{"id":17534,"date":"2022-07-25T08:23:29","date_gmt":"2022-07-25T06:23:29","guid":{"rendered":"https:\/\/balticwind.eu\/?p=17534"},"modified":"2022-10-17T18:03:17","modified_gmt":"2022-10-17T16:03:17","slug":"virginijus-sinkevicius-eutrofizacja-pozostaje-glownym-zagrozeniem-srodowiskowym-dla-morza-baltyckiego-i-wplywa-na-caly-ekosystem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/virginijus-sinkevicius-eutrofizacja-pozostaje-glownym-zagrozeniem-srodowiskowym-dla-morza-baltyckiego-i-wplywa-na-caly-ekosystem\/","title":{"rendered":"Virginijus Sinkevi\u010dius: Eutrofizacja pozostaje g\u0142\u00f3wnym zagro\u017ceniem \u015brodowiskowym dla Morza Ba\u0142tyckiego i wp\u0142ywa na ca\u0142y ekosystem"},"content":{"rendered":"

Pawe\u0142 Wr\u00f3bel, BalticWind.EU: Prawo UE o Odbudowie Przyrody okre\u015bli cele i obowi\u0105zki w zakresie odbudowy w szerokim zakresie ekosystem\u00f3w l\u0105dowych i morskich. Jak ma to wygl\u0105da\u0107 w praktyce w przypadku obszar\u00f3w morskich w UE?<\/strong><\/p>\n

Virginijus Sinkevi\u010dius, Komisarz UE ds. \u015arodowiska, Ocean\u00f3w i Rybo\u0142\u00f3stwa:<\/strong> Wniosek legislacyjny obejmuje cele dotycz\u0105ce ekosystem\u00f3w morskich. B\u0119dziemy zwraca\u0107 uwag\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci na wa\u017cne siedliska tar\u0142a i podchowu ryb, siedliska gatunk\u00f3w morskich, takich jak delfiny, rekiny i ptaki morskie, a tak\u017ce siedliska, kt\u00f3re przynosz\u0105 znacz\u0105ce korzy\u015bci w zakresie \u0142agodzenia zmian klimatu, takie jak trawy morskie lub dno osadowe. Odtworzenie ekosystem\u00f3w morskich pozwoli na odbudow\u0119 zasob\u00f3w rybnych, zapewniaj\u0105c rybakom korzy\u015bci gospodarcze i spo\u0142eczne wynikaj\u0105ce ze zwi\u0119kszonych po\u0142ow\u00f3w.<\/p>\n

Odtworzenie siedlisk gatunk\u00f3w b\u0119dzie wymaga\u0142o zar\u00f3wno odtworzenia siedlisk dna morskiego – ich w\u0142asnych \u017cerowisk – jak i odtworzenia wi\u0119kszych obszar\u00f3w s\u0142upa wody, z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 w trakcie swojego \u017cycia, w tym do migracji. Zasadniczo odbywa si\u0119 to poprzez ograniczenie pewnych presji, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na jako\u015b\u0107 siedliska, takich jak podwodny ha\u0142as, zanieczyszczenia i ska\u017cenia. W tym celu pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie mog\u0105 opiera\u0107 si\u0119 na metodach i \u015brodkach ustanowionych na mocy dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (MSFD).<\/p>\n

Najbardziej rozpowszechnione oddzia\u0142ywanie \u015brodowiskowe na siedliska dna morskiego pochodzi od narz\u0119dzi po\u0142owowych maj\u0105cych kontakt z dnem. W praktyce ponad 95% wszystkich fizycznych zaburze\u0144 dna morskiego pochodzi z po\u0142ow\u00f3w w\u0142okiem dennym, kt\u00f3re s\u0105 prowadzone na 85% obszar\u00f3w w\u00f3d UE nadaj\u0105cych si\u0119 do po\u0142ow\u00f3w. Poza szczeg\u00f3\u0142owymi i wymiernymi celami dotycz\u0105cymi odbudowy siedlisk dna morskiego na mocy prawa o odbudowie przyrody, nadchodz\u0105cy plan dzia\u0142ania Komisji na rzecz zachowania zasob\u00f3w rybnych i ochrony ekosystem\u00f3w morskich b\u0119dzie dalej kontynuowa\u0142 to podej\u015bcie.<\/p>\n

