{"id":7750,"date":"2021-10-30T12:56:46","date_gmt":"2021-10-30T10:56:46","guid":{"rendered":"https:\/\/balticwind.eu\/?p=7750"},"modified":"2022-10-07T08:35:32","modified_gmt":"2022-10-07T06:35:32","slug":"droga-do-polskich-farm-wiatrowych-pelna-wyzwan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/balticwind.eu\/pl\/droga-do-polskich-farm-wiatrowych-pelna-wyzwan\/","title":{"rendered":"Droga do polskich farm wiatrowych pe\u0142na wyzwa\u0144"},"content":{"rendered":"

Podpisany w dn. 15 wrze\u015bnia 2021 roku tzw. Polish Offshore Wind Sector Deal to obok ustawy\u00a0o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych z grudnia 2020 roku, kolejny kamie\u0144 milowy w rozwoju tego sektora w Polsce. Niniejszy tekst jest cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu komentarzy na temat g\u0142\u00f3wnych wyzwa\u0144, kt\u00f3rym nale\u017cy sprosta\u0107 by urzeczywistni\u0107 plany zawarte w umowie sektorowej.\u00a0<\/strong>
\n<\/p>\n

Rafa\u0142 Mi\u0119tkiewicz, Tomasz Chy\u0142a,\u00a0<\/strong><\/em>Instytut Polityki Energetycznej im. Ignacego \u0141ukasiewicza w Rzeszowie:<\/strong><\/em><\/h6>\n

Zgodnie z zapowiedziami gremi\u00f3w rz\u0105dowych wyartyku\u0142owanymi w \u201ePolityce energetycznej Polski do 2040\u201d, do 2030 roku morska energetyka wiatrowa charakteryzowa\u0107 si\u0119 ma moc\u0105 5.9 GW, a pierwsze instalacje wiatrowe na polskich obszarach morskich powsta\u0107 maj\u0105 ju\u017c za 3 lata (2024 rok). Do roku 2040 osi\u0105gni\u0119ty ma zosta\u0107 poziom 11 GW. Krajowy Plan Odbudowy przewiduje wsparcie morskiej energetyki wiatrowej, jako wa\u017cnego elementu rozbudowy potencja\u0142u gospodarczego kraju, z inwestycjami rz\u0119du 3,25 mld euro (w tym 437 mln euro\u00a0na budow\u0119 Portu Zewn\u0119trznego w Porcie Gdynia).<\/p>\n

Morska energetyka wiatrowa maj\u0105ca w przysz\u0142o\u015bci odgrywa\u0107 rol\u0119 jednego\u00a0z filar\u00f3w systemu energetycznego pa\u0144stwa jest przedmiotem licznych dyskusji, seminari\u00f3w i konferencji. Ich wynikiem s\u0105 komentarze i analizy, kt\u00f3rych charakter skupia si\u0119 jednak w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci na wycinkowych obszarach problemowych. W polemikach brak jest, zdaniem autor\u00f3w wyra\u017anego zaznaczenia interdyscyplinarnego charakteru podejmowanej tematyki. Oznacza to, tym samym,\u00a0 potrzeb\u0119 holistycznego podej\u015bcia do problem\u00f3w morskich farm wiatrowych na Ba\u0142tyku, kt\u00f3re silnie oddzia\u0142ywa\u0142y b\u0119d\u0105 na wiele obszar\u00f3w funkcjonowania pa\u0144stwa. Takie rozumienie tematyki pozwoli na efektywne wykorzystanie wielowymiarowych szans cywilizacyjnych oraz przeprowadzenie sprawiedliwej transformacji gospodarczej
\npo budowanie odporno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa i jego obywateli.<\/p>\n

Analiza stawia sobie za cel zidentyfikowanie oraz om\u00f3wienie kluczowych obszar\u00f3w, kt\u00f3re stanowi\u0105 jednocze\u015bnie powa\u017cne wyzwania w drodze do sprawnej realizacji zamierzonych wizji i osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w strategicznych w budowaniu bezpiecze\u0144stwa energetycznego pa\u0144stwa w oparciu o potencja\u0142 morski. Wnikliwa obserwacja realizacji inwestycji s\u0142u\u017c\u0105cych rozwojowi sektora morskiej energetyki wiatrowej pozwala zidentyfikowa\u0107 kilka obszar\u00f3w problemowych, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych skupi\u0107 powinien si\u0119 wysi\u0142ek ukierunkowany na eliminacj\u0119 barier, czy redukcj\u0119 ryzyka.
\nDo najwa\u017cniejszych z wyzwa\u0144 zalicza si\u0119:<\/p>\n

    \n
  • op\u00f3\u017anienia w realizacji procedur administracyjnych i legislacyjnych,<\/li>\n
  • koordynacj\u0119 realizacji projekt\u00f3w na poziomie krajowym i mi\u0119dzynarodowym,<\/li>\n
  • tempo rozwoju technologii morskich turbin wiatrowych,<\/li>\n
  • dost\u0119pno\u015b\u0107 port\u00f3w instalacyjnych i serwisowych g\u0142\u00f3wnie w pierwszym etapie realizacji inwestycji,<\/li>\n
  • dost\u0119pno\u015b\u0107 floty instalacyjnej i serwisowej oraz wyspecjalizowanej kardy krajowej do jej obs\u0142ugi,<\/li>\n
  • zapewnienie zak\u0142adanego poziomu local content,<\/li>\n
  • postrzeganie polskich obszar\u00f3w morskich jako \u201erynku referencyjnego\u201d,<\/li>\n
  • wzrost ryzyk i koszt\u00f3w po stronie inwestor\u00f3w,<\/li>\n
  • potrzeb\u0119 korelacji rozwoju morskiej energetyki wiatrowej z wizjami dekarbonizacji przemys\u0142u i transportu w oparciu o technologie wodorowe,<\/li>\n
  • kwestie bezpiecze\u0144stwa morskich farm wiatrowych, w tym elementy cyberbezpiecze\u0144stwa,<\/li>\n
  • niewystarczaj\u0105cy zas\u00f3b kadr, zar\u00f3wno na poziomie zawodowym jak i z wykszta\u0142ceniem wy\u017cszym oraz brak centr\u00f3w kszta\u0142cenia.<\/li>\n<\/ul>\n

