Green Power Sweden popiera szwedzkie propozycje rządowe ograniczające odwołania w sprawach pozwoleń środowiskowych do trzech instancji, apelując jednocześnie o koordynację z innymi równoległymi reformami regulacyjnymi.
W latach 2021–2025 Szwecja zatwierdziła 130 wielkoskalowych parków bateryjnych o łącznej mocy ponad 5 GW. Green Power Sweden wzywa do opracowania krajowej strategii magazynowania energii i poprawy zasad dostępu do sieci.
Przedwyborcza ankieta Green Power Sweden wskazuje, że większość szwedzkich partii parlamentarnych popiera obniżenie podatku od energii elektrycznej z 36 öre/kWh do poziomu unijnego minimum przed wyborami parlamentarnymi we wrześniu 2026 roku.
Saab i polska Grupa PGZ podpisały Umowę o Strategicznej Współpracy obejmującą okręty nawodne i podwodne, Centrum Technologii Podwodnych w Polsce oraz wspólne możliwości eksportowe.
Szwedzka firma NoviOcean zaprezentowała hybrydową platformę offshore Medi Wave 850H o mocy 850 kW — łączącą energię fal, wiatru i słońca — na forum Polsko-Szwedzkiej Izby Gospodarczej. Komercyjne wdrożenie zaplanowano na lata 2026–2027.
GÖTEBORG, Szwecja – Nowe badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Techniczny Chalmers sugeruje, że obecne unijne przepisy dotyczące zrównoważonych paliw lotniczych (SAF) mogą nieumyślnie faworyzować metody produkcji, które są droższe i bardziej energochłonne niż dostępne alternatywy. Analiza, opublikowana w czasopiśmie Fuel, bada różne ścieżki produkcji syntetycznego metanolu – prekursora kopalnych paliw lotniczych. Wyniki wskazują, że unijna klasyfikacja [...]
Trzeci dzień corocznej konferencji WindEurope 2026 poświęcony jest w całości morskiej energetyce wiatrowej. Europa musi przejść od kryzysu do pewności – dzięki energii odnawialnej wytwarzanej na własnym terenie i zapewniającej bezpieczeństwo dostaw. Trzy miesiące po szczycie North Sea Summit w Hamburgu rządy i przedstawiciele branży spotykają się w Madrycie, aby przełożyć zobowiązania dotyczące morskiej energetyki [...]
Drugi wykaz projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania (PCI) oraz projektów będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania (PMI) został dzisiaj opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zawiera on 235 wybranych transgranicznych projektów infrastruktury energetycznej, które wzmocnią łączność energetyczną na całym kontynencie, przybliżając realizację Unii Energetycznej. Po wejściu w życie, za 20 dni, wykaz ten formalnie zastąpi pierwszy unijny [...]
Dobry wieczór, pozwólcie, że zacznę od Bliskiego Wschodu. Sytuacja w regionie jest niezwykle poważna. Powoduje ona ogromną niestabilność, cierpienie i rosnące ryzyko daleko poza samym regionem. Dlatego potrzebujemy deeskalacji i maksymalnej powściągliwości, ochrony ludności cywilnej i infrastruktury cywilnej. Chciałabym również powiedzieć kilka słów o naszych partnerach i przyjaciołach w Zatoce Perskiej i całym regionie. Jesteśmy [...]
Rada Administracyjna Okręgu zaleciła rządowi wydanie pozwolenia na realizację części morskiej farmy wiatrowej Västvind, położonej na morzu w pobliżu Göteborga. Rada Administracyjna Okręgu zajmuje się tą częścią projektu, która znajduje się w szwedzkiej wyłącznej strefie ekonomicznej (EEZ). „To bardzo pozytywne, że Rada Administracyjna Wyraźnie wskazuje na potrzebę zwiększenia produkcji energii elektrycznej w zachodniej Szwecji jako [...]
Coraz większa część turbin wiatrowych zainstalowanych w Szwecji i Finlandii we wczesnych fazach rozwoju energetyki wiatrowej w regionie skandynawskim zbliża się obecnie do końca swojego 20–25-letniego okresu eksploatacji. Jednocześnie znaczna część infrastruktury – w tym pozwolenia, przyłącza do sieci, fundamenty i drogi dojazdowe – pozostaje w pełni funkcjonalna i zachowuje znaczną wartość długoterminową. Locus Energy, [...]
