Dyskusja o infrastrukturze podmorskiej na Ba\u0142tyku koncentruje si\u0119 zwykle na dw\u00f3ch pytaniach: kto co\u015b uszkodzi\u0142 i jak mo\u017cna by\u0142o temu zapobiec. Trzecie pytanie decyduje o tym, ile dany incydent faktycznie kosztuje, a po\u015bwi\u0119ca mu si\u0119 znacznie mniej uwagi. Gdy kabel zostanie przerwany, kto dysponuje statkiem, odcinkiem zapasowym i za\u0142og\u0105, by go odtworzy\u0107?<\/p>\n
Ochrona aktyw\u00f3w podmorskich dzieli si\u0119 na trzy warstwy: zapobieganie, wykrywanie i napraw\u0119. Ba\u0142tyk inwestowa\u0142 w nie nier\u00f3wnomiernie, a warstwa naprawcza jest najcie\u0144sza.<\/p>\n
Europejskie pieni\u0105dze id\u0105 g\u0142\u00f3wnie na kable teleinformatyczne<\/strong><\/p>\n Najpowa\u017cniejszy dotychczas pakiet europejski to opracowany przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 zestaw narz\u0119dzi bezpiecze\u0144stwa kabli oraz towarzysz\u0105ca mu lista projekt\u00f3w kablowych b\u0119d\u0105cych przedmiotem europejskiego zainteresowania, wsparte zmian\u0105 programu prac instrumentu \u0141\u0105cz\u0105c Europ\u0119 w cz\u0119\u015bci cyfrowej, w kt\u00f3rej przeznaczono 347 mln euro na strategiczne projekty kabli podmorskich. Zestaw obejmuje sze\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w strategicznych oraz cztery techniczne i wspieraj\u0105ce, a opiera si\u0119 na ocenie ryzyka, kt\u00f3ra zmapowa\u0142a scenariusze zagro\u017ce\u0144, podatno\u015bci i zale\u017cno\u015bci. Trzyna\u015bcie obszar\u00f3w projektowych rozpisano na trzy pi\u0119cioletnie etapy si\u0119gaj\u0105ce 2040 roku.<\/p>\n W ramach tej koperty naprawy s\u0105 finansowane wprost. Dwa nabory o warto\u015bci 60 mln euro wspieraj\u0105 modu\u0142y naprawcze do kabli, a odr\u0119bny nab\u00f3r na 20 mln euro obejmuje wyposa\u017cenie kabli inteligentnych, czyli czujniki i komponenty monitoruj\u0105ce wbudowane w sam kabel i przekazuj\u0105ce w czasie rzeczywistym dane oceaniczne i sejsmiczne. Kolejne 267 mln euro zarezerwowano w dw\u00f3ch naborach projektowych. Modu\u0142y naprawcze zaprojektowano tak, by stacjonowa\u0142y w portach lub na statkach, aby reakcja nie zale\u017ca\u0142a od tego, kt\u00f3ra wyspecjalizowana jednostka akurat jest wolna.<\/p>\n Jedno rozr\u00f3\u017cnienie ma znaczenie i bywa gubione. Ten program dotyczy podmorskich kabli telekomunikacyjnych, kt\u00f3rymi p\u0142ynie zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mi\u0119dzykontynentalnego ruchu internetowego. Kable energetyczne, czyli kable eksportowe morskich farm wiatrowych i po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzysystemowe, to inna klasa aktyw\u00f3w o innej w\u0142asno\u015bci, do kt\u00f3rej europejskie \u015brodki nie docieraj\u0105 w ten sam spos\u00f3b.<\/p>\n Kable energetyczne zale\u017c\u0105 od tego, czy operatorzy po\u0142\u0105cz\u0105 w\u0142asne zasoby<\/strong><\/p>\n W energetyce odpowiednikiem tych dzia\u0142a\u0144 jest wsp\u00f3\u0142praca operator\u00f3w system\u00f3w przesy\u0142owych. Pi\u0119ciu operator\u00f3w – Elia w Belgii, Energinet w Danii, 50Hertz w Niemczech oraz TenneT w Niemczech i Holandii – podpisa\u0142o memorandum o wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie morskiej infrastruktury kablowej, pocz\u0105tkowo na Morzu P\u00f3\u0142nocnym, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przyst\u0105pienia kolejnych cz\u0142onk\u00f3w grupy Offshore TSO Collaboration.<\/p>\n Tre\u015b\u0107 jest celowo praktyczna. Operatorzy zobowi\u0105zali si\u0119 do co najmniej roku pracy w czterech grupach tematycznych: logistyka napraw, cz\u0119\u015bci zamienne i sprz\u0119t, wykrywanie awarii oraz ramy prawne i finansowe. Obejmuje to wsp\u00f3lne zmapowanie, jakie statki, materia\u0142y i zdolno\u015bci techniczne faktycznie istniej\u0105 w uczestnicz\u0105cych krajach. Na to pytanie \u017caden z nich nie potrafi\u0142by odpowiedzie\u0107 samodzielnie, a to ono decyduje, jak d\u0142ugo awaria wy\u0142\u0105cza farm\u0119 wiatrow\u0105 lub po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzysystemowe.<\/p>\n Ba\u0142tyk nie ma w\u0142asnego porozumienia o por\u00f3wnywalnym zakresie. Ramy wypracowane na Morzu P\u00f3\u0142nocnym, je\u015bli faza wykonalno\u015bci je potwierdzi, s\u0105 wzorcem, kt\u00f3ry najprawdopodobniej zostanie rozszerzony na wsch\u00f3d.