    a) wyzwania administracyjne i legislacyjne<\/p>\n

    Jednym z g\u0142\u00f3wnych wyzwa\u0144 stoj\u0105cych przed sp\u00f3\u0142kami zaanga\u017cowanymi\u00a0w rozw\u00f3j morskiej energetyki wiatrowej s\u0105 op\u00f3\u017anienia w przygotowaniu projekt\u00f3w oraz realizacji procedur administracyjnych. Nadmieni\u0107 nale\u017cy, i\u017c nie jest to wy\u0142\u0105cznie domena polska. W jednym z raport\u00f3w WindEurope, wskazano i\u017c kwestie administracyjne w Europie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do os\u0142abiania tempa realizacji projekt\u00f3w ukierunkowanych na osi\u0105gni\u0119cie zak\u0142adanej redukcji CO2<\/sub> o 55% do roku 2030. \u015arednie tempo instalacji nowych mocy wynosi przy tym 15 GW rocznie przy wymaganym poziomie rz\u0119du 27GW w ci\u0105gu roku. W przypadku Polski, du\u017cym wyzwaniem jest obs\u0142uga administracyjna projekt\u00f3w, kt\u00f3re realizowane s\u0105 po raz pierwszy w historii kraju. Brak akt\u00f3w wykonawczych, procedur oraz do\u015bwiadczonych w ich realizacji kadr powodowa\u0107 mo\u017ce wielomiesi\u0119czne op\u00f3\u017anienia\u00a0w harmonogramach prac.<\/p>\n

    D\u0142ugo wyczekiwana Ustawa o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 234), kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie
    \nna pocz\u0105tku roku 2021 wprowadzi\u0142a istotne zmiany w Ustawie o bezpiecze\u0144stwie morskim z dnia 18.08.2011 r. Zmienione przepisy okre\u015blaj\u0105 rodzaje ekspertyz, jakie wytw\u00f3rcy zobligowani s\u0105 przedstawi\u0107 do zatwierdzenia odpowiednio dyrektorowi urz\u0119du morskiego, Ministrowi Obrony Narodowej oraz ministrowi w\u0142a\u015bciwemu
    \ndo spraw wewn\u0119trznych. Ustawa nak\u0142ada jednocze\u015bnie obowi\u0105zek w stosunku do odpowiednich ministr\u00f3w co do okre\u015blenia w drodze rozporz\u0105dzenia, szczeg\u00f3\u0142owych zakres\u00f3w powy\u017cszych ekspertyz, kwalifikacji oraz i do\u015bwiadczenia os\u00f3b uprawnionych do ich sporz\u0105dzania. Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej zwraca ju\u017c uwag\u0119 na potrzeb\u0119 dokonania pierwszych zmian w zapisach omawianej \u201eustawy offshore\u201d, kt\u00f3rych celem ma by\u0107 zmniejszenie ryzyka dla inwestor\u00f3w, co finalnie prowadzi\u0107 ma do obni\u017cenia cen dostarczania do odbiorcy czystej energii elektrycznej. Spraw\u0105 wa\u017cn\u0105 z uwagi na otwarcie potencja\u0142u inwestycyjnego Ba\u0142tyku, jak i szybko zmieniaj\u0105cego si\u0119 otoczenia regulacyjnego i prawnego oraz dynamiczny rozw\u00f3j technologii, jest potrzeba zwi\u0119kszenie cz\u0119stotliwo\u015bci aktualizacji Planu Zagospodarowania Obszar\u00f3w Morskich (co 5 a nie co 10 lat).<\/p>\n

