Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 ostatniej dekady najtrudniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 projektu wiatrowego by\u0142o zdobycie pozwole\u0144 i finansowania. To si\u0119 zmieni\u0142o. W ca\u0142ej Europie ograniczenie przesun\u0119\u0142o si\u0119 w d\u00f3\u0142 \u0142a\u0144cucha: na przewody, stacje elektroenergetyczne i kolejk\u0119, do kt\u00f3rej trafia si\u0119, gdy turbiny s\u0105 ju\u017c gotowe. Dla regionu Morza Ba\u0142tyckiego, kt\u00f3ry uruchamia pierwsze du\u017ce moce offshore i jednocze\u015bnie pr\u00f3buje zszy\u0107 transgraniczn\u0105 sie\u0107, kwestia kolejno\u015bci dzia\u0142a\u0144 jest dzi\u015b spraw\u0105 kluczow\u0105.<\/p>\n
Skala luki<\/strong><\/p>\n Aurora Energy Research poda\u0142a liczby w swojej metaanalizie europejskich sieci elektroenergetycznych i s\u0105 one niewygodne. Zarz\u0105dzanie ograniczeniami przesy\u0142owymi kosztowa\u0142o w Europie 8,9 miliarda euro w 2024 roku, czyli oko\u0142o 13 procent rocznych nak\u0142ad\u00f3w na sie\u0107. Z powodu w\u0105skich garde\u0142 ograniczono wytwarzanie 72 TWh, g\u0142\u00f3wnie ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych, mniej wi\u0119cej tyle, ile Austria zu\u017cywa w rok. Wed\u0142ug modelowania Aurory dla Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i W\u0142och wielko\u015b\u0107 redukcji podwoi si\u0119 do 27 TWh do 2030 roku.<\/p>\n Kolejki m\u00f3wi\u0105 to samo. Ponad 800 GW mocy s\u0142onecznych i wiatrowych oraz 550 GW projekt\u00f3w bateryjnych czeka na przy\u0142\u0105czenie w samej Wielkiej Brytanii, Francji, W\u0142oszech, Hiszpanii i Holandii, znacznie ponad to, co te systemy s\u0105 w stanie przyj\u0105\u0107. Wnioski du\u017cych odbiorc\u00f3w przemys\u0142owych w tych krajach ju\u017c przekraczaj\u0105 szczytowe zapotrzebowanie z 2024 roku. Ocena Aurory jest bezwzgl\u0119dna: wi\u0119kszo\u015b\u0107 europejskich procedur kolejkowych przesta\u0142a spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 funkcj\u0119.<\/p>\n Pieni\u0105dze p\u0142yn\u0105, ale za wolno. Nak\u0142ady na sie\u0107 wzros\u0142y w pi\u0119\u0107 lat o 47 procent, do oko\u0142o 70 miliard\u00f3w euro rocznie, wci\u0105\u017c o 15 do 44 procent poni\u017cej tego, czego wymaga neutralno\u015b\u0107 klimatyczna. Im dalej w przysz\u0142o\u015b\u0107, tym gorzej: do 2040 roku zobowi\u0105zania operator\u00f3w dystrybucyjnych s\u0105 ni\u017csze od potrzeb o ponad 66 procent, a operator\u00f3w przesy\u0142owych o 29 procent. Doj\u015bcie do 2050 roku oznacza wybudowanie 576 000 km linii przesy\u0142owych, 7,8 miliona km linii dystrybucyjnych i ponad pi\u0119ciu milion\u00f3w transformator\u00f3w. Europa musi odbudowa\u0107 swoj\u0105 sie\u0107 w ci\u0105gu jednego pokolenia zawodowego.<\/p>\n Polski kontrprzyk\u0142ad: najpierw przewody<\/strong><\/p>\n Na tym tle Polska zrobi\u0142a co\u015b, co warto przeanalizowa\u0107. Polskie Sieci Elektroenergetyczne potwierdzi\u0142y gotowo\u015b\u0107 techniczn\u0105 infrastruktury przesy\u0142owej dla offshore, zanim pierwsze ba\u0142tyckie farmy jej potrzebowa\u0142y. Nowa stacja Choczewo, rozbudowana stacja \u017barnowiec i \u0142\u0105cz\u0105ca je linia 400 kV przesz\u0142y pr\u00f3by napi\u0119ciowe, a wiceprezes PSE W\u0142odzimierz Mucha potwierdzi\u0142 gotowo\u015b\u0107 tego ci\u0105gu do przesy\u0142u energii z Ba\u0142tyku do odbiorc\u00f3w w g\u0142\u0119bi kraju.