Autorka: Irene Paoletti, kierownik projektu UE „Efektywność energetyczna w procesach przemysłowych” (EEIP), organizacja partnerska EUSEW
Przemysł w UE przechodzi proces dekarbonizacji, a jednocześnie staje się bardziej odporny i konkurencyjny, aby sprostać długoterminowym celom UE w zakresie klimatu i energii. Jednak rola symbiozy przemysłowej, często pomijana w polityce przemysłowej i energetycznej, pozostaje niedostatecznie wykorzystana. Dzięki skutecznemu połączeniu przemysłu i miast miejska symbioza przemysłowa stanowi potężną ścieżkę do zmniejszenia zapotrzebowania na energię, wzmocnienia odporności i uwolnienia systemowych korzyści w zakresie efektywności.
Relacje symbiotyczne napędzające transformację energetyczną Europy
Nikt nie twierdził, że transformacja klimatyczna i energetyczna UE będzie prosta, i rzeczywiście tak nie jest. Niemniej jednak transformacja ta otwiera wiele możliwości do zbadania długoterminowych, szerszych korzyści społecznych. Jedna z możliwości pozostaje. Praktyczne połączenie przemysłu i społeczności w celu współpracy na rzecz rozwoju symbiotycznych relacji w zakresie zrównoważonego rozwoju. Miejska symbioza przemysłowa przekształca lokalność w partnerstwo. Umożliwia ona ustrukturyzowaną wymianę, w ramach której nadwyżki ciepła, produkty uboczne lub usługi jednego podmiotu stają się wkładem innego. Koncepcja obiegu zamkniętego staje się wspólnym doświadczeniem.
Efektywność energetyczna pozostaje najbardziej opłacalnym źródłem energii w Unii Europejskiej, jednak nadal traci się duże możliwości na styku przemysłu i miast. Miejska symbioza przemysłowa wypełnia tę lukę, tworząc lokalne pętle energetyczne, które jednocześnie zmniejszają zapotrzebowanie na energię pierwotną i emisje w wielu sektorach.
Korzyści płynące ze wspólnego doświadczenia
Systemy te nie są statyczne. Wczesne projekty wykazują wykonalność i wartość dodaną. Kolejne inicjatywy korzystają ze wspólnych danych, jaśniejszych praktyk biznesowych i ustalonych zasad zarządzania. To, co zaczyna się jako pojedyncza wymiana, może przekształcić się w pozytywny cykl ciągłego wzrostu efektywności, napędzany wzajemnym uczeniem się i powielaniem doświadczeń. Partnerstwo to staje się długoterminową korzyścią dla wszystkich stron.
Tak jak społeczności stają się bardziej odporne, gdy sąsiedzi współpracują, tak regiony stają się silniejsze, gdy miasta i przemysł współpracują ze sobą. Systemy symbiotyczne planowane na skalę dzielnicy lub metropolii mogą ustabilizować lokalne dostawy energii, zmniejszyć narażenie na wahania cen energii i wzmocnić bezpieczeństwo dostaw.
Dla przemysłu oznacza to niższe koszty operacyjne, mniejsze ryzyko i większą przewidywalność. Dla miast oznacza to bardziej niezawodne systemy energetyczne i tworzenie lokalnej wartości dodanej. Te wspólne korzyści wzmacniają uczestnictwo, sprawiając, że symbioza miejsko-przemysłowa jest nie tylko rozwiązaniem środowiskowym, ale także strategią konkurencyjności zgodną z celami Unii Europejskiej.
Od dobrych intencji do systemów nadających się do inwestycji
Doświadczenie pokazuje, że miejska symbioza przemysłowa nie rozwija się automatycznie. Chociaż rozwiązania techniczne są niezbędne, często decydujące znaczenie mają czynniki organizacyjne i instytucjonalne. Obejmują one dostęp do danych, jasność prawną, zaufanie między partnerami oraz opracowanie solidnych modeli biznesowych, zwłaszcza w przypadku wymiany między organizacjami różnej wielkości.
Udane inicjatywy opierają się zatem na dedykowanych strukturach koordynacyjnych lub neutralnych pośrednikach będących stronami trzecimi. Podobnie jak zaufane osoby w społecznościach lokalnych zajmujących się transformacją energetyczną, pośrednicy ci mogą pomóc w uzgodnieniu interesów, zarządzaniu wymianą i zapewnieniu ciągłości w czasie. Ich rola jest kluczowa dla wyjścia poza izolowane projekty pilotażowe i przejścia do stabilnych, opłacalnych systemów, które mogą wspierać planowanie przemysłowe, rozwój infrastruktury i długoterminowe korzyści w zakresie efektywności energetycznej.
Spraw, aby współpraca stała się zaraźliwa
Na szczęście istnieje kilka finansowanych przez UE projektów związanych z symbiozą przemysłową, które mogą rzucić światło na korzyści, wyjaśnić, jak je wdrożyć, i przekonać przedsiębiorstwa oraz władze lokalne do podjęcia działań. Projekty te pokazują wykonalność i wpływ. Kolejnym krokiem jest wykorzystanie tych doświadczeń i wprowadzenie ich do głównego nurtu rynku: włączenie modeli zarządzania, kryteriów efektywności energetycznej i norm do ram polityki, planowania infrastruktury i decyzji inwestycyjnych.
Udostępnianie nieznanej wiedzy
Co ważne, istnieje wiele długoterminowych korzyści. Projekty finansowane przez UE, takie jak REDOL, zapewniają pewien poziom zaufania dzięki imponującym osiągnięciom w różnych krajach i w różnych kontekstach. Przemysł UE rozumie, że jest to ważny punkt zwrotny dla zmian mających na celu dostosowanie się do nowych warunków rynkowych w regionie i na świecie. Symbioza przemysłowa ma do odegrania ważną rolę w lepszym poznaniu nieznanych dotąd zagadnień. Co ważne, wszyscy się uczymy.
Niniejszy artykuł redakcyjny powstał we współpracy z Europejskim Tygodniem Zrównoważonej Energii (EUSEW) – największym corocznym wydarzeniem poświęconym odnawialnym źródłom energii i efektywnemu wykorzystaniu energii w Europie. #EUSEW2026 to już 20. edycja, która po raz kolejny zgromadzi społeczność osób dbających o budowę bezpiecznej i czystej przyszłości energetycznej dla kolejnych pokoleń.
Sprawdź aktualnie otwarte zaproszenia, aby dołączyć.
Przydatne linki:
2. WG2 Workshop & Conference, Industrial Symbiosis from a business perspective
3. https://www.h4c-community.eu
Autorka:
Irene Paoletti jest kierownikiem projektu z doświadczeniem w ekonomii biznesowej i innowacjach społecznych, specjalizującym się w integracji technologii, zrównoważonego rozwoju i rozwiązań rynkowych. Jej doświadczenie polega na przekładaniu złożonych wyzwań technologicznych na realne, oparte na wpływie strategie, które wzmacniają konkurencyjność przemysłową, zapewniając jednocześnie wartość środowiskową i społeczną.
Zastrzeżenie: Niniejszy artykuł jest wkładem partnera. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Ani Komisja Europejska, ani żadna osoba działająca w jej imieniu nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie informacji zawartych w artykule. Wyrażone opinie są wyłącznie opiniami autora (autorów) i nie powinny być traktowane jako oficjalne stanowisko Komisji Europejskiej.
Źródło: EUSEW