    Kolejnym aspektem istotnym z poziomu legislacyjnego jest zapewnienie polskim firmom uczestnictwa w \u0142a\u0144cuchu dostaw przy budowie i eksploatacji polskich morskich farm wiatrowych.\u00a0 15 wrze\u015bnia 2021 roku podpisano \u00a0w Warszawie \u201ePorozumienie sektorowe na rzecz rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Polsce\u201d, parafowane mi\u0119dzy innymi przez przedstawicieli administracji rz\u0105dowej, inwestor\u00f3w, podmiot\u00f3w uczestnicz\u0105cych w \u0142a\u0144cuchu dostaw dla MEW. Sygnatariuszami byli r\u00f3wnie\u017c przedstawiciele organizacji dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz rozwoju morskiej energetyki wiatrowej, jednostek samorz\u0105du terytorialnego oraz podmioty zwi\u0105zane z szeroko poj\u0119t\u0105 edukacj\u0105 (od szkolnictwa wy\u017cszego, przez o\u015brodki badawcze, a\u017c po podmioty zajmuj\u0105ce si\u0119 certyfikacjami). W za\u0142o\u017ceniach i percepcji uczestnik\u00f3w rynku oraz przysz\u0142ych beneficjent\u00f3w tych wielomiliardowych inwestycji Porozumienie to ma zabezpiecza\u0107 \u201epolski local content\u201d min. poprzez zapewnienie stabilnych
    \ni korzystnych warunk\u00f3w rozwoju krajowego sektora produkcji i us\u0142ug dla MEW.
    \nZ uwagi na fakt, \u017ce jest to porozumienie kt\u00f3re nie stanowi\u0105ce podstaw prawnych nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce aby to \u201emy\u015blenie \u017cyczeniowe\u201d urzeczywistni\u0107 nale\u017ca\u0142oby rozwa\u017cy\u0107 zmian\u0119 takich obszar\u00f3w prawnych jak prawo zam\u00f3wie\u0144 publicznych, aby wzorem pa\u0144stw Europy Zachodniej (min. Wielka Brytania, Dania, Niemcy) wesprze\u0107 krajowy przemys\u0142 w procesach biznesowych zwi\u0105zanych z projektem polskich morskich farm wiatrowych. W Polsce, pomimo braku realizowanych do tej pory inwestycji w morskie farmy wiatrowe, istnieje wiele przedsi\u0119biorstw produkuj\u0105cych na eksport fragmenty lub cz\u0119\u015bci turbin l\u0105dowych i morskich. Ocenia si\u0119, \u017ce jest oko\u0142o 100 firm, kt\u00f3re mog\u0105 dostarczy\u0107 do 50 proc. kluczowych komponent\u00f3w potrzebnych do budowy morskich farm wiatrowych (a w ca\u0142ym \u0142a\u0144cuchu dostaw oko\u0142o 400 polskich podmiot\u00f3w). Sektor energetyki morskiej generuje popyt g\u0142\u00f3wnie na produkty bran\u017cy stoczniowej, budowlanej, elektroenergetycznej czy metalurgii, ponadto daje szanse rozwojowe dla sektor\u00f3w finansowych i ubezpieczeniowych, bran\u017c zwi\u0105zanych\u00a0 z analiz\u0105 ryzyka, audyt\u00f3w, oraz tworzenia i zarz\u0105dzania systemami nadzoru i monitoringu instalacji.
    \nW celu wykorzystania tych ogromnych mo\u017cliwo\u015bci dla gospodarki (potrzebuj\u0105cej bod\u017ac\u00f3w rozwojowych przy podnoszeniu si\u0119 z kryzysu covidowego), rozwi\u0105zania prawno-administracyjne, w opinii niekt\u00f3rych grup eksperckich, powinny by\u0107 ukierunkowywane na zwi\u0119kszanie przewag konkurencyjnych polskiego przemys\u0142u.<\/p>\n<\/div>

    b) wielopoziomowa koordynacja<\/p>\n

    Sprawna i pozbawiona kolizji pomi\u0119dzy inwestorami, realizacja projekt\u00f3w budowy morskich farm wiatrowych na polskich obszarach morskich wymaga koordynacji prac zar\u00f3wno na poziomie krajowym, jak i mi\u0119dzynarodowym (ba\u0142tyckim i europejskim). Mowa tu o zapewnieniu dost\u0119pno\u015bci zasob\u00f3w (flota, porty, produkcja element\u00f3w farm, kabli itp.), jak i wprowadzenia mocy poszczeg\u00f3lnych projekt\u00f3w na brzeg i ich dalsza dystrybucja do finalnych odbiorc\u00f3w (w\u0142\u0105czenie do krajowego systemu energetycznego). Warto w tym momencie zaznaczy\u0107, i\u017c kraje ba\u0142tyckie posiadaj\u0105 dobre do\u015bwiadczenia je\u015bli chodzi o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 na wielu p\u0142aszczyznach, czego przyk\u0142adem s\u0105 liczne inicjatywy realizowane w regionie ba\u0142tyckim. Budowane latami relacje i zaufanie na poziomie krajowym wp\u0142yn\u0105\u0107 mog\u0105 na efektywne realizowanie zapis\u00f3w Deklaracji Ba\u0142tyckiej. W kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142pracy regionalnej wartym wspomnienia jest du\u017cy potencja\u0142 rozwoju pozyskiwania energii z wiatru na morzu w krajach nadba\u0142tyckich (szacuje si\u0119 moce MEW do 2030 r. wynios\u0105: dla Szwecji o 0,6 GW, Finlandii mi\u0119dzy 0,3 a 0,5 GW, \u0141otwa i Estonia oko\u0142o 1 GW, a Litwa\u00a0 0,7 GW), kt\u00f3re nie posiadaj\u0105c przewag technologicznych w tych obszarach (jak Niemcy czy Dania), b\u0119d\u0105 poszukiwa\u0142y kooperanta. Takim z uwagi na najbardziej ambitne plany mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 Polska. Tym bardziej \u017ce pa\u0144stwa tzw. Priba\u0142tyki dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu z Polsk\u0105, zostan\u0105\u00a0zsynchronizowane z europejskim systemem sieci, co oczywi\u015bcie stanowi\u0107 b\u0119dzie wyzwanie je\u015bli chodzi o zapotrzebowanie na moce rezerwowe, bilansuj\u0105ce rynek i obni\u017caj\u0105ce ryzyko przerw w dostawie energii, ale i b\u0119dzie niezaprzeczalnym argumentem za \u015bci\u015blejsz\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105, cho\u0107by w kontek\u015bcie budowania bezpiecze\u0144stwa energetycznego tych pa\u0144stw wobec narastaj\u0105cej politycznej presji ze strony Rosji.<\/p>\n