Komisja Europejska opublikowała dzisiaj ustawę o przyspieszeniu rozwoju przemysłowego. Jej celem jest wzmocnienie konkurencyjności gospodarczej Europy i zwiększenie jej potencjału w zakresie produkcji czystych technologii. Kluczowe znaczenie dla powodzenia tej inicjatywy będzie miało proste i zharmonizowane wdrożenie nowych przepisów. Ostatnie dni po raz kolejny pokazały, jak wrażliwy jest europejski system energetyczny na wstrząsy geopolityczne. Ceny [...]
4 lutego przedstawiciele Biura Rady Ministrów Krajów Nordyckich na Łotwie (Nordic Council of Ministers’ Office in Latvia) spotkali się z Kasparsem Melnisem, ministrem ds. klimatu i energii. W spotkaniu wzięli udział Nina Hvid Enevoldsen, dyrektor biura, oraz Gints Janums, doradca ds. energii i zrównoważonego rozwoju, a także przedstawiciele obu instytucji. Spotkanie miało charakter kurtuazyjny i [...]
Liderzy regionalni z całej Europy Północnej zebrali się w dniach 28-29 stycznia w Sztokholmie w Szwecji na wspólnym posiedzeniu i seminarium Komitetu Wykonawczego CPMR ds. Morza Bałtyckiego i Komitetu Wykonawczego CPMR ds. Morza Północnego. Reprezentując 47 władz regionalnych[i], komitety wykonawcze przyjęły deklarację polityczną wzywającą do wzmocnienia współpracy regionalnej w Europie Północnej w celu zwiększenia konkurencyjności, [...]
Podmorskie kable danych, które przenoszą 99% międzykontynentalnego ruchu internetowego, mają zasadnicze znaczenie dla współczesnego życia i gospodarki europejskiej. W związku z rosnącym zagrożeniem dla tej infrastruktury krytycznej Komisja Europejska intensyfikuje działania na rzecz zwiększenia jej bezpieczeństwa i odporności. Wprowadzono nowy zestaw narzędzi służących bezpieczeństwu kabli, obejmujący środki ograniczające ryzyko, oraz listę projektów dotyczących kabli leżących [...]
W całej Europie konsumenci optymistycznie patrzą na transformację energetyczną, ale prawie wszyscy pragną silniejszego wsparcia ze strony rządów. Wielu ceni sobie styl życia przyjazny dla klimatu, ale istnieją różnice między poszczególnymi krajami. Ponadto co drugi konsument byłby skłonny zapłacić więcej za energię elektryczną pozyskiwaną bez wykorzystania paliw kopalnych. Tak wynika z najnowszych wyników barometru energetycznego [...]
Podmorskie kable danych, które przenoszą 99% międzykontynentalnego ruchu internetowego, mają zasadnicze znaczenie dla współczesnego życia i gospodarki europejskiej. W związku z rosnącym zagrożeniem dla tej infrastruktury krytycznej Komisja Europejska intensyfikuje działania na rzecz zwiększenia jej bezpieczeństwa i odporności. Wczoraj przedstawiła nowy zestaw narzędzi na rzecz bezpieczeństwa kabli, obejmujący środki ograniczające ryzyko, oraz wykaz projektów kabli [...]
Komisja Europejska wszczęła szczegółowe dochodzenie w celu oceny, na podstawie rozporządzenia w sprawie subsydiów zagranicznych („FSR”), działalności Goldwind Science & Technology Co., Ltd. („Goldwind”) w zakresie produkcji i sprzedaży turbin wiatrowych oraz świadczenia powiązanych usług w UE. Komisja ma wstępne obawy, że firma Goldwind mogła otrzymać zagraniczne subsydia, które mogą zakłócić funkcjonowanie rynku wewnętrznego UE. [...]
W dniach 28–29 stycznia w Sztokholmie w Szwecji odbyło się wspólne posiedzenie i seminarium komitetów wykonawczych Komisji Morza Bałtyckiego i Komisji Morza Północnego CPMR, w którym wzięli udział liderzy regionalni z całej Europy Północnej. Komitety wykonawcze, reprezentujące 47 władz regionalnych, przyjęły deklarację polityczną wzywającą do wzmocnienia współpracy regionalnej w Europie Północnej w celu zwiększenia konkurencyjności, [...]
Aneo podejmuje kolejny ważny krok w ramach swojej strategii rozwoju w regionie skandynawskim, przejmując portfel szwedzkich elektrowni wiatrowych RWE. Przejęcie obejmuje 124 MW mocy lądowych elektrowni wiatrowych w 11 farmach wiatrowych, 48 MW mocy morskich elektrowni wiatrowych, rozwój projektów oraz usługi eksploatacyjne i konserwacyjne. Aneo podpisało umowę przejęcia portfela elektrowni wiatrowych RWE Renewables Sweden. Transakcja [...]
