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z wyst\u0119powaniem obiekt\u00f3w niebezpiecznych odbi\u0107 si\u0119 mo\u017ce w istotny spos\u00f3b na realizacji kluczowych program\u00f3w o znaczeniu tak narodowych, jak i transgranicznym. Sytuacj\u0119 doskonale puentuje powiedzenie u\u017cywane podczas posiedze\u0144 specjalist\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 wybranym zagadnieniem z zakresu niniejszego opracowania zwi\u0105zanym z problemem min morskich na Morzu Ba\u0142tyckich (Baltic Ordnance Safety Board \u2013 BOSB), kt\u00f3re m\u00f3wi, i\u017c im wi\u0119cej posiadamy wiedzy na temat dzia\u0142a\u0144 minowych prowadzonych na Ba\u0142tyku, tym gorszy obraz sytuacji ods\u0142ania si\u0119 przed badaczami (the more we know \u2013 the worse it gets\u2026). Podobnie sytuacja ma si\u0119 niezale\u017cnie od obiekt\u00f3w obj\u0119tych badaniami (amunicja artyleryjska, bro\u0144 chemiczna, torpedy, bomby g\u0142\u0119binowe i inne). Tylko zgromadzona rzetelnie wiedza buduje \u015bwiadomo\u015b\u0107 i pozwala finalnie znacznie ograniczy\u0107 poziom zagro\u017ce\u0144 poprzez ich rozpoznanie, lokalizacj\u0119, opracowanie i doskonalenie metod ich neutralizacji. Naukowe argumenty pos\u0142u\u017cy\u0107 maj\u0105 tak\u017ce do walki z katastroficznymi wizjami hekatomby ekologicznej. Ma to szczeg\u00f3lne znaczenie w przypadku anga\u017cowania ogromnych kwot zwi\u0105zanych z realizacj\u0105 projekt\u00f3w gospodarczych, w tym z obszaru MEW. Po drugie za\u015b pozwala oszacowa\u0107 potencjalny czas, jakim dysponuje spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa do neutralizacji problemu, daj\u0105c przestrze\u0144 do poszukiwania skutecznych technologii poradzenia sobie z wyzwaniami.<\/p>\n

Obiekty niebezpieczne, a morska energetyka wiatrowa<\/strong><\/p>\n

Morskie farmy wiatrowe uzna\u0107 nale\u017cy za obiekty wielkopowierzchniowe oddzia\u0142uj\u0105ce na dno morskie nie tylko poprzez np. fundamenty wbijane na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w w g\u0142\u0105b dna morskiego ale tak\u017ce, jako morskie stacje transformatorowe, czy w ko\u0144cu wielokilometrowe odcinki kabli energetycznych o r\u00f3\u017cnym przeznaczeniu, w tym przy\u0142\u0105czeniowe wyprowadzaj\u0105ce wyprodukowan\u0105 energi\u0119 elektryczn\u0105 do systemy energetycznego na l\u0105dzie. Takie postrzeganie problemu znacznie rozszerza geograficzny zasi\u0119g zagro\u017ce\u0144 oraz zwi\u0119ksza ich zakres. Innych bowiem zagro\u017ce\u0144 spodziewa\u0107 si\u0119 nale\u017cy na akwenach znacznie oddalonych od brzegu (a polskie farmy wiatrowe nale\u017ca\u0142y b\u0119d\u0105 do tego typu obiekt\u00f3w), innych za\u015b w strefie przybrze\u017cnej. Jak pokazuje przyk\u0142ad prac nad budow\u0105 terminala kontenerowego w \u015awinouj\u015bciu (tylko na obszarze ok. 130 hektar\u00f3w w wyniku sonda\u017cu mangetometrycznego zidentyfikowano i zneutralizowano 1774 obiekt\u00f3w niebezpiecznych), w strefie nadbrze\u017cnej spodziewa\u0107 si\u0119 mo\u017cna, w zale\u017cno\u015bci od specyfiki rejonu, pocisk\u00f3w artyleryjskich, bomb lotniczych, torped, bomb g\u0142\u0119binowych czy w ko\u0144cu min morskich, a tak\u017ce praktycznie wszystkich rodzaj\u00f3w uzbrojenia stosowanego w czasie konflikt\u00f3w zbrojnych.<\/p>\n

Foto. Amunicja artyleryjska wyrzucona na brzeg P\u00f3\u0142wyspu Helskiego oraz uzbrojenie wydobyte z dna Zatoki Gda\u0144skiej<\/p>\n

\"\"
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Materia\u0142y autora<\/p>\n