    Niezwykle istotnym, w perspektywie przy\u0142\u0105czenia ogromnego wolumenu mocy, jest aspekt integracji inwestycji MEW z sieci\u0105 elektroenergetyczn\u0105. Wi\u0105\u017ce si\u0119
    \nto zar\u00f3wno \u00a0z budow\u0105 jak i\u00a0 rozbudow\u0105 istniej\u0105cej sieci przy\u0142\u0105czeniowej do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Implikuje to zar\u00f3wno konieczno\u015b\u0107\u00a0 modernizacji i rozbudowy sieci oraz budowy kolejnych stacji przesy\u0142owych kt\u00f3rych na Pomorzu brakuje. Integracja z sieci\u0105 elektroenergetyczn\u0105 polega\u0107 b\u0119dzie nie tylko na wyprowadzeniu kabli z morza, ale tak\u017ce przeprowadzeniu ich kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w do najbli\u017cszych stacji przesy\u0142owych. Kwesti\u0105 mog\u0105c\u0105 mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na\u00a0 terminowo\u015b\u0107 realizacji inwestycji MEW obok problem\u00f3w ze skoordynowaniem projekt\u00f3w mo\u017ce by\u0107 brak potwierdzonych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania infrastruktury przy\u0142\u0105czeniowej i przesy\u0142owej.<\/p>\n

    c) porty i statki dedykowane morskiej energetyce wiatrowej<\/p>\n

    Jednym z g\u0142\u00f3wnych wyzwa\u0144 jakie stoi przed rozwojem morskiej energetyki wiatrowej w Polsce jest brak zaplecza w postaci port\u00f3w instalacyjnych i serwisowych, kt\u00f3re pr\u00f3cz inwestycji w infrastruktur\u0119 hydrotechniczn\u0105 i wewn\u0105trzportow\u0105 wymagaj\u0105 tak\u017ce zapewnienia infrastruktury dost\u0119powej. Problem Gdyni, jako docelowego portu instalacyjnego polega na odleg\u0142ej w czasie perspektywie zako\u0144czenia procesu rozbudowy Portu Zewn\u0119trznego wskazywanego na 2028 rok. Wypracowana w formie rozwi\u0105zania pomostowego koncepcja wykorzystania obszar\u00f3w portu wewn\u0119trznego, planowanego do oddania do ko\u0144ca roku 2024, okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce rozwi\u0105zaniem drogim dla potencjalnych inwestor\u00f3w, zainteresowanych skorzystaniem z ta\u0144szych lokalizacji w pa\u0144stwach o\u015bciennych. Analizuj\u0105c plany rozpocz\u0119cia stawiania pierwszych turbin w 2023 r. przez sp\u00f3\u0142k\u0119 PGE obawy, \u017ce role portu instalacyjnego (przynajmniej na pocz\u0105tku tej inwestycji) mo\u017ce przej\u0105\u0107 du\u0144ski port Ronne (Bornholm) czy niemiecki port Mukran (Rugia) s\u0105 wi\u0119c zasadne. Samo rozwi\u0105zanie mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce ma\u0142o op\u0142acalne dla Portu Gdynia z uwagi na wi\u0119ksz\u0105 op\u0142acalno\u015b\u0107 obs\u0142ugi innych towar\u00f3w, np. kontener\u00f3w, dla kt\u00f3rych zabraknie miejsca. Koszt przygotowania nabrze\u017cy do obs\u0142ugi, wagomiarowo, pot\u0119\u017cnych turbin, \u0142opat i konstrukcji wsporczych jest znacznie wy\u017cszy ni\u017c w przypadku nabrze\u017ca przeznaczonego wy\u0142\u0105czenie do obs\u0142ugi ruchu kontenerowego (kt\u00f3ry w portach Gdyni i Gda\u0144ska regularnie wzrasta), st\u0105d zasadnym jest wypracowanie takich strategii d\u0142ugofalowych, aby koszt inwestycyjny zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w 30 letnim horyzoncie czasowym. Po up\u0142ywie tego czasu, przy za\u0142o\u017ceniu ci\u0105g\u0142ego rozwoju technologicznego turbin, realizowany b\u0119dzie tzw. repowering farm, co zdecydowanie uzasadnia konieczno\u015b\u0107 posiadania takiego zaplecza oraz zdolno\u015bci technicznych. Posiadanie portu instalacyjnego w perspektywie \u015bwiadczenia us\u0142ug pa\u0144stwom, kt\u00f3re z przyczyn ekonomicznych nie zdecyduj\u0105 si\u0119 na budow\u0119 takiego zaplecza, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 biznesowo wysoce uzasadnione, generuj\u0105c pot\u0119\u017cne zyski ze \u015bwiadczenia wysokospecjalistycznych us\u0142ug. \u00a0Zadania port\u00f3w serwisowych pe\u0142ni\u0107 maj\u0105 \u0141eba oraz Ustka. Co wa\u017cne, inwestycje umo\u017cliwi\u0105 wykorzystanie tych port\u00f3w
    \ndo realizacji prac serwisowych w ca\u0142ym oko\u0142o 30 letnik cyklu \u017cycia farm na Ba\u0142tyku. Do grona partycypant\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0107 chce tak\u017ce W\u0142adys\u0142awowo poszukuj\u0105ce sposobu na zmniejszenie negatywnych skutk\u00f3w transformacji gospodarki rybo\u0142\u00f3wstwa morskiego.\u00a0 Pozytywnym aspektem jest tu wskazanie przez Equinor, \u0141eby, jako portu eksploatacyjnego, za czym posz\u0142y konkretne decyzje o wykupie dzia\u0142ki na potrzeby posadowienia bazy serwisowej.<\/p>\n