W 2025 r. ENTSO-E zrealizowało kompleksowy zestaw działań wymaganych przepisami prawa, które wzmacniają jej rolę we wspieraniu bezpiecznego i wydajnego funkcjonowania europejskiego systemu elektroenergetycznego. Łącznie zrealizowano 96,3% zadań przewidzianych w rocznym programie prac na rok 2025. Do najważniejszych osiągnięć w 2025 r. należą publikacja raportu z przeglądu stref przetargowych, publikacja ERAA 2025 oraz wdrożenie kodeksu [...]
W nowym raporcie dotyczącym zrównoważonego rozwoju firma Vattenfall została wyróżniona jako wiodący przykład budowania zaufania konsumentów w kwestii zmian klimatycznych. Analiza pokazuje, że zaufanie do firmy Vattenfall rośnie szybciej niż średnia rynkowa, umacniając jej pozycję lidera w dziedzinie zrównoważonego rozwoju. Strategiczny radar marki, oparty na danych z indeksu zrównoważonych marek z lat 2011–2025, wskazuje Vattenfall [...]
Wraz z ewolucją europejskiego krajobrazu energetycznego pojawiają się nowe strategiczne obszary o znaczeniu dla odporności i wzrostu gospodarczego, w szczególności Morze Bałtyckie. Kraje regionu Morza Bałtyckiego oraz Europy Środkowej i Wschodniej od wielu lat opierają swoją politykę energetyczną na bezpieczeństwie dostaw. Kraje nadbałtyckie są również ugruntowanymi i szybko rozwijającymi się rynkami dla nowych rozwiązań energetycznych, [...]
Europejski przemysł energetyki wiatrowej przygotowuje się do jednego ze swoich flagowych wydarzeń, w którym ponad 16 000 uczestników i 500 wystawców uda się do IFEMA w Madrycie na coroczną imprezę WindEurope 2026, która odbędzie się w dniach 21-23 kwietnia 2026 r. Tegoroczna edycja zgromadzi cały łańcuch wartości energetyki wiatrowej w kluczowym momencie dla transformacji energetycznej [...]
WindEurope oficjalnie ogłosiło nabór wniosków od uczelni wyższych na coroczną konferencję w 2026 r., która odbędzie się w dniach 21–23 kwietnia 2026 r. w Madrycie. Organizacja zaprasza uczelnie z EOG, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii do składania wniosków o udział studentów w jednym z najważniejszych europejskich spotkań poświęconych energii wiatrowej. Edycja 2026 wprowadza istotny temat przewodni: [...]
Premier Ulf Kristersson i kanclerz Niemiec Friedrich Merz podpisali umowę o wzmocnionym i rozszerzonym strategicznym partnerstwie innowacyjnym między Szwecją a Niemcami. Wspólna deklaracja intencyjna obejmuje nowe obszary, w tym politykę zagraniczną, kwestie rynku kapitałowego, migrację i międzynarodową współpracę na rzecz rozwoju. „Niemcy są jednym z naszych najbliższych sojuszników i partnerów. Dzięki tej rozszerzonej umowie nasze [...]
Współpraca rozpoczęła się w maju 2025 r. i stanowi kontynuację projektu NICE (Norvik Infrastructure CCS East Sweden), w ramach którego przeprowadzono wcześniej studium wykonalności we współpracy z wieloma zainteresowanymi stronami. Dalsze prace koncentrują się na szczegółowym projekcie węzła logistycznego Stockholm Norvik Port w ścisłym dialogu z dostawcami i uczestnikami projektu. Celem jest umożliwienie podejmowania decyzji [...]
Infrastruktura sieciowa, stanowiąca podstawę europejskiego systemu energetycznego, zostanie zmodernizowana i rozbudowana, aby w pełni wykorzystać jej potencjał. Przedstawiony dzisiaj przez Komisję europejski pakiet dotyczący sieci energetycznych oraz inicjatywa „autostrady energetyczne” umożliwią sprawny przepływ energii we wszystkich państwach członkowskich, integrując tańszą czystą energię i przyspieszając elektryfikację. Przyczyni się to do obniżenia cen energii i zapewni wszystkim [...]
Raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej „World Energy Outlook 2025” potwierdza, że energia elektryczna szybko staje się podstawą globalnego systemu energetycznego. Zapotrzebowanie na energię elektryczną gwałtownie rośnie. Odnawialne źródła energii nadal zyskują na popularności na całym świecie. Jednak rządy zbyt wolno dostarczają infrastrukturę niezbędną do elektryfikacji przemysłu, transportu i ogrzewania. Muszą również zająć się nowymi zagrożeniami dla [...]
Zgodnie z tymczasowym porozumieniem politycznym osiągniętym dzisiaj przez Parlament Europejski i Radę, Unia Europejska skutecznie i trwale zaprzestanie importu rosyjskiego gazu i podejmie działania zmierzające do stopniowego wycofania rosyjskiej ropy. Ta historyczna decyzja położy kres zależności UE od niewiarygodnego dostawcy, który wielokrotnie destabilizował europejskie rynki energii, zagrażał bezpieczeństwu dostaw poprzez szantaż energetyczny i szkodził europejskiej [...]
Odnawialne źródła energii są najtańszą formą wytwarzania energii. Ale to nie wszystko. A co z kosztami sieci, magazynowania i rezerw? Najnowsze badanie WindEurope przeprowadzone we współpracy z Hitachi Energy pokazuje, że nawet po uwzględnieniu kosztów sieci, magazynowania i rezerw, system oparty w dużej mierze na odnawialnych źródłach energii jest zdecydowanie najtańszy. WindEurope i Hitachi Energy [...]
26 listopada Polska ogłosiła, że wybrała Szwecję na partnera w swoim programie okrętów podwodnych. Polska kupuje trzy okręty podwodne w ramach jednej z największych w historii Szwecji transakcji eksportowych w dziedzinie marynarki wojennej. „Polska wybrała Szwecję na partnera w swoim programie okrętów podwodnych. Świadczy to o współpracy między naszymi dwoma krajami i statusie Szwecji jako [...]
RWE, światowy lider w dziedzinie energii odnawialnej, podpisał ośmioletnią umowę na zakup energii elektrycznej (PPA) z Carlsberg Sverige, jedną z największych firm produkujących napoje w Szwecji. Zgodnie z warunkami umowy Carlsberg będzie pozyskiwać energię elektryczną wytwarzaną w pobliskiej lądowej farmie wiatrowej Örken do zasilania swojego browaru w Falkenbergu w Halland. Od stycznia 2026 r. do [...]
EIB udziela szwedzkiej grupie przemysłowej Holmen pożyczki w wysokości 100 mln euro na rozbudowę lądowych elektrowni wiatrowych w północnej Szwecji Projekt ma na celu dostarczanie ekologicznej energii dla energochłonnych gałęzi przemysłu Operacja przyczynia się do realizacji szwedzkich i europejskich celów klimatycznych Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) udziela pożyczki w wysokości 1,1 mld koron szwedzkich (około 100 [...]
Bezpieczeństwo euroatlantyckie zostanie znacznie wzmocnione na dalekiej północy i Morzu Bałtyckim, ponieważ Wielka Brytania i sojusznicy z całego regionu zacieśniają współpracę wojskową i uzgadniają wzmocnione partnerstwo z Ukrainą. Ministrowie obrony Wspólnych Sił Ekspedycyjnych (JEF) spotykają się ze swoim ukraińskim odpowiednikiem, aby zainicjować nowe, wzmocnione partnerstwo między Ukrainą a JEF. Spotkanie JEF w Bodø w Norwegii [...]
Szwedzkie siły zbrojne nadal zwiększają swoje możliwości wykrywania, monitorowania i odpierania zagrożeń pod powierzchnią Morza Bałtyckiego. We współpracy z FMV i Saab opracowywany jest obecnie duży autonomiczny podwodny dron. Współpraca ta umożliwi szybkie opracowanie zaawansowanych systemów, które wzmocnią potencjał morski Szwecji i ochronę infrastruktury cywilnej. LUUV to duży, bezzałogowy, autonomiczny dron podwodny, podobny do mini-łodzi [...]
Europa potrzebuje więcej morskiej energii wiatrowej, aby osiągnąć swoje cele energetyczne. Chcą tego rządy i społeczeństwo. Chce tego również przemysł ciężki, aby pomóc mu w dekarbonizacji. Jednak w obecnej sytuacji niezbędna ekspansja morskiej energii wiatrowej nie ma miejsca. Biznesowe uzasadnienie dla nowych morskich farm wiatrowych nie jest takie, jak było i jak powinno być. Wiele [...]