Kolejnym aspektem, na kt\u00f3ry nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 jest potencjalne wykorzystanie \u201ezasob\u00f3w\u201d broni chemicznej oraz konwencjonalnej spoczywaj\u0105cych na dnie Morza Ba\u0142tyckiego do podejmowania dzia\u0142a\u0144 ukierunkowanych na pora\u017cenie element\u00f3w infrastruktury MFW. Scenariusz taki nabiera szczeg\u00f3lnego znaczenia analizuj\u0105c pewne szczeg\u00f3lne uwarunkowania i cechy wynikaj\u0105ce z faktu, i\u017c:
\n\u2981 spowodowanie eksplozji amunicji wydaje si\u0119 w zasi\u0119gu nie tylko si\u0142 specjalnych pa\u0144stw nadbrze\u017cnych lecz tak\u017ce do\u015bwiadczonych grup nurk\u00f3w eksploatuj\u0105cych liczne wraki;
\n\u2981 ustalenie sprawc\u00f3w akt\u00f3w terroru w \u015brodowisku morskim uzna\u0107 nale\u017cy za niezwykle trudne;
\n\u2981 potencja\u0142 niszcz\u0105cy wybranych \u015brodk\u00f3w bojowych spoczywaj\u0105cych na dnie jest wystarczaj\u0105cy do zadania dotkliwych strat infrastrukturze i mo\u017ce zosta\u0107 zwielokrotniony poprzez pobudzenie eksplozji innych obiekt\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na sk\u0142adowisku;
\n\u2981 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kierowania w stron\u0119 inwestor\u00f3w oraz pa\u0144stwa polskiego, oskar\u017ce\u0144 o r\u00f3\u017cnej naturze;
\n\u2981 nale\u017cy si\u0119 liczy\u0107 z wieloaspektowym oddzia\u0142ywaniem ekonomicznym (wstrzymanie dostaw energii, zak\u0142\u00f3cenie harmonogram\u00f3w budowy, itp.), ekologicznym (ska\u017cenie \u015brodowiska naturalnego w wyniku wycieku substancji chemicznych), medialnym (nadanie wydarzeniom niekorzystnego dla Polski odd\u017awi\u0119ku) i politycznym (straty wizerunkowe) podobnych atak\u00f3w.<\/p>\n