    Szybki post\u0119p w zakresie rozwoju technologii morskich turbin wiatrowych niesie ze sob\u0105 wyzwanie w zakresie niedoboru infrastruktury instalacyjnej o odpowiednich mo\u017cliwo\u015bciach. Problem ten bezpo\u015brednio zwi\u0105zany jest tak z dost\u0119pno\u015bci\u0105 infrastruktury brzegowej, jak i flot\u0105 instalacyjn\u0105. Ustabilizowanie si\u0119 technologii
    \nw zakresie rozmiar\u00f3w i mocy pojedynczych turbin, jak i ustandaryzowania mo\u017cliwo\u015bci technicznych statk\u00f3w oraz liberalizacja podej\u015bcia towarzystw klasyfikacyjnych okazuje si\u0119 elementem niezb\u0119dnym dla o\u017cywienia zam\u00f3wie\u0144 na statki instalacyjne, a tym samym dotrzymania harmonogram\u00f3w inwestycji. Na przewidywan\u0105 ograniczon\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 floty na rynku, kt\u00f3rej nale\u017cy si\u0119 bezwzgl\u0119dnie spodziewa\u0107, b\u0119dzie mia\u0142a wp\u0142yw du\u017ca dynamika rynku zwi\u0105zana z wzrastaj\u0105cym wolumenem zam\u00f3wie\u0144 w Europie (zapowiadane 30-to krotne zwi\u0119kszenie pozyskania energii z farm wiatrowych w Unii Europejskiej do 2050 roku) czy Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, jak i aktualna struktura floty z\u0142o\u017conej w 2\/3 ze statk\u00f3w chi\u0144skich realizuj\u0105cych zam\u00f3wienia na rozwijaj\u0105cym si\u0119 rynku azjatyckim. W kontrze do nieodleg\u0142ych analiz \u015bwiadcz\u0105cych o wysokiej op\u0142acalno\u015bci i do\u015b\u0107 szybkim zwrocie koszt\u00f3w poniesionych na budow\u0119 jednostek specjalistycznych dedykowanych morskiej energetyce wiatrowej pozostaj\u0105 informacje o wzro\u015bcie koszt\u00f3w pozyskiwania nowych statk\u00f3w nawet o 100%. Spowodowane jest to m.in. wzrostem cen g\u0142\u00f3wnych surowc\u00f3w. Si\u0142\u0105 polskich stoczni w takich uwarunkowaniach ma by\u0107 po pierwsze jako\u015b\u0107 oraz terminowo\u015b\u0107 realizowanych kontrakt\u00f3w. Bior\u0105c pod uwag\u0119 wyliczenia PRS, polska narodowa flota MEW, powinna sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z kilku jednostek przeznaczonych do instalacji fundament\u00f3w (TP-HLV), podobnej liczny jednostek do instalowania turbin tzw. jack-up (HLJV), kilku kablowc\u00f3w (CLV), oraz kilkudziesi\u0119ciu jednostek serwisowych (SOV\/WTW, CTV) (tabela).<\/p>\n<\/div>

    Tabela. Szacowany (PRS) sk\u0142ad narodowej floty MEW wraz z okresem realizacji zam\u00f3wie\u0144 dla poszczeg\u00f3lnych klas jednostek<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    \n

    Typ jednostki<\/p>\n<\/td>\n

    		Przewidywana liczba jednostek [szt.]<\/td>\nSzacowany koszt budowy [mln Euro]<\/td>\nSzacowany czas budowy [miesi\u0105ce]<\/td>\n<\/tr>\n
    \n

    TP – HLV<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    2 – 3<\/p>\n<\/td>\n

    		280 \u2013 310<\/td>\nOk. 29<\/td>\n<\/tr>\n
    \n

    HLJV<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    2 – 3<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    340 \u2013 365<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    Ok. 40<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

    \n

    CLV<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    4 – 6<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    400-600<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    Ok. 30<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

    \n

    OSV\/WTW, CTV<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    20 – 40<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    42 – 47<\/p>\n<\/td>\n

    		\n

    Ok. 18 (CTV) 24 (OSV)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

    Razem<\/td>\n28 \u2013 52<\/td>\n1 062-1 322<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    \u0179r\u00f3d\u0142o: Na podstawie: (Operator Floty Instalacyjnej <\/em>na Potrzeby Morskich Farm Wiatrowych. Potencja\u0142 Polskiego Przemys\u0142u Stoczniowego. Raport PRS. <\/em>Gda\u0144sk. 2021., Materia\u0142y prasowe stoczni Remontowa Shipbuilding <\/em>i Crist<\/em>).<\/p>\n

    W\u0142asny armator to szansa na odbudow\u0119 bandery narodowej przy stabilnym finansowaniu ze strony sp\u00f3\u0142ek skarbu pa\u0144stwa oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 potencjalnego delegowania jednostek specjalistycznych (zarobek) na potrzeby zapowiadanego rozwoju energetyki wiatrowej na Litwie, \u0141otwie i Estonii oraz Szwecji i Finlandii. Budowa floty MEW obejmowa\u0107 mo\u017ce poka\u017any, wieloletni pakiet zam\u00f3wie\u0144 dla krajowych stoczni co przek\u0142ada\u0142o si\u0119 b\u0119dzie na o\u017cywienie bran\u017cy, budow\u0119 i rozw\u00f3j zdolno\u015bci. Problem floty instalacyjnej i serwisowej, rozpatrywany powinien by\u0107 tak\u017ce z punktu widzenia wdro\u017cenia system\u00f3w inteligentnego zarz\u0105dzania obs\u0142ug\u0105 morskich farm wiatrowych, dzi\u0119ki czemu osi\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna wyd\u0142u\u017cenie czasu jej s\u0142u\u017cby oraz podniesienie efektywno\u015bci (nawet powy\u017cej 30%).<\/p>\n