Grupa EBI przedstawia pierwsze skonsolidowane sprawozdanie dotyczące zrównoważonego rozwoju, dostosowane do standardów UE i usprawniające ujawnianie kluczowych informacji. W 2024 r. Grupa EBI przeznaczyła rekordową kwotę 51 mld euro na działania na rzecz klimatu i zrównoważonego rozwoju środowiska, napędzając zieloną transformację w Europie i poza nią. Średnia intensywność emisji gazów cieplarnianych w projektach związanych z [...]
Europa musi działać już teraz, aby zapewnić sobie pozycję najbezpieczniejszego i najbardziej atrakcyjnego centrum przemysłowego i inwestycyjnego w dziedzinie energii, wzmacniając swoje bezpieczeństwo energetyczne i niezależność. Inwestorzy nie potrzebują nowych obietnic, potrzebują pewności. Oznacza to pełne i szybkie wdrożenie istniejących przepisów UE – zwłaszcza nowych, doskonałych ram UE dotyczących wydawania zezwoleń – zamiast ponownego otwierania [...]
Nowy globalny raport z postępów wskazuje na przeszkody w zakresie inwestycji, sieci energetycznych i łańcuchów dostaw, wzywając rządy do wyznaczenia bardziej ambitnych celów w zakresie energii odnawialnej przed konferencją COP30. Abu Zabi, Zjednoczone Emiraty Arabskie / Brasília, Brazylia, 14 października 2025 r. – Pomimo rekordowych postępów w ubiegłym roku świat pozostaje w tyle pod względem [...]
Njord Survey, szwedzka firma specjalizująca się w badaniach morskich, podpisała długoterminową umowę ramową z niemieckim operatorem systemu przesyłowego (TSO) 50Hertz na wsparcie rozwoju morskiej energetyki wiatrowej na Morzu Bałtyckim. Umowa ta umacnia rolę Njord Survey jako kluczowego partnera w trwającej transformacji energetycznej w Europie. Umowa ramowa obejmuje świadczenie kompleksowych usług w zakresie badań geofizycznych i [...]
Sztokholm, 30 września 2025 r. – Rada Administracyjna Hrabstwa Uppsala zaleciła rządowi szwedzkiemu wydanie zezwolenia na podstawie ustawy o szwedzkiej wyłącznej strefie ekonomicznej (SEZ) dla planowanej przez Deep Wind Offshore morskiej farmy wiatrowej Olof Skötkonung w Zatoce Gävle. Sprawa trafi teraz do rządu w celu uzyskania ostatecznej zgody. „Z zadowoleniem przyjmujemy rekomendację Rady Administracyjnej Hrabstwa. [...]
Rada EBI przyjmuje drugą fazę pionierskiego planu działania „Climate Bank Roadmap”, koncentrującego się na konkurencyjności, bezpieczeństwie i niższych cenach energii dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Plan obejmuje podwojenie inwestycji na rzecz dostosowania się do zmian klimatu oraz radykalne uproszczenie procedur. Decyzja ta umacnia rolę Grupy EBI jako banku klimatycznego i potwierdza jej zaangażowanie w kontynuowanie [...]
Jak dotąd w 2025 r. weto gminne wstrzymało prawie wszystkie proponowane projekty energetyki wiatrowej na lądzie w Szwecji. Według nowych statystyk, między 1 stycznia a 12 września wstrzymano 26 z 29 projektów. Dane za 2025 r. pokazują, że odsetek wet gminnych wzrósł w porównaniu z poprzednimi latami. W ciągu ostatnich pięciu lat gminy zatwierdziły około [...]
Nowe badanie Novus w Szwecji pokazuje, że 9 na 10 osób mieszkających w sąsiedztwie elektrowni wiatrowych jest zadowolonych ze swojej okolicy. Dla większości mieszkańców doświadczenie życia w pobliżu turbin pozostaje niezmienione, także po uruchomieniu nowych inwestycji. Dyskusja publiczna wokół energetyki wiatrowej często koncentruje się na obawach dotyczących jakości życia w pobliżu turbin. Wyniki nowej analizy [...]
W swoim orędziu o stanie Unii z 2025 r. przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zwróciła uwagę na nową rzeczywistość geopolityczną, w której konkurencja gospodarcza i bezpieczeństwo narodowe są ze sobą powiązane. Podkreśliła potrzebę znacznych inwestycji Europy w technologie cyfrowe i czyste, aby zapewnić, że przyszłość nadal będzie tworzona w Europie. W swoim corocznym [...]
