Morze Ba\u0142tyckie po cichu staje si\u0119 jednym obiektem infrastrukturalnym. Nie zbiorem krajowych farm wiatrowych z krajowymi przy\u0142\u0105czami, lecz powi\u0105zanym systemem po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzysystemowych, kabli podmorskich i \u2014 coraz cz\u0119\u015bciej \u2014 korytarzy wodorowych. Projekty og\u0142oszone w ostatnim roku maj\u0105 sens dopiero czytane razem, a czytane razem prowadz\u0105 do jednego wniosku: ograniczenie dla ba\u0142tyckiego wiatru przesuwa si\u0119 z wytwarzania na wszystko, co t\u0119 energi\u0119 przenosi.<\/p>\n
Luka inwestycyjna w liczbach<\/strong><\/p>\n Aurora Energy Research poda\u0142a skal\u0119 problemu w metaanalizie europejskich sieci i liczby te s\u0105 niewygodne. Zarz\u0105dzanie ograniczeniami kosztowa\u0142o Europ\u0119 8,9 mld euro w 2024 roku \u2014 oko\u0142o 13 proc. rocznych nak\u0142ad\u00f3w na sieci wydano na radzenie sobie ze skutkami ich niedoboru. W tym samym roku ograniczono 72 TWh generacji, g\u0142\u00f3wnie odnawialnej, z powodu w\u0105skich garde\u0142 \u2014 to wielko\u015b\u0107 por\u00f3wnywalna z ca\u0142orocznym zu\u017cyciem energii elektrycznej w Austrii.<\/p>\n Kolejki s\u0105 jednak gorsze ni\u017c samo ograniczanie. Ponad 800 GW mocy s\u0142onecznej i wiatrowej oraz 550 GW projekt\u00f3w bateryjnych ubiega si\u0119 obecnie o dost\u0119p do sieci w samej Wielkiej Brytanii, Francji, W\u0142oszech, Hiszpanii i Holandii. Ocena Aurory jest jednoznaczna: wi\u0119kszo\u015b\u0107 europejskich procedur zarz\u0105dzania kolejkami przy\u0142\u0105czeniowymi przesta\u0142a spe\u0142nia\u0107 swoje zadanie.<\/p>\n Inwestycje wzros\u0142y \u2014 o 47 proc. w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat, do oko\u0142o 70 mld euro rocznie \u2014 i wci\u0105\u017c brakuje od 15 do 44 proc. tego, czego wymaga neutralno\u015b\u0107 klimatyczna. Luka ro\u015bnie z perspektyw\u0105 czasu. Do 2040 roku zobowi\u0105zania operator\u00f3w dystrybucyjnych b\u0119d\u0105 ni\u017csze od potrzeb o ponad 66 proc., a przesy\u0142owych o 29 proc. Do 2050 roku Europa potrzebuje 576 tys. km linii przesy\u0142owych, 7,8 mln km linii dystrybucyjnych i ponad pi\u0119ciu milion\u00f3w transformator\u00f3w. To odbudowa sieci w ci\u0105gu jednego pokolenia.<\/p>\n \u2014 Technologie s\u0105 dost\u0119pne; teraz musimy je wdra\u017ca\u0107 szybko i na du\u017c\u0105 skal\u0119 \u2014 powiedzia\u0142 Gerhard Salge, dyrektor ds. technologii w Hitachi Energy. Frederik Beelitz z Aurory uj\u0105\u0142 wymiar polityczny: cel\u00f3w OZE nie da si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 bez skupienia regulacyjnego na infrastrukturze, kt\u00f3ra doprowadza energi\u0119 do odbiorc\u00f3w.<\/p>\n Jak wygl\u0105da morze w uk\u0142adzie oczkowym<\/strong><\/p>\n GriffinLink najlepiej pokazuje kierunek. National Grid i TenneT Germany rozwijaj\u0105 po\u0142\u0105czenie wielofunkcyjne mi\u0119dzy Wielk\u0105 Brytani\u0105 a Niemcami, kt\u00f3re po\u0142\u0105czy\u0142oby morskie farmy wiatrowe obu kraj\u00f3w z obydwoma rynkami \u2014 pierwszy tego rodzaju projekt w Europie.<\/p>\n Rozr\u00f3\u017cnienie ma znaczenie. Klasyczne po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzysystemowe \u0142\u0105czy dwie sieci. Po\u0142\u0105czenie wielofunkcyjne \u0142\u0105czy dwie sieci i le\u017c\u0105ce mi\u0119dzy nimi farmy, wi\u0119c jeden zestaw kabli wykonuje prac\u0119, kt\u00f3ra inaczej wymaga\u0142aby osobnych przy\u0142\u0105czy promieniowych i osobnego interkonektora. Mniej kabli, mniej stali, mniej dna morskiego, ni\u017cszy koszt i mniejsza uci\u0105\u017cliwo\u015b\u0107 dla spo\u0142eczno\u015bci nadmorskich.