Jakie s\u0105 konkretne wyzwania zwi\u0105zane z odbudow\u0105 zniszczonych ekosystem\u00f3w w obszarze Morza Ba\u0142tyckiego?<\/strong><\/p>\n

Pogorszenie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej w Morzu Ba\u0142tyckim jest wynikiem presji ze strony r\u00f3\u017cnych dzia\u0142a\u0144 cz\u0142owieka, kt\u00f3re s\u0105 dodatkowo nasilane przez zmiany klimatyczne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w ryb, ptak\u00f3w i ssak\u00f3w morskich, jak r\u00f3wnie\u017c siedliska w Morzu Ba\u0142tyckim s\u0105 obecnie w niezdrowym stanie. W skali regionalnej prawie 100 gatunk\u00f3w jest zagro\u017conych wygini\u0119ciem. Wp\u0142ywa to na zdrowie zasob\u00f3w rybnych, ale tak\u017ce na zdrowie spo\u0142eczno\u015bci nadmorskich, kt\u00f3re s\u0105 od nich uzale\u017cnione.<\/p>\n

Eutrofizacja pozostaje g\u0142\u00f3wnym zagro\u017ceniem \u015brodowiskowym dla Morza Ba\u0142tyckiego i wp\u0142ywa na ca\u0142y ekosystem. Z jej powodu du\u017ce obszary Morza Ba\u0142tyckiego staj\u0105 si\u0119 niezdolne do podtrzymywania \u017cycia morskiego (“martwe strefy”). Eutrofizacja jest spowodowana nadmiernym wprowadzaniem do wody sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, pochodz\u0105cych g\u0142\u00f3wnie z rolnictwa.<\/p>\n

Morze Ba\u0142tyckie pozostaje r\u00f3wnie\u017c pod silnym wp\u0142ywem substancji niebezpiecznych i odpad\u00f3w morskich. Oba te czynniki pochodz\u0105 z szerokiego zakresu dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka na l\u0105dzie i na morzu: przemys\u0142u, dzia\u0142alno\u015bci rekreacyjnej lub turystycznej oraz przypadkowego lub celowego zrzucania odpad\u00f3w.<\/p>\n

Przyj\u0119ty w pa\u017adzierniku 2021 roku Ba\u0142tycki Plan Dzia\u0142a\u0144 HELCOM zapewnia konkretne dzia\u0142ania w celu rozwi\u0105zania tych kwestii poprzez przywr\u00f3cenie i zapewnienie w\u0142a\u015bciwej ochrony r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej Morza Ba\u0142tyckiego. W szczeg\u00f3lno\u015bci ma na celu rozw\u00f3j efektywnie zarz\u0105dzanej i ekologicznie sp\u00f3jnej sieci morskich obszar\u00f3w chronionych, minimalizowanie zak\u0142\u00f3ce\u0144 gatunk\u00f3w, ich siedlisk i szlak\u00f3w migracyjnych spowodowanych dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka oraz zmniejszenie presji ze strony cz\u0142owieka, kt\u00f3ra prowadzi do braku r\u00f3wnowagi w sieci pokarmowej.<\/p>\n

Wszystkie kraje ba\u0142tyckie musz\u0105 teraz wskaza\u0107 swoje ambicje polityczne i wdro\u017cy\u0107 ten plan dzia\u0142ania. Oznacza to ustalenie konkretnych cel\u00f3w politycznych i wi\u0105\u017c\u0105cych \u015brodk\u00f3w maj\u0105cych na celu ograniczenie eutrofizacji, prze\u0142owienia i zmierzaj\u0105cych w kierunku zerowego zanieczyszczenia netto oraz zr\u00f3wnowa\u017conej ekologicznie dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zanej z morzem. Oznacza to r\u00f3wnie\u017c uzyskanie mi\u0119dzysektorowego wsparcia politycznego w celu wdro\u017cenia planu, zapewnienie \u015brodk\u00f3w finansowych na realizacj\u0119 planu oraz prze\u0142o\u017cenie go na krajowe polityki i strategie w celu dostosowania wszystkich odpowiednich sektor\u00f3w.<\/p>\n

Jest to wyzwanie, lecz mo\u017cna tego dokona\u0107 dzi\u0119ki wsp\u00f3lnej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n

Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 staje si\u0119 jednym z kluczowych temat\u00f3w dla inwestor\u00f3w offshore. W jaki spos\u00f3b proponowane prawo o ochronie przyrody mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na inwestycje w morsk\u0105 energetyk\u0119 wiatrow\u0105 w UE?<\/strong><\/p>\n

Aby walczy\u0107 z kryzysem klimatycznym, odbudowa ekosystem\u00f3w morskich jest r\u00f3wnie wa\u017cna jak rozw\u00f3j energii odnawialnej. Te dwa dzia\u0142ania nie musz\u0105 si\u0119 wzajemnie wyklucza\u0107.<\/p>\n

Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami unijnej strategii ochrony bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, priorytetowo traktujemy i wspieramy rozwi\u0105zania typu win-win, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na odbudow\u0119 \u015brodowiska naturalnego przy jednoczesnej rozbudowie rozwi\u0105za\u0144 z zakresu energii odnawialnej. Na przyk\u0142ad energia oceaniczna, w tym strategicznie zaplanowane morskie farmy wiatrowe, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na odbudow\u0119 zasob\u00f3w ryb lub odtworzenie siedlisk dna morskiego poprzez usuni\u0119cie innych presji, takich jak rybo\u0142\u00f3wstwo. Inne przyk\u0142ady win-win obejmuj\u0105 ruroci\u0105gi \u0142\u0105cz\u0105ce si\u0119 ze sta\u0142ym l\u0105dem, kt\u00f3re obejmuj\u0105 struktury umo\u017cliwiaj\u0105ce schronienia dla ryb.<\/p>\n

Szacuje si\u0119, \u017ce tylko 3-4% obszaru morskiego jest potrzebne do rozwoju morskich \u017ar\u00f3de\u0142 energii, a nie wszystkie inwestycje b\u0119d\u0105 mia\u0142y negatywny wp\u0142yw na ekosystemy. Morskie farmy wiatrowe mog\u0105 kwalifikowa\u0107 si\u0119 jako dodatkowe obszary chronione (“Inne skuteczne \u015brodki ochrony obszarowej wed\u0142ug definicji ONZ”), gdzie ochrona jest osi\u0105gana g\u0142\u00f3wnie jako produkt uboczny innego zarz\u0105dzania. Obszary takie mog\u0105 odgrywa\u0107 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w ochronie i odbudowie morskiej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej. Komisja opublikowa\u0142a wytyczne dotycz\u0105ce sposobu zaliczania tych obszar\u00f3w na poczet unijnego celu ochrony r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej.<\/p>\n

Do pa\u0144stw cz\u0142onkowskich b\u0119dzie nale\u017ca\u0142a decyzja, gdzie dok\u0142adnie realizowa\u0107 dzia\u0142ania w ramach krajowych plan\u00f3w odbudowy przyrody, z uwzgl\u0119dnieniem powi\u0105za\u0144 z \u0142agodzeniem skutk\u00f3w zmiany klimatu, dostosowaniem do zmiany klimatu i zapobieganiem katastrofom. Aby wesprze\u0107 pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie w okre\u015blaniu obszar\u00f3w, na kt\u00f3rych mo\u017cna szybko rozmie\u015bci\u0107 nowe instalacje do produkcji energii z odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 wiatrowych i s\u0142onecznych, dysponujemy obecnie narz\u0119dziem cyfrowym (tj. Energy and Industry Geography Lab), kt\u00f3re pomaga uwzgl\u0119dni\u0107 kwestie energetyczne, przemys\u0142owe i \u015brodowiskowe podczas planowania projekt\u00f3w.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 ogromn\u0105 skal\u0119 inwestycji w morsk\u0105 energi\u0119 wiatrow\u0105, kt\u00f3re s\u0105 planowane w UE, czy i jaka powinna by\u0107 rola inwestor\u00f3w z sektora morskiej energii wiatrowej w osi\u0105gni\u0119ciu cel\u00f3w zwi\u0105zanych z napraw\u0105 szk\u00f3d wyrz\u0105dzonych w przyrodzie Europy do 2050 r.?<\/strong><\/p>\n