SeaTwirl AB i konsorcjum stojące za wnioskiem projektowym „Verti-Go” pozyskały finansowanie w wysokości 15 mln euro z programu „Horyzont Europa”. Projekt Verti-Go będzie demonstrował technologię pływających turbin wiatrowych SeaTwirl z turbiną o mocy 2 MW, obejmującą projekt, produkcję, instalację i eksploatację. Faza projektowania ma zakończyć się pod koniec 2026 r., a następnie rozpocznie się faza [...]
WindEurope opublikowało dzisiaj najnowsze dane dotyczące energii wiatrowej. Wynika z nich, że w pierwszej połowie 2025 r. w Europie zbudowano 6,8 GW nowych mocy wiatrowych. Jest to mniej niż oczekiwano i zdecydowanie za mało, aby osiągnąć cele UE w zakresie bezpieczeństwa energetycznego i klimatu na 2030 r. Z wyjątkiem Niemiec, większość krajów europejskich nie podejmuje [...]
Europa zamierza zwiększyć swoją moc morskiej energii wiatrowej z obecnych 36,6 GW do 84 GW do 2030 r. Łańcuch dostaw morskich – w szczególności przemysł stoczniowy i infrastruktura portowa – odgrywa kluczową rolę we wspieraniu bezpieczeństwa energetycznego Europy. Jednak jednym z najpilniejszych wyzwań jest obecnie brak terminowych inwestycji w produkcję statków i infrastrukturę portową. Obecnie [...]
Odnawialne źródła energii, gaz ziemny i energia jądrowa zaspokoją dodatkowe zapotrzebowanie w miarę wzrostu światowego zużycia energii elektrycznej w przemyśle, urządzeniach gospodarstwa domowego, klimatyzacji, centrach danych, pojazdach elektrycznych i innych zastosowaniach. Według nowego raportu Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) globalne zapotrzebowanie na energię elektryczną ma rosnąć w jednym z najszybszych temp w ciągu ostatniej dekady, pomimo [...]
Obywatele i przedsiębiorstwa europejskie chcą dostępnej, bezpiecznej i czystej energii. Energia wiatrowa wytwarzana w Europie pomaga zwiększyć konkurencyjność, bezpieczeństwo i dobrobyt Europy, przyczyniając się jednocześnie do dekarbonizacji. Jednak niewystarczająca rozbudowa sieci energetycznej utrudnia wykorzystanie energii wiatrowej. Prowadzi to do ograniczeń dostępu do sieci, przeciążenia i ograniczeń dostaw. Oczekuje się, że do 2030 r. zapotrzebowanie na [...]
Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA) opublikowała swój kluczowy raport "Renewable Power Generation Costs in 2024" [„Koszty wytwarzania energii odnawialnej w 2024 r.”], zawierający jednoznaczny komunikat: energia odnawialna jest bezsprzecznie najbardziej konkurencyjną cenowo opcją wytwarzania energii elektrycznej na świecie. Ta kompleksowa analiza, opracowana na podstawie obszernej bazy danych IRENA zawierającej informacje o kosztach ponad 25 000 [...]
OX2 nabyło projekt Fageråsen w regionie Dalarna od Eolus i Dala Vind. Nabycie obejmuje planowaną farmę wiatrową z maksymalnie 34 turbinami wiatrowymi i szacowaną roczną produkcją do 700 GWh, co odpowiada około 14 procentom rocznego zużycia energii elektrycznej w hrabstwie Dalarna. Elektrownia wiatrowa znajduje się w obszarze cenowym energii elektrycznej 3 (SE3) i otrzymała niezbędne [...]
Firma Global Wind Service ogłasza zakończenie montażu turbin wiatrowych w farmie wiatrowej Storhöjden, położonej w regionie High Coast (Höga Kusten) w Szwecji. Wspólnie z naszym cenionym klientem Nordex, nasz oddany zespół zainstalował 22 turbiny Nordex N163 na wieżach TS118-03, kończąc tym samym pierwszy etap szerszego projektu High Coast. Po zakończeniu prac w Storhöjden, działania przeniosły [...]
W pobliżu połączenia elektroenergetycznego Polska – Szwecja, podmorskiego kabla SwePol Link, ustanowiono strefę bezpieczeństwa. Pozwoli to lepiej chronić infrastrukturę kluczową dla bezpieczeństwa energetycznego regionu. Zarządzenie w sprawie ustanowienia strefy 8 lipca wydał Dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni. Strefa ma 250 m szerokości w obie strony od osi kabla i obowiązuje w niej zakaz trałowania, łowienia [...]