    Przy po\u0142\u0105czeniu projekt\u00f3w z dorobkiem polskich in\u017cynier\u00f3w (uczelnie i o\u015brodki naukowo-badawcze) i wyj\u015bciu naprzeciw dyrektywom nakazuj\u0105cym zmniejszenie emisyjno\u015bci floty, celowym zdawa\u0142oby si\u0119 wyposa\u017cy\u0107 cho\u0107by cz\u0119\u015b\u0107 jednostek w nap\u0119dy nisko i zeroemisyjne (wod\u00f3r, metanol, biometanol, amoniak). Rozwi\u0105zanie takie by\u0142oby najlepsz\u0105 reklam\u0105 zdolno\u015bci narodowych.<\/p>\n

    Polska flota offshore, z racji obs\u0142ugi obiekt\u00f3w o znaczeniu strategicznym dla bezpiecze\u0144stwa energetycznego pa\u0144stwa i spe\u0142niaj\u0105cych definicj\u0119 infrastruktury krytycznej, powinna by\u0107 poddana pe\u0142nej jurysdykcji pa\u0144stwa i nosi\u0107 jego bander\u0119. Bezpo\u015brednio powi\u0105zanymi z powy\u017cszym pozostaj\u0105 po pierwsze uregulowanie kwestii rejestracji polskich statk\u00f3w morskich (by\u0107 mo\u017ce poprzez stworzenie drugiego rejestru) oraz stworzenie przepis\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych zatrudnienia polskich oficer\u00f3w i marynarzy na korzystnych warunkach. W tym miejscu nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce cho\u0107 posiadamy znaczny potencja\u0142 (30-35 ty\u015b. polskich marynarzy i oficer\u00f3w)
    \nw zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci pracuj\u0105cych na pok\u0142adach statk\u00f3w obcych bander. Jedynie wprowadzenie zach\u0119caj\u0105cych rozwi\u0105za\u0144 podatkowych (jak proponowane przez bran\u017c\u0119 opodatkowanie liniowe czy rycza\u0142towe dla polskich marynarzy p\u0142ywaj\u0105cych pod polsk\u0105 bander\u0105), zdaje si\u0119 by\u0107 krokiem umo\u017cliwiaj\u0105cym pozyskanie tych wysoko wykwalifikowanych, jak wskazuj\u0105 statystyki zatrudnienia Polak\u00f3w na morzu, specjalist\u00f3w (oraz transfer wiedzy i do\u015bwiadczenia).<\/p>\n

    d) bezpiecze\u0144stwo<\/p>\n

    Istotn\u0105 kwesti\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z klasyfikowaniem morskich farm wiatrowych, jako obiekt\u00f3w infrastruktury krytycznej wynikaj\u0105ce z pe\u0142nienia istotnej roli w zapewnieniu bezpiecze\u0144stwa energetycznego, jest potrzeba ochrony tej\u017ce infrastruktury. Powszechne w debacie publicznej prze\u015bwiadczenie, \u017ce dysponujemy si\u0142ami i \u015brodkami do realizowania takich zada\u0144, wydaje si\u0119 niestety mylne. Wskazuje si\u0119 cz\u0119sto na brak w Polsce formacji, kt\u00f3ra pe\u0142ni\u0142aby funkcj\u0119 morskich organ\u00f3w \u015bcigania. Instytucje przeznaczone do ochrony polskich obszar\u00f3w morskich zdaj\u0105 si\u0119 nie by\u0107 gotowymi do realizacji coraz szerszego pakietu zada\u0144 w stosunku do wielkopowierzchniowych obiekt\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 dziesi\u0105tki kilometr\u00f3w od brzegu. Wysoka odporno\u015b\u0107 sektora morskiej energetyki wiatrowej np. na zagro\u017cenia zwi\u0105zane z pandemi\u0105, a wynikaj\u0105ca bezpo\u015brednio z ograniczenia obs\u0142ugi i automatyzacji proces\u00f3w eksploatacyjnych oznacza przekazanie wysokich uprawnie\u0144 systemom komputerowym. Ten nieunikniony trend wymaga jednak zastosowania efektywnej ochrony przez zagro\u017ceniami domeny cybernetycznej.<\/p>\n

    e) local content<\/p>\n

    Odwracaj\u0105c proporcje raport\u00f3w dotycz\u0105cych local content za\u0142o\u017cy\u0107 nale\u017cy krytycznie, i\u017c 75 do nawet 80% \u015brodk\u00f3w przeznaczonych na rzecz rozwoju morskiej energetyki wiatrowej zostanie wytransferowane z Polski. W tym samym momencie do\u015bwiadczeni gracze na rynku nie pozwalaj\u0105 sobie na tak\u0105 sytuacj\u0119, a poziom zaanga\u017cowania lokalnych przedsi\u0119biorstw osi\u0105ga znacznie wy\u017cszy poziom (Wielka Brytania ok 50%, Dania ok 70%, Chiny blisko 100%). Kwestie powy\u017csze s\u0105 kluczowe dla budowania nowej narodowej, inteligentnej specjalizacji i pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105cej bran\u017cy licz\u0105cej si\u0119 w \u015bwiecie. Wed\u0142ug raport\u00f3w Instytutu Jagiello\u0144skiego, PSEW i PTEW, aktualnie polski potencja\u0142 przedsi\u0119biorstw zdolnych do udzia\u0142u w rozwoju morskiej energetyki wiatrowej obejmuje ok 400 podmiot\u00f3w. Zak\u0142ada si\u0119, i\u017c dobrym przyczynkiem do zapewnienia zar\u00f3wno local contentu jak i kwestii monitorowania i ochrony obiekt\u00f3w morskiej infrastruktury krytycznej mo\u017ce by\u0107 obszar bezpiecze\u0144stwa oraz obronno\u015bci obiekt\u00f3w podlegaj\u0105cych polskiej jurysdykcji i narodowym wymogom w tych zakresach.<\/p>\n