Podsumowanie<\/strong><\/p>\n

Amunicja chemiczna topiona by\u0142a w zar\u00f3wno w docelowych miejscach jej zdeponowania, jak i na trasach przej\u015bcia, przy czym w wyniki ruchu dna morskiego, dzia\u0142alno\u015bci ludzkiej \u015brodki te mog\u0105 przemieszcza\u0107 si\u0119 i zmienia\u0107 miejsce swego wyst\u0119powania. W\u015br\u00f3d licznych form ludzkiej dzia\u0142alno\u015bci na morzu (dotychczas najcz\u0119\u015bciej rybo\u0142\u00f3wstwo morskie), nale\u017cy przewidywa\u0107, i\u017c tak\u017ce prace zwi\u0105zane z rozwojem MEW afektowane b\u0119d\u0105 przez obecno\u015b\u0107 obiekt\u00f3w niebezpiecznych.
\nAnaliza problemu wymaga przeprowadzenia gruntownych bada\u0144 historycznych, kt\u00f3re pozwol\u0105 na oszacowanie prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia na dnie morza obiekt\u00f3w niebezpiecznych (odpowied\u017a na pytanie co i gdzie mo\u017ce si\u0119 znajdowa\u0107?), pochodzenia historycznego w po\u0142\u0105czeniu z sonda\u017cami przy wykorzystaniu dost\u0119pnych technologii (w tym autonomicznych) oraz oszacowanie potencjalnych skutk\u00f3w dla inwestycji w postaci posadowienia morskiej farmy wiatrowej. Produkt finalny przyj\u0105\u0107 powinien form\u0119 matrycy ryzyka dla poszczeg\u00f3lnych lokalizacji.
\nNale\u017cy przewidywa\u0107, i\u017c prace maj\u0105ce na celu zabezpieczenie inwestycji przed potencjalnym niekorzystanym wp\u0142ywem broni chemicznej oraz amunicji konwencjonalnej, tudzie\u017c wrak\u00f3w, zwi\u0105zane b\u0119d\u0105 z poniesieniem dodatkowych koszt\u00f3w oraz potrzeb\u0105 wyd\u0142u\u017cenia czasu inwestycji.
\nJak wskazuj\u0105 naukowcy, z wyj\u0105tkiem iperytu, kt\u00f3ry w wodzie nie chce si\u0119 rozpuszcza\u0107, wszystkie pozosta\u0142e substancje zaliczane do broni masowego ra\u017cenia, zatopione na Ba\u0142tyku s\u0142abo, jednak wraz z up\u0142ywem czasu rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w wodzie. O ile problem dotyczy\u0142 w latach poprzednich g\u0142\u00f3wnie rybak\u00f3w, sporadycznie pla\u017cowicz\u00f3w, o tyle nale\u017cy sobie zda\u0107 spraw\u0119 z faktu, i\u017c w przypadku MFW b\u0119dziemy mieli do czynienia z procesem niezwykle intensywnego ingerowania w dno morskie. Nawet je\u015bli bro\u0144 chemiczna oraz amunicja konwencjonalna spoczywa do tej pory \u201echroniona\u201d warstw\u0105 osad\u00f3w dennych to nale\u017cy si\u0119 liczy\u0107 z sytuacj\u0105, gdy miejsca sk\u0142adowania zostan\u0105 spenetrowane, a amunicja, pojemniki i inne obiekty zostan\u0105 fizycznie naruszone.
\nJu\u017c wst\u0119pne kalkulacje kosztowe oraz czasowe, zwi\u0105zane z pozyskaniem jednostki specjalistycznej dedykowanej neutralizacji broni chemicznej bezpo\u015brednio na akwenach jej zalegania, bez transportowania na brzeg, pozwalaj\u0105 na wyciagni\u0119cie wniosku, i\u017c w skali ca\u0142ego Morza Ba\u0142tyckiego nie b\u0119dzie to proces ani tani, ani kr\u00f3tkotrwa\u0142y. Nale\u017cy si\u0119 liczy\u0107 z niezwykle kosztownymi i czasoch\u0142onnymi pracami, kt\u00f3re w uj\u0119ciu wszystkich nadba\u0142tyckich pa\u0144stw wymaga\u0142yby powo\u0142ania cia\u0142a koordynuj\u0105cego ponadnarodowe aktywno\u015bci. Kwesti\u0105 kluczow\u0105 by\u0142oby tu tak\u017ce ustalenie priorytet\u00f3w uwzgl\u0119dniaj\u0105c np. plany i harmonogramy rozwoju bran\u017cy morskiej energetyki wiatrowej, a co za tym idzie transformacji system\u00f3w energetycznych pa\u0144stw nadbrze\u017cnych. Warto w tym momencie wspomnie\u0107, i\u017c pa\u0144stwa ba\u0142tyckie posiadaj\u0105 wieloletnie do\u015bwiadczenie w sprawnej realizacji licznych inicjatyw, kt\u00f3re pozwoli\u0142y zbudowa\u0107 kontakty bazuj\u0105ce, na zdaje si\u0119, do\u015b\u0107 wysokim poziomie zaufania. Z jednej strony inicjatywa taka by\u0142aby kolejnym krokiem w budowaniu pozytywnych relacji, z drugiej za\u015b s\u0142u\u017cy\u0142aby dzia\u0142aniom prorozwojowym spo\u0142eczno\u015bci pa\u0144stw nadbrze\u017cnych oraz by\u0142aby niezwykle pomocna w ratowaniu unikatowego i niezwykle czu\u0142ego na zmiany ekosystemu Ba\u0142tyku.
\nPojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c pierwsze projekty mitygacji problemu amunicji chemicznej oraz konwencjonalnej zalegaj\u0105cej na dnie Morza Ba\u0142tyckiego. Jeden z pomys\u0142\u00f3w (Stocznia Remontowa Shipbuilding, Remontowa Marine Design & Consulting Sp. z o.o., firma Ibcol Sp. z o.o. oraz Dynasafe Demil Systems AB ze Szwecji) obejmuje opracowanie koncepcji technicznej dotycz\u0105cej jednostki p\u0142ywaj\u0105cej w formie barki dedykowanej utylizacji obiekt\u00f3w niebezpiecznych (w\u0142\u0105czaj\u0105c w to proces neutralizacji podj\u0119tej z dna morskiego amunicji i \u015brodk\u00f3w chemicznych). Kluczem do sukcesu ma tu by\u0107 po\u0142\u0105czenie do\u015bwiadczenia w przemy\u015ble stoczniowym oraz gotowa linia do utylizacji amunicji konwencjonalnej i chemicznej. Ide\u0105 przy\u015bwiecaj\u0105c\u0105 konsorcjum zawi\u0105zanemu do realizacji projektu, jest opracowanie technologii umo\u017cliwiaj\u0105cej neutralizacj\u0119 obiekt\u00f3w bezpo\u015brednio w rejonie ich wyst\u0119powania, a tym samym minimalizacj\u0119 ryzyka zwi\u0105zanego np. z transportem, prze\u0142adunkiem, itp. Najwa\u017cniejszym elementem instalacji neutralizacyjnej ma by\u0107 opancerzona komora spalania pracuj\u0105ca w temperaturze 550\u00b0C. Zestaw uzupe\u0142nia statek, pe\u0142ni\u0105cy rol\u0119 holownika dla barki, w formie jednostki specjalistycznej wyposa\u017conej w odpowiedni sprz\u0119t hydrograficzny, roboty podwodne, przestrze\u0144 dla nurk\u00f3w oraz d\u017awig odpowiedniej no\u015bno\u015bci na pok\u0142adzie g\u0142\u00f3wnym. Wydajno\u015b\u0107 systemu utylizacji obiekt\u00f3w niebezpiecznych oszacowano na 1250 kg jednorazowo. Aby jednak dosz\u0142o do po\u017c\u0105danej z punktu widzenia autora sytuacji, i\u017c polskie obszary morskie oczyszczane b\u0119d\u0105 przez zaprojektowane i wyprodukowane w kraju statki (zestawy) niezb\u0119dne s\u0105 szybkie decyzje, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 dotrzymania ambitnych harmonogram\u00f3w. Podobnie rzecz ma si\u0119 tak\u017ce z jednostkami specjalistycznymi r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w i przeznaczenia dedykowanych budowie i obs\u0142udze MEW w Polsce. Niestety czas gra na niekorzy\u015b\u0107. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, i\u017c problematyka amunicji chemicznej oraz konwencjonalnej zalegaj\u0105cej na dnie morskim nie jest wy\u0142\u0105cznie specyfik\u0105 polsk\u0105, projekt mo\u017ce po pierwsze uzyska\u0107 wsparcie instytucji mi\u0119dzynarodowych, po wt\u00f3re za\u015b wykorzystany mo\u017ce by\u0107 komercyjnie np. na akwenach europejskich. Szczeg\u00f3lnego znaczenia w tym kontek\u015bcie nabiera budowanie bezpiecze\u0144stwa energetycznego regionu ba\u0142tyckiego w oparciu o potencja\u0142 MEW i tworzenia podwodnych po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzysystemowych.
\nUwzgl\u0119dniaj\u0105c ambitne plany kraj\u00f3w ba\u0142tyckich (Polska, Niemcy, Dania, Szwecja, Finlandia, Litwa, \u0141otwa i Estonia) dotycz\u0105ce rozwoju MEW oraz stan zagro\u017ce\u0144, w du\u017cej cz\u0119\u015bci nierozpoznanych, celowym zdaje si\u0119 podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu nadanie problematyce wymiaru mi\u0119dzynarodowego. Dobrymi do tego platformami wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 takie inicjatywy, jak Rada Pa\u0144stw Morza Ba\u0142tyckiego (RPMB), Komisja Ochrony \u015arodowiska Morskiego Ba\u0142tyku (HELCOM), czy te\u017c Deklaracji Ba\u0142tyckiej na rzecz Morskiej Energetyki Wiatrowej, b\u0105d\u017a te\u017c inne z kilkudziesi\u0119ciu inicjatyw o r\u00f3\u017cnym zasi\u0119gu i intensywno\u015bci dzia\u0142a\u0144, jakie prowadz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 anga\u017cuj\u0105c spo\u0142eczno\u015b\u0107 pa\u0144stw nadba\u0142tyckich. W celach statutowych najwa\u017cniejszych z nich (RPMB) znajduj\u0105 si\u0119 inicjatywy zwi\u0105zane z ochrona \u015brodowiska naturalnego i zasob\u00f3w Ba\u0142tyku, transport, energetyka czy wsp\u00f3\u0142praca regionalna, ukierunkowane na wzmacnianie bezpiecze\u0144stwa i stabilno\u015bci w regionie.<\/p>\n

Analiza oparta zosta\u0142a na danych Baltic Ordnance Safety Board (BOSB), Morskiego Instytutu Rybackiego (MIR), HELCOM, materia\u0142y Parlamentu Europejskiego, odpowied\u017a na interpelacj\u0119 7303, Instytutu Oceanologii PAN, Remontowa Shipbuilding,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor: kmdr por. dr Rafa\u0142 Mi\u0119tkiewicz, adiunkt na Wydziale Dowodzenia i Operacji Morskich w Akademii Marynarki Wojennej im. Bohater\u00f3w Westerplatte w Gdyni, ekspert Instytutu Polityki Energetycznej im. Ignacego \u0141ukasiewicza w Rzeszowie Powstanie sektora morskiej energetyki wiatrowej (MEW) w Polsce jest szans\u0105 na wieloaspektowy rozw\u00f3j spo\u0142eczny, budowanie bezpiecze\u0144stwa energetycznego pa\u0144stwa oraz tworzenie inteligentnych specjalizacji. Po zako\u0144czeniu […]<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":10150,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[167],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10110"}],"collection":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10110"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10110\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}