HELSINKI, FINLANDIA – Vestas, światowy lider w dziedzinie zrównoważonych rozwiązań energetycznych, otrzymał znaczące zamówienie o mocy 74 MW od TOWII Renewables A/S na projekty wiatrowe Ketunperä i Kopsa III w Finlandii. Zamówienie to podkreśla bezpośrednią współpracę między obiema firmami w celu wzmocnienia infrastruktury energii odnawialnej w Finlandii. Zgodnie z komunikatem firmy Vestas: „Vestas z dumą [...]
27 państw członkowskich popiera plan zwiększenia nowego finansowania do rekordowej kwoty 100 mld euro w 2025 r. Zmieniony pułap obejmuje 3,5% całkowitego finansowania na rzecz bezpieczeństwa i obrony europejskiej. Rada EBI zatwierdza również przełomowy projekt budowy bazy wojskowej na Litwie. Akcjonariusze Grupy EBI uruchamiają największy program UE mający na celu finansowanie przywództwa technologicznego Europy i [...]
Przy okazji posiedzenia Rady ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii Komisja Europejska i polska prezydencja Rady uruchomiły grupę zadaniową ds. unii energetycznej. Grupa ta, w skład której wchodzą wysocy rangą przedstawiciele Komisji Europejskiej i państw członkowskich, ma na celu wspieranie lepszej współpracy i koordynacji w kluczowych kwestiach dotyczących polityki energetycznej. Zgodnie z planem działania na rzecz [...]
Z ogromną satysfakcją dzielę się swoimi refleksjami po pierwszym spotkaniu Rady Programowej Baltic Sea Offshore Wind Summit, które miałem zaszczyt współorganizować wraz z Królewską Ambasadą Danii w Warszawie. To było wydarzenie, gromadzące przedstawicieli najważniejszych interesariuszy z całego regionu Morza Bałtyckiego, a jego głównym celem było rozpoczęcie wspólnego kształtowania agendy dla rozwoju morskiej energetyki wiatrowej przed [...]
Dokument ekspercki zaprezentowany na Konferencji Ministrów Energii w Warszawie Potencjał 93 GW mocy offshore w basenach Morza Bałtyckiego Kwestie bezpieczeństwa i ochrony infrastruktury morskiej odgrywają kluczową rol 13 maja 2025 - Warszawa - Operatorzy systemów przesyłowych (OSP) ośmiu krajów położonych nad Morzem Bałtyckim wspólnie opublikowali dokument ekspercki w sprawie zacieśnienia współpracy transgranicznej w dziedzinie morskiej [...]
Przy okazji nieformalnego spotkania ministrów ds. energii UE w Warszawie, komisarz ds. energii i mieszkalnictwa Dan Jørgensen oraz ministrowie ds. energii z grupy wysokiego szczebla Baltic Energy Market Interconnection Plan (BEMIP) podpisali nowy protokół ustaleń (MoU). Strony zobowiązały się do ścisłej współpracy w zakresie inwestowania i realizacji projektów infrastrukturalnych oraz połączeń międzysystemowych w regionie. Zobowiązały [...]
Bałtyckie organy regulacyjne ds. energii zwróciły się do Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) o przedłużenie o trzy miesiące terminu na podjęcie decyzji w sprawie proponowanej długoterminowej metodologii obliczania zdolności przesyłowych w handlu energią elektryczną. Pierwotnie decyzja miała zapaść do 22 marca 2025 r. i dotyczyła propozycji przedłożonej przez operatorów systemów przesyłowych w styczniu. [...]
Raport dotyczy tła geologicznego i sejsmiczności potencjalnego obszaru farmy wiatrowej, 7-kształtnego wielokąta obramowanego u wybrzeży zachodniej Saaremaa, około 10-40 km od półwyspu Sõrve. Na potrzeby niniejszego raportu nie przeprowadzono żadnych szczegółowych badań geologicznych/geofizycznych. Wszystkie przedstawione opisy i wnioski dotyczące tła geologicznego opierają się na interpretacjach dwóch wcześniejszych zestawów danych sejsmo-akustycznych / wielowiązkowych dostępnych z tego [...]
Karina Barquet Najnowsze badanie opublikowane przez Karinę Barquet ze Sztokholmskiego Instytutu Środowiska (Stockholm Environment Institute - SEI), Hansa Liwånga ze Szwedzkiego Uniwersytetu Obrony (Swedish Defence University) i Torstena Lindersa z Uniwersytetu w Göteborgu (University of Gothenburg), bada krytyczną równowagę między innowacjami, bezpieczeństwem i zrównoważonym rozwojem morskiej energetyki wiatrowej w regionie Morza Bałtyckiego. Autorzy [...]