<\/p>\n \u2014 Zamiast odizolowanych pojedynczych projekt\u00f3w b\u0119dziemy w przysz\u0142o\u015bci widzie\u0107 coraz wi\u0119cej hybrydowych po\u0142\u0105cze\u0144 transgranicznych, a do tego potrzebujemy jasnych ram politycznych \u2014 powiedzia\u0142 Tim Meyerj\u00fcrgens, prezes TenneT Germany. Ben Wilson z National Grid Ventures wskaza\u0142 to samo z drugiej strony: ramy trzeba opracowa\u0107 i wdro\u017cy\u0107 w odpowiednim tempie. Obie sp\u00f3\u0142ki wnosz\u0105 skal\u0119 \u2014 National Grid ma portfel po\u0142\u0105cze\u0144 o mocy 7,8 GW, TenneT Germany 23 GW.<\/p>\n Ba\u0142tyk ma t\u0119 sam\u0105 geografi\u0119 i t\u0119 sam\u0105 logik\u0119. Nie ma jeszcze tej samej maszynerii regulacyjnej do dzielenia koszt\u00f3w i przychod\u00f3w mi\u0119dzy dwa pa\u0144stwa i farm\u0119, kt\u00f3ra nie nale\u017cy do \u017cadnego z nich.<\/p>\n Warstwa bezpiecze\u0144stwa<\/strong><\/p>\n Jest te\u017c cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie jest problemem in\u017cynierskim. Komisja Europejska przeznaczy\u0142a 347 mln euro w ramach instrumentu \u201e\u0141\u0105cz\u0105c Europ\u0119” na strategiczne projekty kabli podmorskich, obok zestawu narz\u0119dzi bezpiecze\u0144stwa kablowego obejmuj\u0105cego sze\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w strategicznych i cztery techniczne oraz listy 13 obszar\u00f3w Cable Projects of European Interest realizowanych w trzech pi\u0119cioletnich etapach do 2040 roku.<\/p>\n Jeden szczeg\u00f3\u0142 zas\u0142uguje na uwag\u0119. Nab\u00f3r o warto\u015bci 20 mln euro finansuje modu\u0142owe zestawy naprawcze, stacjonuj\u0105ce w portach i stoczniach, do szybkiego przywracania dzia\u0142ania kabli \u2014 a pilota\u017c skupiono w\u0142a\u015bnie na Morzu Ba\u0142tyckim, ze wzgl\u0119du na wzrost liczby zak\u0142\u00f3ce\u0144 sugeruj\u0105cy, \u017ce kable mog\u0105 by\u0107 celem dzia\u0142a\u0144 wrogich. Wnioski mog\u0105 sk\u0142ada\u0107 wy\u0142\u0105cznie podmioty publiczne z mandatem reagowania kryzysowego: s\u0142u\u017cby ochrony ludno\u015bci, krajowe agencje ratownicze, stra\u017ce przybrze\u017cne i marynarki wojenne.<\/p>\n To istotna zmiana. Naprawa kabli by\u0142a dot\u0105d us\u0142ug\u0105 komercyjn\u0105 zamawian\u0105 przez w\u0142a\u015bcicieli infrastruktury. Potraktowanie jej jako zdolno\u015bci ochrony ludno\u015bci \u2014 rozmieszczonej z wyprzedzeniem i utrzymywanej przez pa\u0144stwo \u2014 odzwierciedla ocen\u0119, \u017ce ba\u0142tycka infrastruktura podmorska mierzy si\u0119 z modelem zagro\u017ce\u0144 bli\u017cszym obronno\u015bci ni\u017c utrzymaniu ruchu. W 2026 roku maj\u0105 nast\u0105pi\u0107 kolejne nabory: 60 mln euro na modu\u0142y naprawcze i 20 mln euro na inteligentne systemy pomiarowe w kablach, a na projekty CPEI przewidziano 267 mln euro w latach 2026\u20132027.<\/p>\n Wod\u00f3r jako druga sie\u0107<\/strong><\/p>\n Finlandia buduje drugi kr\u0119gos\u0142up regionu. Mapa drogowa Fi\u0144skiego Klastra Wodorowego zak\u0142ada uczynienie z kraju najbardziej konkurencyjnej gospodarki wodorowej w Europie do 2035 roku, przy rz\u0105dowym celu produkcji i wykorzystania 10 proc. czystego wodoru UE do 2030 roku.<\/p>\n Pierwszym konkretnym krokiem jest Lead Market Task Force dla zr\u00f3wnowa\u017conego paliwa lotniczego, z celem 60 tys. ton eSAF rocznie do 2030 roku \u2014 oko\u0142o jednej dziesi\u0105tej ca\u0142ego unijnego mandatu \u2014 i 250 tys. ton do 2035 roku. Wyb\u00f3r paliwa lotniczego jako rynku wej\u015bcia jest \u015bwiadomy: stoi za nim mandat regulacyjny, kt\u00f3ry rozwi\u0105zuje problem popytu blokuj\u0105cy wod\u00f3r gdzie indziej.