<\/p>\n Ochrona zaczyna si\u0119 na etapie budowy<\/strong><\/p>\n Najta\u0144sza naprawa to ta, kt\u00f3rej nigdy nie trzeba wykona\u0107, a decyduje si\u0119 o niej lata wcze\u015bniej, na dnie morza. Projekt Baltica 2, rozwijany wsp\u00f3lnie przez \u00d8rsted i PGE, pokazuje pe\u0142n\u0105 sekwencj\u0119: badania geotechniczne wzd\u0142u\u017c planowanych tras, sprawdzenie obecno\u015bci niewybuch\u00f3w, usuni\u0119cie g\u0142az\u00f3w o wielko\u015bci do dw\u00f3ch metr\u00f3w, a nast\u0119pnie wykop pod kable. Wykonawcy przygotowali 150 kilometr\u00f3w tras kabli wewn\u0119trznych, po czym przeszli do trasy kabli eksportowych o d\u0142ugo\u015bci 260 kilometr\u00f3w, prowadz\u0105cej do przy\u0142\u0105cza l\u0105dowego w gminie Choczewo.<\/p>\n “Jako\u015b\u0107 wykopu i przygotowania korytarza bezpo\u015brednio wp\u0142ywa na bezpiecze\u0144stwo instalacji i ochron\u0119 kabli po ich u\u0142o\u017ceniu” – powiedzia\u0142 Ulrik Lange, wiceprezes i dyrektor zarz\u0105dzaj\u0105cy projektu Baltica 2 w \u00d8rsted.<\/p>\n G\u0142\u0119boko\u015b\u0107 zakopania i przygotowanie korytarza stanowi\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy kablem, kt\u00f3ry przetrwa zawleczenie kotwicy, a takim, kt\u00f3ry tego nie zrobi. W praktyce jest to \u015brodek bezpiecze\u0144stwa podejmowany przez komercyjnego dewelopera na lata przed jakimkolwiek incydentem.<\/p>\n Warstwa polityczna jest regionalna, a nie og\u00f3lnounijna<\/strong><\/p>\n Wok\u00f3\u0142 tego funkcjonuje zestaw rozwi\u0105za\u0144 krajowych i dwustronnych. Polska i Litwa zbudowa\u0142y wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w zakresie bezpiecze\u0144stwa energetycznego na istniej\u0105cych po\u0142\u0105czeniach fizycznych – gazoci\u0105gu GIPL i mo\u015bcie energetycznym LitPolLink – przy czym Polska pe\u0142ni rol\u0119 stabilizatora system\u00f3w pa\u0144stw ba\u0142tyckich po ich synchronizacji z sieci\u0105 europejsk\u0105. Po stronie polskiej ustawa o bezpiecze\u0144stwie Ba\u0142tyku przewiduje Morskie Centrum Bezpiecze\u0144stwa prowadzone przez Stra\u017c Graniczn\u0105 i rozszerza uprawnienia Marynarki Wojennej.<\/p>\n Litwa pokaza\u0142a te\u017c, jak w praktyce wygl\u0105da zdolno\u015b\u0107 do przemieszczania zasob\u00f3w. Ignitis Gamyba wys\u0142a\u0142a na Ukrain\u0119 2681 ton sprz\u0119tu w 145 transportach ci\u0119\u017carowych z wygaszonej elektrociep\u0142owni TE-3 w Wilnie, koordynuj\u0105c je przez Unijny Mechanizm Ochrony Ludno\u015bci. Lekcj\u0105 dla Ba\u0142tyku nie jest sama pomoc, lecz logistyka: szybkie przemieszczenie ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu energetycznego wymaga ustale\u0144 poczynionych wcze\u015bniej, zanim stan\u0105 si\u0119 potrzebne.<\/p>\n Na co patrze\u0107<\/strong><\/p>\n Trzy rzeczy poka\u017c\u0105, czy warstwa naprawcza si\u0119 domyka. Czy wsp\u00f3\u0142praca operator\u00f3w z Morza P\u00f3\u0142nocnego obejmie operator\u00f3w ba\u0142tyckich po zako\u0144czeniu rocznej fazy wykonalno\u015bci. Czy modu\u0142y naprawcze i zapasowe odcinki kabli b\u0119d\u0105 stacjonowa\u0107 w portach ba\u0142tyckich, a nie wy\u0142\u0105cznie w Europie Zachodniej. I czy kable energetyczne uzyskaj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 finansowania por\u00f3wnywaln\u0105 z t\u0105 otwart\u0105 dzi\u015b dla kabli telekomunikacyjnych. Dop\u00f3ki to nie zostanie rozstrzygni\u0119te, odporno\u015b\u0107 na Ba\u0142tyku opiera si\u0119 bardziej na zapobieganiu ni\u017c na zdolno\u015bci do szybkiego powrotu do pracy, a zapobieganie na tak ruchliwym morzu ma swoje granice.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W debacie o ba\u0142tyckiej infrastrukturze podmorskiej dominuje zapobieganie i wykrywanie. Zdolno\u015b\u0107 naprawcza – statki, odcinki zapasowe i za\u0142ogi – jest najcie\u0144sz\u0105 warstw\u0105, a istniej\u0105ce \u015brodki europejskie obejmuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie kable telekomunikacyjne, nie energetyczne.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":48240,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2079,1956,168,164],"tags":[],"class_list":["post-48244","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bezpieczenstwo","category-editors-choice-pl","category-litwa","category-polska"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48244\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}