<\/p>\n Nie sta\u0142o si\u0119 to szybko. PSE zacz\u0119\u0142y prace na Pomorzu w 2019 roku, buduj\u0105c dwie stacje i ponad 250 kilometr\u00f3w linii najwy\u017cszych napi\u0119\u0107 oraz modernizuj\u0105c istniej\u0105c\u0105 infrastruktur\u0119. Wniosek jest ma\u0142o efektowny i kosztowny: program przesy\u0142owy rozpocz\u0119ty sze\u015b\u0107 czy siedem lat przed pierwsz\u0105 energi\u0105 to jedyne, co powstrzymuje krajow\u0105 sie\u0107 przed staniem si\u0119 hamulcem dla farm. Kraje, kt\u00f3re uruchamiaj\u0105 ten zegar dopiero teraz, s\u0105 ju\u017c sp\u00f3\u017anione wobec w\u0142asnych harmonogram\u00f3w aukcyjnych.<\/p>\n Hybrydy: ba\u0142tycka odpowied\u017a<\/strong><\/p>\n Ciekawsza odpowied\u017a strukturalna to po\u0142\u0105czenie hybrydowe, czyli wielofunkcyjny interkonektor: jeden element infrastruktury, kt\u00f3ry zarazem przy\u0142\u0105cza morskie farmy i handluje energi\u0105 mi\u0119dzy dwoma rynkami. National Grid i TenneT Germany rozwijaj\u0105 GriffinLink mi\u0119dzy Wielk\u0105 Brytani\u0105 a Niemcami, opisywany przez nich jako pierwszy tego rodzaju projekt w Europie. Prezes TenneT Germany Tim Meyerj\u00fcrgens uj\u0105\u0142 to tak, \u017ce chodzi o przy\u0142\u0105czanie farm morskich w spos\u00f3b pozwalaj\u0105cy powsta\u0107 zmeshowanemu systemowi europejskiemu, a nie zbiorowi odizolowanych po\u0142\u0105cze\u0144 promieniowych.<\/p>\n Ba\u0142tyk ma swoj\u0105 wersj\u0119. Litwa, \u0141otwa i Niemcy podpisa\u0142y w Pary\u017cu wsp\u00f3ln\u0105 deklaracj\u0119 intencji w sprawie transgranicznych mocy odnawialnych, a operatorzy przesy\u0142owi Litgrid, Augstsprieguma t\u012bkls i 50Hertz zgodzili si\u0119 oceni\u0107 wykonalno\u015b\u0107 po\u0142\u0105czenia Baltic-German PowerLink. Litewski minister energetyki \u017dygimantas Vai\u010di\u016bnas argumentowa\u0142, \u017ce po\u0142\u0105czenie hybrydowe zwi\u0119kszy\u0142oby mo\u017cliwo\u015bci eksportowe Litwy i \u0141otwy oraz uczyni\u0142o op\u0142acalnym wi\u0119kszy rozw\u00f3j OZE. Trzy kraje zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 finansowa\u0107 analizy koszt\u00f3w i korzy\u015bci, modele finansowania oraz studia techniczne, a kolejnymi celami s\u0105 status projektu b\u0119d\u0105cego przedmiotem wsp\u00f3lnego zainteresowania i \u015brodki unijne. Operatorzy zg\u0142osili ju\u017c t\u0119 koncepcj\u0119, w\u00f3wczas pod nazw\u0105 Baltic Hub, do dziesi\u0119cioletniego planu rozwoju sieci ENTSO-E na 2026 rok, a drzwi pozostaj\u0105 otwarte dla kolejnych pa\u0144stw ba\u0142tyckich.<\/p>\n Decyzje o dalszych krokach PowerLink maj\u0105 zapa\u015b\u0107 do ko\u0144ca trzeciego kwarta\u0142u 2026 roku, co czyni je najbli\u017csz\u0105 rzecz\u0105 do obserwowania. Interkonektor hybrydowy rozwi\u0105zuje dwa problemy naraz dla wschodniego Ba\u0142tyku: daje litewskim i \u0142otewskim ambicjom offshore drog\u0119 do g\u0142\u0119bokiego rynku oraz zapewnia regionowi drug\u0105 o\u015b po\u0142\u0105cze\u0144, kt\u00f3ra nie przechodzi przez jeden punkt krytyczny.