<\/p>\n \u2014 Ka\u017cda tona wodoru i e-paliwa wyprodukowana w Finlandii zmniejsza nasz\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od importu energii \u2014 argumentuje mapa drogowa, wi\u0105\u017c\u0105c program wprost z bezpiecze\u0144stwem dostaw. Sari Multala, minister klimatu i \u015brodowiska, przedstawi\u0142a czysty wod\u00f3r jako drog\u0119 do samowystarczalno\u015bci energetycznej i paliwowej. Herkko Plit, przewodnicz\u0105cy rady klastra, m\u00f3wi\u0142 ostrzej o ryzyku powolnego dzia\u0142ania: \u2014 Ta mapa drogowa to nasz wsp\u00f3lny podr\u0119cznik, kt\u00f3ry ma zapewni\u0107, \u017ce Finlandia nie b\u0119dzie obserwatorem, gdy przemys\u0142owa mapa Europy jest kre\u015blona na nowo.<\/p>\n Klaster wprost zaznacza, \u017ce nie da si\u0119 tego zrobi\u0107 w skali krajowej, i wzywa do wsp\u00f3\u0142pracy z partnerami w regionie Morza Ba\u0142tyckiego i UE. Sieci wodorowe, podobnie jak elektroenergetyczne, s\u0105 warte wi\u0119cej, gdy przekraczaj\u0105 granice.<\/p>\n Wsp\u00f3lny w\u0105tek<\/strong><\/p>\n Inwestycje sieciowe, po\u0142\u0105czenia oczkowe, bezpiecze\u0144stwo kabli i korytarze wodorowe wygl\u0105daj\u0105 jak cztery odr\u0119bne dossier. To jedno pytanie zadane cztery razy: czy Ba\u0142tyk zdo\u0142a zbudowa\u0107 tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 tak szybko, jak buduje wytwarzanie?<\/p>\n Uczciwa odpowied\u017a brzmi dzi\u015b: nie. Wytwarzanie kontraktuje si\u0119 na lata naprz\u00f3d w aukcjach i kontraktach r\u00f3\u017cnicowych. Sieci planuje si\u0119 w cyklach regulacyjnych op\u00f3\u017anionych wobec tych aukcji, a luka kosztowa ro\u015bnie wraz z horyzontem. Tymczasem pojawia si\u0119 warstwa inteligentna, zdolna wycisn\u0105\u0107 wi\u0119cej z istniej\u0105cych aktyw\u00f3w \u2014 belgijski operator Elia ograniczy\u0142 b\u0142\u0105d prognozy niezbilansowania systemu o 41 proc. dzi\u0119ki sztucznej inteligencji \u2014 ale lepsza prognoza nie dok\u0142ada kabla.<\/p>\n W ci\u0105gu najbli\u017cszych dw\u00f3ch lat warto patrze\u0107 nie na kolejny gigawat ba\u0142tyckiej mocy. Warto patrze\u0107, czy po\u0142\u0105czenie wielofunkcyjne osi\u0105gnie na tym morzu zamkni\u0119cie finansowe, czy modu\u0142y naprawcze faktycznie stan\u0105 w portach z obsad\u0105, i czy fi\u0144ski popyt na wod\u00f3r pojawi si\u0119 zgodnie z harmonogramem. Te trzy odpowiedzi przes\u0105dz\u0105, ile warta jest sama generacja.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zarz\u0105dzanie ograniczeniami kosztowa\u0142o Europ\u0119 8,9 mld euro w 2024 roku, a 72 TWh zosta\u0142o ograniczone. Od GriffinLink po ba\u0142tyckie modu\u0142y naprawy kabli i fi\u0144sk\u0105 map\u0119 wodorow\u0105 \u2014 wi\u0105\u017c\u0105ce ograniczenie regionu przesuwa si\u0119 z wytwarzania na to, co energi\u0119 przenosi.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":48056,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1956,143,2048],"tags":[],"class_list":["post-48060","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editors-choice-pl","category-regulatory-pl","category-technologia-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48060","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48060"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48060\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}