    Rozpatruj\u0105c\u00a0 kwestie tworzenia kompetencji narodowych w czysto biznesowym uj\u0119ciu, nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej w perspektywie dekady, polskie podmioty zyskaj\u0105 pozycj\u0119 na rynku, kt\u00f3ra poparta do\u015bwiadczeniem w realizacji projekt\u00f3w wind offshore, umo\u017cliwi im wyst\u0119powanie w roli lider\u00f3w w odniesieniu do sp\u00f3\u0142ek zagranicznych, zainteresowaniem realizacj\u0105 narodowych program\u00f3w rozwoju morskiej energetyki wiatrowej. Tym samym nale\u017cy przyj\u0105\u0107 za\u0142o\u017cenia strategiczne o budowaniu pozycji umo\u017cliwiaj\u0105cej ekspansj\u0119 w zakresie know how oraz technologii, \u0142a\u0144cucha dostaw, port\u00f3w specjalistycznych, czy floty, jako swego rodzaju narodowego pakietu startowego. Tak pojmowany sukces we wspomnianych obszarach wynika\u0142 b\u0119dzie z osi\u0105gni\u0119cia wysokiego poziomu oferowanych konstrukcji i wiedzy. Aby za\u015b sta\u0107 si\u0119 wytw\u00f3rc\u0105 nowoczesnych rozwi\u0105za\u0144, a nie ich nabywc\u0105, niezb\u0119dne s\u0105 nak\u0142ady na badania i rozw\u00f3j w dziedzinach powi\u0105zanych z bran\u017c\u0105 offshore. Tymczasem poziom nak\u0142ad\u00f3w na rozw\u00f3j i badania w stosunku do PKB pozostaje w naszym kraju (1,3%) daleko poni\u017cej \u015bredniego poziomu europejskiego (2,2%). Rozw\u00f3j morskiej energetyki wiatrowej jest jednocze\u015bnie szans\u0105 dla o\u017cywienie bada\u0144 nad technologiami przysz\u0142o\u015bci, a w tym wykorzystania system\u00f3w autonomicznych. Sam rynek technicznej obs\u0142ugi (kontroli) morskich farm wiatrowych szacowany jest rocznie na ok. 800 mln euro. Koszty te mog\u0105 zosta\u0107 znacznie zredukowane poprzez wykorzystanie platform bezza\u0142ogowych, kt\u00f3rych podstawow\u0105 zalet\u0105 ma by\u0107 zwi\u0119kszenie bezpiecze\u0144stwa operator\u00f3w oraz podniesienie efektywno\u015bci (wydajno\u015bci) prowadzonych prac. Swego rodzaju wyr\u00f3\u017cnikiem rynku robotyki jest potencja\u0142 technologii cross-applications, kt\u00f3re oferuj\u0105 rozwi\u0105zania mo\u017cliwe do zaadaptowania w wielu bran\u017cach.<\/p>\n

    f) kadry<\/p>\n

    Szacunki dotycz\u0105ce zrealizowania projekt\u00f3w wiatrowych z 11 GW mocy do 2040 m\u00f3wi\u0105 nie tylko o potrzebie u\u017cycia 700 wie\u017c i fundament\u00f3w czy 27 trafostacji, ale i konieczno\u015bci obsadzenia co najmniej 9 tys. miejsc pracy stworzonych bezpo\u015brednio przy budowie i obs\u0142udze farm (i 43 tys. \u0142\u0105cznie w sektorach pobliskich) wykwalifikowanymi kadrami co wymaga zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 zapewniaj\u0105cych szkolenie i wykszta\u0142cenie in\u017cynier\u00f3w i pracownik\u00f3w technicznych oraz produkcyjnych. Z raportu Pomorskiego Centrum Kompetencji Morskiej Energetyki Wiatrowej wynika, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zawod\u00f3w i kompetencji niezb\u0119dnych w poszczeg\u00f3lnych etapach realizacji tak z\u0142o\u017conego procesu tj. przygotowaniu inwestycji, instalacji i obs\u0142udze turbin, realizacji prac zwi\u0105zanych z fundamentami i instalacjami elektrycznymi czy wreszcie utrzymaniu morskich farm wiatrowych, nie jest jeszcze realizowana czy to przez szko\u0142y zawodowe czy uczelnie wy\u017csze. Ciesz\u0105 oddolne inicjatywy, jednak bez rozwi\u0105za\u0144 systemowych okaza\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce zbudowanie przewag konkurencyjnych bez odpowiedniej kadry jest po prostu niemo\u017cliwe, a beneficjentami ogromnej puli pieni\u0119dzy (szacunki m\u00f3wi\u0105 o 130-150 mld z\u0142), na rozw\u00f3j MEW b\u0119d\u0105 w du\u017cym stopniu firmy zagraniczne.<\/p>\n