Szybkie wdra\u017canie odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii nie powinno odbywa\u0107 si\u0119 kosztem naszego \u015brodowiska. Potrzebujemy zar\u00f3wno autonomii energetycznej, jak i zdrowej przyrody, aby by\u0107 odpornym na przysz\u0142e wstrz\u0105sy i skutki zmiany klimatu. Potrzebne jest d\u0142ugoterminowe planowanie strategiczne i zintegrowane podej\u015bcie, aby zapewni\u0107, \u017ce rozw\u00f3j energii odnawialnej nie odbywa si\u0119 kosztem przyrody i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej.<\/p>\n

Inwestorzy dzia\u0142aj\u0105cy w sektorze morskim mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do promowania rozwi\u0105za\u0144 korzystnych dla wszystkich stron i zapewni\u0107 zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na morzu, zobowi\u0105zuj\u0105c si\u0119 na przyk\u0142ad do wprowadzenia w \u017cycie zasady “zero zrzut\u00f3w” w odniesieniu do wszystkich chemikali\u00f3w i substancji stosowanych i wytwarzanych podczas eksploatacji platform morskich. Inwestorzy mogliby r\u00f3wnie\u017c podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania w zakresie opracowania \u015brodk\u00f3w \u0142agodz\u0105cych ci\u0105g\u0142y podwodny ha\u0142as generowany przez morskie farmy wiatrowe.<\/p>\n

Co Pana zdaniem jest najwa\u017cniejszym priorytetem, je\u015bli chodzi o zapewnienie przej\u015bcia przemys\u0142u na czystsz\u0105 energi\u0119, przy jednoczesnej ochronie \u015brodowiska i osi\u0105gni\u0119ciu celu neutralno\u015bci klimatycznej do 2050 r.?<\/strong><\/p>\n

Przemys\u0142 mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 si\u0142\u0105 transformacyjn\u0105 i kluczowym motorem w walce ze zmianami klimatu. Z jednej strony, to on powoduje problem, spalaj\u0105c w\u0119giel i zu\u017cywaj\u0105c zasoby. Ale z drugiej strony to w\u0142a\u015bnie tam znajdziemy rozwi\u0105zania.<\/p>\n

Najwa\u017cniejszym priorytetem musi by\u0107 uczynienie cyrkularno\u015bci norm\u0105 przemys\u0142ow\u0105. Dzi\u0119ki temu nasze relacje z przyrod\u0105 wr\u00f3c\u0105 do r\u00f3wnowagi. Oznacza to zastosowanie zasady obiegu zamkni\u0119tego w pozyskiwaniu materia\u0142\u00f3w, projektowaniu produkt\u00f3w do ponownego wykorzystania, tworzeniu takich modeli biznesowych, racjonalizacji dzia\u0142a\u0144, budowaniu bardziej lokalnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw i jak najlepszym wykorzystaniu odpad\u00f3w przemys\u0142owych.<\/p>\n

Je\u015bli nadal b\u0119dziemy zu\u017cywa\u0107 zasoby w obecnym tempie, zu\u017cycie materia\u0142\u00f3w i wytwarzanie odpad\u00f3w dramatycznie wzro\u015bnie, a do 2050 roku b\u0119dziemy zu\u017cywa\u0107 r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 trzech planet Ziemi ka\u017cdego roku. Istnieje wi\u0119c oczywista potrzeba zmniejszenia zu\u017cycia dziewiczych zasob\u00f3w naturalnych.<\/p>\n

Oczekuje si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszych 10 lat odpady z infrastruktury energetycznej wzrosn\u0105 nawet 30-krotnie. Odpady te s\u0105 cz\u0119sto bogate w zasoby, zawieraj\u0105 pierwiastki ziem rzadkich i cenne materia\u0142y, takie jak stal i mied\u017a. Istniej\u0105 wi\u0119c znaczne mo\u017cliwo\u015bci recyklingu metali i innych cennych zasob\u00f3w z powrotem do system\u00f3w produkcyjnych, co pozwala unikn\u0105\u0107 zu\u017cycia surowc\u00f3w.<\/p>\n

To dobry pomys\u0142 na biznes, wi\u0119c \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce staje si\u0119 on priorytetem dla coraz wi\u0119kszej liczby firm. A teraz, w obliczu kryzysu energetycznego, zwi\u0119ksza to r\u00f3wnie\u017c nasz\u0105 strategiczn\u0105 autonomi\u0119 i sprawia, \u017ce Europa jest mniej zale\u017cna od importu z Rosji.<\/p>\n<\/div><\/div>