{"id":41134,"date":"2024-12-17T10:46:43","date_gmt":"2024-12-17T09:46:43","guid":{"rendered":"https:\/\/balticwind.eu\/?p=41134"},"modified":"2024-12-17T10:46:43","modified_gmt":"2024-12-17T09:46:43","slug":"wysoka-stawka-arktyczny-test-zrownowazonego-rozwoju","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wysoka-stawka-arktyczny-test-zrownowazonego-rozwoju\/","title":{"rendered":"Wysoka stawka: arktyczny test zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju"},"content":{"rendered":"

Naukowcy z UE pomagaj\u0105 decydentom pogodzi\u0107 konkuruj\u0105ce ze sob\u0105 potrzeby w regionie pe\u0142nym zasob\u00f3w naturalnych, pi\u0119kna i tradycji.<\/em><\/p>\n

Autorka: B\u00e1rbara Pinho\u2028\u2028<\/em><\/p>\n

Powy\u017cej ko\u0142a podbiegunowego w fi\u0144skiej gminie Inari, najwi\u0119kszym i najs\u0142abiej zaludnionym regionie fi\u0144skiej Laponii, g\u0142\u00f3wnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami dochod\u00f3w s\u0105 turystyka oraz testowanie samochod\u00f3w, opon i komponent\u00f3w w niskich temperaturach.<\/p>\n

Krajowa \u201etrasa europejska\u201d biegn\u0105ca z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie, E75, przyci\u0105ga przez ca\u0142y rok turyst\u00f3w poszukuj\u0105cych pi\u0119kna i spokoju niezat\u0142oczonego \u015brodowiska naturalnego prawie 300 kilometr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od ko\u0142a podbiegunowego. Szacuje si\u0119, \u017ce w 2019 r. p\u00f3\u0142 miliona os\u00f3b odwiedzi\u0142o region, w kt\u00f3rym zim\u0105 jest tylko zmierzch, a latem 24 godziny \u015bwiat\u0142a dziennego.<\/p>\n

Zderzenie kultur<\/strong><\/p>\n

Inari jest r\u00f3wnie\u017c fi\u0144sk\u0105 stolic\u0105 kultury S\u00e1mi, kt\u00f3rej kamieniem w\u0119gielnym jest hodowla renifer\u00f3w przez rdzenn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Oznacza to, \u017ce region stoi przed wyzwaniem, jakim jest pogodzenie szacunku dla tradycyjnych zwyczaj\u00f3w z otwarto\u015bci\u0105 na miejsca pracy i dochody w XXI wieku.<\/p>\n

\u201eRdzenni mieszka\u0144cy zajmuj\u0105 si\u0119 hodowl\u0105 renifer\u00f3w od setek lat\u201d – powiedzia\u0142 Pasi Rautio, profesor bada\u0144 w Instytucie Zasob\u00f3w Naturalnych Finlandii. \u201eTo nie tylko \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania, to spos\u00f3b na \u017cycie – kultura\u201d.<\/p>\n

Rautio, kt\u00f3ry pochodzi z Finlandii, prowadzi projekt badawczy, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 dofinansowanie z UE, aby spr\u00f3bowa\u0107 pogodzi\u0107 cz\u0119sto konkuruj\u0105ce ze sob\u0105 wymagania dotycz\u0105ce zasob\u00f3w Arktyki zar\u00f3wno z wewn\u0105trz, jak i spoza tego obszaru. Czteroletni projekt o nazwie ArcticHubs<\/a> ma zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w lipcu 2024 roku.<\/p>\n

Badacze chc\u0105 zapewni\u0107, \u017ce korzystanie z zasob\u00f3w naturalnych, takich jak otwarte wody, drewno i krytyczne minera\u0142y, przez zewn\u0119trzne podmioty gospodarcze lub polityczne nie odbywa si\u0119 kosztem lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w i tradycji.<\/p>\n

Zwyczaje te obejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c hodowl\u0119 ryb, kt\u00f3rej mo\u017ce zaszkodzi\u0107 zagraniczna konkurencja, oraz \u0142owiectwo, kt\u00f3re mo\u017ce zosta\u0107 zak\u0142\u00f3cone przez budow\u0119 infrastruktury, takiej jak farmy wiatrowe i kopalnie.<\/p>\n

Sam Rautio, mieszkaniec Laponii, ma wra\u017cenie, \u017ce globalni lub krajowi gracze przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 zasobom regionu bez odpowiedniego uwzgl\u0119dnienia lokalnych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n

\u201eJest postrzegany jako miejsce do wydobycia\u201d, powiedzia\u0142 Rautio. \u201eAle niewystarczaj\u0105ca liczba inwestycji trafia z powrotem do miejscowej ludno\u015bci i lokalnych spo\u0142eczno\u015bci\u201d.<\/p>\n