    g) morska energetyka wiatrowa a wzrost znaczenia wodoru<\/p>\n

    Kolejn\u0105 domen\u0105 bezpo\u015brednio powi\u0105zan\u0105 z morsk\u0105 energetyk\u0105 wiatrow\u0105 jest wizja budowy gospodarki wodorowej opartej na produkcji bezemisyjnego tzw. \u201ezielonego wodoru\u201d pochodz\u0105cego z, co istotne, nadwy\u017cek pr\u0105du wytworzonego ca\u0142kowicie w oparciu o odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii. Strategiczne projekty powinny zosta\u0107 skorelowane z planowanymi mocami, jakie maj\u0105 by\u0107 wytwarzane aby, po pierwsze umo\u017cliwi\u0107 zak\u0142adany poziom dekarbonizacji wysokoemisyjnych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u, po drugie za\u015b stworzy\u0107 warunki do obrotu surowcem przysz\u0142o\u015bci. Dla tworzenia stabilnych warunk\u00f3w do rozwoju MEW w Polsce niezb\u0119dna wydaje si\u0119 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142praca kraj\u00f3w nadba\u0142tyckich przy budowie sieci przesy\u0142owej oraz implementacji rozwi\u0105za\u0144 hybrydowych s\u0142u\u017c\u0105cych stabilizacji i magazynowaniu energii
    \nz wykorzystaniem technologii wodorowych.<\/p>\n

    h)\u00a0\u201erenta zap\u00f3\u017anienia\u201d<\/p>\n

    W Europie Zachodniej (12 pa\u0144stw posiada obecnie 116 farm) mamy ju\u017c ponad 25 GW\u00a0 mocy zainstalowanej w Morskich Farmach Wiatrowych\u00a0 (do 2030 planowane jest uzyskanie 111 GW dla wszystkich projekt\u00f3w europejskich), natomiast w Polsce dopiero rozpoczynamy realizacj\u0119 tych ambitnych projekt\u00f3w. \u00a0Powszechnie postrzega si\u0119 tzw. \u201erent\u0119 zap\u00f3\u017anienia\u201d, (wynikaj\u0105c\u0105 z faktu, i\u017c bran\u017ca offshore rozwija
    \nsi\u0119 w Europie od pocz\u0105tku lat 90. XX wieku\u00a0kiedy to powsta\u0142a pierwsza morska farma wiatrowa Vindeby u wybrze\u017cy Danii), jako szans\u0119 dla Polski poniewa\u017c mamy okazj\u0119 skorzysta\u0107 z ju\u017c sprawdzonych i najnowocze\u015bniejszych technologii. Taka percepcja fakt\u00f3w doprowadzi\u0107 mo\u017ce jednak do z\u0142udnego\u00a0 przekonania, \u017ce wystarczy biernie i pasywnie czeka\u0107 a\u017c 25% energii elektrycznej pop\u0142ynie do polskiej sieci z morza.<\/p>\n

    Podsumowuj\u0105c, wskaza\u0107 mo\u017cna i\u017c rozw\u00f3j morskiej energetyki wiatrowej w naszym kraju sta\u0107 si\u0119 mo\u017ce istotnym elementem zmniejszenia emisyjno\u015bci oraz wzrostu gospodarczego. Polska dysponuje ogromnymi mo\u017cliwo\u015bciami rozwojowymi w odniesieniu do potencja\u0142u wiatrowego oraz planowanych mocy, jakie pozyskane maj\u0105 by\u0107 z morskich farm wiatrowych. Warto wykona\u0107 wysi\u0142ek celem pe\u0142nego i wielowymiarowego wykorzystania szansy na rozw\u00f3j nowej bran\u017cy, przeobra\u017cenie systemu energetycznego, a przy tym zbudowania w\u0142asnych kompetencji narodowych, celem kt\u00f3rych winno by\u0107 do\u0142\u0105czenie do \u015bwiatowych graczy na rynku offshore. Op\u00f3\u017anienia w pracach nad w\u0142asnymi projektami, z jednej strony mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane do zmniejszenia nak\u0142ad\u00f3w, jako efekt niepope\u0142niania b\u0142\u0119d\u00f3w inwestor\u00f3w zachodnich, z drugiej za\u015b kosztowa\u0107 mog\u0105 utrat\u0105 wielomiliardowych zysk\u00f3w na rzecz podmiot\u00f3w zagranicznych oraz obni\u017ceniem wizerunku na arenie mi\u0119dzynarodowej. Swego rodzaju moda na offshore jest bez w\u0105tpienia ogromn\u0105 szans\u0105 na zainteresowanie szerokiej opinii kwestiami ekologii, nowoczesnych technologii czy w ko\u0144cu elementem kszta\u0142towania \u015bwiadomo\u015bci morskiego charakteru Rzeczypospolitej. Szans\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z wielomiliardowymi inwestycjami, kt\u00f3rej
    \nnie wolno zmarnowa\u0107 tak\u017ce w odniesieniu do przysz\u0142ych pokole\u0144, dla kt\u00f3rych morska energetyka wiatrowa mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 polsk\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105.<\/p>\n

    kmdr por. dr Rafa\u0142 Mi\u0119tkiewicz, adiunkt na Wydziale Dowodzenia i Operacji Morskich w Akademii Marynarki Wojennej im. Bohater\u00f3w Westerplatte w Gdyni, ekspert Instytutu Polityki Energetycznej im. Ignacego \u0141ukasiewicza w Rzeszowie<\/em><\/p>\n

    kmdr ppor. mgr in\u017c. Tomasz Chy\u0142a, starszy wyk\u0142adowca na Wydziale Dowodzenia i Operacji Morskich w Akademii Marynarki Wojennej im. Bohater\u00f3w Westerplatte w Gdyni, ekspert Instytutu Polityki Energetycznej im. Ignacego \u0141ukasiewicza w Rzeszowie<\/em><\/p>\n<\/div><\/div>