<\/p>\n Koszt, kt\u00f3rego nikt nie zaplanowa\u0142: czytelno\u015b\u0107 sieci<\/strong><\/p>\n Jest komplikacja, o kt\u00f3rej plani\u015bci sieci dekad\u0119 temu nie musieli my\u015ble\u0107. Niemiecki BDEW, po incydencie wymierzonym w infrastruktur\u0119 kablow\u0105 w Berlinie, twierdzi, \u017ce europejskie zasady przejrzysto\u015bci dzia\u0142aj\u0105 dzi\u015b przeciwko bezpiecze\u0144stwu. Jego szefowa Kerstin Andreae wskaza\u0142a sprzeczno\u015b\u0107 wprost: NIS2 i niemiecka ustawa ramowa KRITIS nak\u0142adaj\u0105 surowe obowi\u0105zki ochrony fizycznej i cyfrowej, podczas gdy przepisy o otwartych danych i dost\u0119pie do informacji publicznej zmuszaj\u0105 operator\u00f3w do publikowania precyzyjnych map, lokalizacji i danych technicznych.<\/p>\n Dla wiatru nie jest to abstrakcja. Publikowane s\u0105 miejsca wyprowadzenia kabli na l\u0105d, czyli punkty, w kt\u00f3rych morskie kable eksportowe \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z sieci\u0105 l\u0105dow\u0105. Publikowane s\u0105 wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne i moce stacji transformatorowych. Publikowane s\u0105 trasy ba\u0142tyckich interkonektor\u00f3w. BDEW chce, by szczeg\u00f3\u0142owe dane techniczne trafia\u0142y wy\u0142\u0105cznie do zweryfikowanych podmiot\u00f3w z uzasadnionym interesem, a reszta by\u0142a udost\u0119pniana zbiorczo. Niezale\u017cnie od rozstrzygni\u0119cia tego sporu dochodzi pozycja kosztowa i ograniczenie projektowe do ka\u017cdego przedsi\u0119wzi\u0119cia sieciowego w regionie, w tym do opisanych wy\u017cej interkonektor\u00f3w.<\/p>\n Na co patrze\u0107<\/strong><\/p>\n Trzy rzeczy, od najbli\u017cszej. Po pierwsze decyzja w sprawie PowerLink na koniec trzeciego kwarta\u0142u, kt\u00f3ra poka\u017ce, czy ba\u0142tycka koncepcja hybrydowa zamieni si\u0119 w finansowany projekt, czy pozostanie studium. Po drugie, czy reforma kolejek przy\u0142\u0105czeniowych nadejdzie zanim same kolejki stan\u0105 si\u0119 ograniczeniem dla ba\u0142tyckich aukcji, bo ocena Aurory dotyczy r\u00f3wnie\u017c rynk\u00f3w, kt\u00f3re kryzysu jeszcze nie odczu\u0142y. Po trzecie, czy sp\u00f3r o bezpiecze\u0144stwo kontra przejrzysto\u015b\u0107 wyprodukuje jedn\u0105 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 regu\u0142\u0119 europejsk\u0105 zamiast o\u015bmiu krajowych, bo zmeshowana sie\u0107 morska z o\u015bmioma re\u017cimami danych to sie\u0107 wolniejsza w budowie. Nic z tego nie jest tak fotogeniczne jak stawiana turbina. Wszystko to decyduje dzi\u015b, kiedy turbina zacznie zarabia\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kiedy\u015b najtrudniejsze by\u0142y pozwolenia. Dzi\u015b s\u0105 nim przewody: 72 TWh ograniczonej produkcji w Europie, 800 GW w kolejkach przy\u0142\u0105czeniowych i ba\u0142tycka hybryda przed punktem decyzyjnym.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":48203,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1956,168,171,140,164,143,2048],"tags":[],"class_list":["post-48207","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editors-choice-pl","category-litwa","category-lotwa","category-niemcy","category-polska","category-regulatory-pl","category-technologia-pl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48207","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48207"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48207\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}