W 2023 r. szwedzka pa\u0144stwowa sp\u00f3\u0142ka wydobywcza LKAB og\u0142osi\u0142a, \u017ce znalaz\u0142a najwi\u0119ksze z\u0142o\u017ce minera\u0142\u00f3w ziem rzadkich w Europie. Chocia\u017c minera\u0142y te s\u0105 wa\u017cne dla zielonej transformacji Zachodu, spos\u00f3b \u017cycia S\u00e1mi, w tym szlaki migracyjne i pastwiska, zosta\u0142yby zak\u0142\u00f3cone przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydobywcz\u0105, gdyby zosta\u0142a ona rozpocz\u0119ta.<\/p>\n

Innym przyk\u0142adem zwi\u0119kszonego zainteresowania Arktyk\u0105 z zagranicy s\u0105 Chiny, kt\u00f3re zainwestowa\u0142y ponad 84 miliardy euro powy\u017cej ko\u0142a podbiegunowego w infrastruktur\u0119, aktywa i inne projekty – w du\u017cej mierze w sektorze energetycznym i mineralnym.<\/p>\n

G\u0142osy lokalne<\/strong><\/p>\n

Podczas gdy kraje arktyczne same ponosz\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za takie kwestie, UE i wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzynarodowa mog\u0105 pom\u00f3c w ich rozwi\u0105zaniu, poniewa\u017c obejmuj\u0105 one aspekty transgraniczne.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad, podczas gdy ca\u0142a Ziemia coraz bardziej odczuwa skutki zmian klimatu, Arktyka ociepla si\u0119 cztery razy szybciej.<\/p>\n

Utrata pokrywy \u015bnie\u017cnej oznacza, \u017ce mniej energii jest odbijane w kosmos, a wi\u0119cej promieniowania s\u0142onecznego jest poch\u0142aniane na powierzchni Ziemi, co prowadzi do szybszego i bardziej intensywnego wzrostu temperatur. To z kolei sprawia, \u017ce Europa i reszta \u015bwiata s\u0105 zainteresowane dobrostanem tego regionu.<\/p>\n

Przez ostatnie trzy lata Rautio i jego koledzy przeprowadzali wywiady z mieszka\u0144cami ca\u0142ego obszaru – Finlandii, Wysp Owczych, Grenlandii, Islandii, Norwegii i Szwecji – i zbierali informacje, kt\u00f3re pomog\u0105 kierowa\u0107 lokalnymi, krajowymi i unijnymi decydentami.<\/p>\n

Celem jest zapewnienie, \u017ce wszelkie przysz\u0142e licencje na komercyjne wykorzystanie zasob\u00f3w naturalnych b\u0119d\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 d\u0142ugoterminowe interesy mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 mapuje potrzeby lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w i firm w zakresie zasob\u00f3w i grunt\u00f3w.<\/p>\n

S\u0105 one pogrupowane w klastry reprezentuj\u0105ce pi\u0119\u0107 dzia\u0142a\u0144, w kt\u00f3rych wyzwania i skutki rozwoju Arktyki s\u0105 najbardziej namacalne: le\u015bnictwo, g\u00f3rnictwo, hodowla ryb, turystyka i kultura tubylcza.<\/p>\n

Naukowcy doszli ju\u017c do jednego wa\u017cnego wniosku: aby zapewni\u0107 zr\u00f3wnowa\u017cone u\u017cytkowanie grunt\u00f3w i w\u00f3d, kluczowe jest zaanga\u017cowanie dotkni\u0119tych spo\u0142eczno\u015bci, lokalnych instytucji, naukowc\u00f3w i decydent\u00f3w.<\/p>\n

Celem jest, aby podejmowane decyzje by\u0142y inkluzywne, przejrzyste i szeroko reprezentatywne. W Finlandii obecne praktyki odzwierciedlaj\u0105 te wysi\u0142ki.<\/p>\n

Je\u015bli na przyk\u0142ad zagraniczni inwestorzy rozwa\u017caj\u0105 wycink\u0119 las\u00f3w, w kt\u00f3rych S\u00e1mi prowadz\u0105 hodowl\u0119 renifer\u00f3w, pa\u0144stwo konsultuje si\u0119 z pasterzami w ramach procesu, kt\u00f3ry wymaga konsensusu w sprawie realizacji projektu, a regionalni lub lokalni decydenci mog\u0105 wyrazi\u0107 swoj\u0105 opini\u0119 na temat tego, czy \u015brodki utrzymania S\u00e1mi s\u0105 brane pod uwag\u0119.<\/p>\n

Naukowcy dostarczaj\u0105 raporty w\u0142adzom miejskim i cz\u0142onkom Parlamentu Europejskiego na temat tego, co jest zagro\u017cone w przypadku przyznania licencji na zasoby, a tak\u017ce przekazuj\u0105 oddolne informacje do dokument\u00f3w strategicznych wysokiego szczebla, takich jak polityka arktyczna UE<\/a>.<\/p>\n

Ostatecznym celem jest pogodzenie i zapobieganie konfliktom zwi\u0105zanym z u\u017cytkowaniem grunt\u00f3w.<\/p>\n

Sprawiedliwe rozwi\u0105zanie<\/strong><\/p>\n

Jak zapewni\u0107 sprawiedliwy i zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j w regionie Arktyki jest r\u00f3wnie\u017c przedmiotem zainteresowania dr Corine Wood-Donnelly, badaczki z Uniwersytetu w Uppsali w Szwecji.<\/p>\n

Kierowa\u0142a ona innym projektem finansowanym przez UE, kt\u00f3ry bada\u0142 rentowno\u015b\u0107 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej w Arktyce. Projekt o nazwie JUSTNORTH<\/a> zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w listopadzie 2023 r. po trzech i p\u00f3\u0142 roku.<\/p>\n

Jego celem by\u0142o ustalenie, kto naprawd\u0119 skorzysta na zwi\u0119kszonej eksploatacji Arktyki.<\/p>\n

\u201eDla kogo to jest?\u201d – powiedzia\u0142 Wood-Donnelly. \u201eNie b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107 po prostu kontynuowanie wydobycia i robienie tego, co ju\u017c robimy w k\u00f3\u0142ko. Sko\u0144czymy po prostu ze zrujnowan\u0105 Arktyk\u0105\u201d.<\/p>\n

Projekt zgromadzi\u0142 szereg partner\u00f3w w celu zbadania konkretnych przypadk\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej w Arktyce.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w znale\u017ali si\u0119 badacze akademiccy, rdzenne spo\u0142eczno\u015bci i lokalni w\u0142a\u015bciciele firm, a przypadki obejmowa\u0142y mi\u0119dzy innymi dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydobywcz\u0105 w Finlandii, transport na Islandii i przedsi\u0119wzi\u0119cia turystyczne w ca\u0142ej Arktyce.<\/p>\n

Ryzyko i korzy\u015bci<\/strong><\/p>\n

W ramach projektu zidentyfikowano zagro\u017cenia i koszty zwi\u0105zane z rozwojem gospodarczym, a tak\u017ce korzy\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Przyk\u0142adowo, budowa farm wiatrowych na rozleg\u0142ych otwartych polach Arktyki mog\u0142aby przynie\u015b\u0107 rozw\u00f3j gospodarczy w regionie ze wzgl\u0119du na generowan\u0105 przez nie energi\u0119.<\/p>\n

Jednak ze wzgl\u0119du na niskie temperatury, wiatraki gromadzi\u0142yby l\u00f3d, kt\u00f3ry nast\u0119pnie spada\u0142by na pola, wed\u0142ug Wood-Donnelly. To sprawi\u0142oby, \u017ce obszary te sta\u0142yby si\u0119 nieprzyjazne zar\u00f3wno dla renifer\u00f3w, kt\u00f3re nie mog\u0142yby si\u0119 tam d\u0142u\u017cej wypasa\u0107, jak i dla turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mogliby je\u017adzi\u0107 na nartach lub w\u0119drowa\u0107 po tych terenach.<\/p>\n

Studia przypadk\u00f3w doprowadzi\u0142y do powstania danych i ustale\u0144 wykorzystanych do opracowania brief\u00f3w politycznych. Ponadto zesp\u00f3\u0142 wykorzysta\u0142 swoje ustalenia do informowania polityk\u00f3w krajowych i unijnych.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad w 2020 r., kiedy Komisja Europejska prowadzi\u0142a konsultacje publiczne w sprawie powstaj\u0105cej polityki UE wobec Arktyki, Wood-Donnelly powiedzia\u0142a, \u017ce jej koledzy skorzystali z okazji, aby przedstawi\u0107 swoje spostrze\u017cenia.<\/p>\n

\u201eOsoby zaanga\u017cowane w projekt doradza\u0142y ministrom rz\u0105dowym i innym decydentom\u201d – powiedzia\u0142a. \u201eIstnieje wiele lokalnych lub regionalnych wp\u0142yw\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych spos\u00f3b my\u015blenia o rozwoju w Arktyce\u201d.<\/p>\n

Podobnie jak w przypadku Rautio w ramach ArcticHubs, Wood-Donnelly powiedzia\u0142a, \u017ce zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j regionu wymaga zaanga\u017cowania spo\u0142eczno\u015bci w podejmowanie wszelkiego rodzaju decyzji politycznych – od projekt\u00f3w tak du\u017cych, jak inwestycje energetyczne, po tak ma\u0142e, jak budowa pojedynczej drogi.<\/p>\n

\u201eMo\u017cliwe jest d\u0105\u017cenie do bardziej sprawiedliwych efekt\u00f3w\u201d – powiedzia\u0142a. \u201eJest tak wiele pomniejszych, wymiernych sposob\u00f3w na ich osi\u0105gni\u0119cie\u201d.<\/p>\n

Badania zawarte w tym artykule zosta\u0142y sfinansowane z unijnego programu Horyzont. Pogl\u0105dy rozm\u00f3wc\u00f3w niekoniecznie odzwierciedlaj\u0105 pogl\u0105dy Komisji Europejskiej.<\/p>\n

Wi\u0119cej informacji<\/p>\n