Na podstawie najnowszych danych opublikowanych przez Komisję Europejską, unijne rynki energii elektrycznej i gazu wykazały w IV kwartale 2024 roku dużą odporność i stabilność. Mimo sezonowego wzrostu zapotrzebowania na gaz, zapewniono bezpieczne dostawy energii, kontynuowano integrację rynków oraz zwiększono udział odnawialnych źródeł energii, jednocześnie utrzymując ceny pod kontrolą. Rok 2024 okazał się rekordowy pod względem [...]
Rada Administracyjna Okręgu Uppsala ogłosiła swoją rekomendację dla szwedzkiego rządu w sprawie zatwierdzenia projektu morskiej farmy wiatrowej Fyrskeppet. Zlokalizowany 50 km od wybrzeża kontynentalnego hrabstwa Uppsala, projekt może znacząco przyczynić się do zaopatrzenia Szwecji w energię. Przy zdolności produkcyjnej wynoszącej od 8 do 11 TWh, Fyrskeppet ma zaspokoić znaczną część - od 6 do 8 [...]
Rada Polityki Klimatycznej (Klimatpolitiska rådet) przedstawiła wczoraj swój roczny raport oceniający ogólną politykę rządu w odniesieniu do celów klimatycznych Szwecji i UE. Rada stwierdza, że plan nie jest wystarczający do osiągnięcia krajowych celów klimatycznych do 2030 r. Svensk Vindenergi zgadza się z oceną i przedstawia perspektywę branży energetyki wiatrowej na wnioski z raportu. Polityki Klimatycznej [...]
Finansowani przez UE naukowcy wykorzystują sztuczną inteligencję, aby ułatwić przepływ w europejskich miastach, czyniąc środowiska miejskie zarówno bezpieczniejszymi, jak i bardziej ekologicznymi. Autor: Tom Cassauwers Na stacji kolejowej Las Matas w mieście Las Rozas, na północ od stolicy Hiszpanii, Madrytu, życie toczy się jak zwykle. W tle słychać dźwięk autostrady, gdy wjeżdża pociąg. Na [...]
W 2024 r. 46,9% energii elektrycznej netto wytworzonej w UE pochodziło z odnawialnych źródeł energii. Wśród krajów UE najwyższy udział odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej netto odnotowano w Danii (88,4%, głównie z wiatru), a następnie w Portugalii (87,5%, głównie z wiatru i energii wodnej) i Chorwacji (73,7%, głównie z energii wodnej). Najniższy udział [...]
Stabilne dostawy prądu w przystępnej cenie, pełne uniezależnienie regionu Morza Bałtyckiego od dostaw z Rosji, a także czyste powietrze, dzięki wspólnym projektom na rzecz rozwoju nowych technologii, w tym wodoru – to potencjalne korzyści współpracy krajów nadbałtyckich. Grupa ORLEN i Agencja S&P przygotowały raport podsumowujący stan zaawansowania transformacji energetycznej w regionie Morza Bałtyckiego oraz możliwości [...]
Szwedzka nadwyżka wolnej od paliw kopalnych energii elektrycznej w konkurencyjnych cenach od dawna sprawia, że kraj ten jest atrakcyjnym miejscem dla inwestycji zagranicznych, stymulując tworzenie miejsc pracy i innowacje. Aby utrzymać tę atrakcyjność, niezbędna jest dalsza ekspansja produkcji energii elektrycznej, w której kluczową rolę odgrywa energia wiatrowa. Podkreśla to Daniel Badman, CEO Szwedzkiego Stowarzyszenia Energetyki [...]
Projekt TYNDP ENTSO-E przedstawia strategiczne inwestycje w infrastrukturę elektroenergetyczną, które zapewnią, że europejski system energetyczny może osiągnąć cele energetyczne i klimatyczne UE i państw członkowskich na lata 2030, 2040 i 2050, zapewniając jednocześnie pozytywny wpływ na koszty systemu. Zgodnie z rozporządzeniem TEN-E, nowy 10-letni plan rozwoju sieci (Ten-Year Network Development Plan - TYNDP) przedstawia dalsze [...]
Szwedzka energetyka wiatrowa ustanowiła nowe rekordy produkcji w 2024 r., oznaczając najwyższą roczną produkcję w historii. Jednak pomimo tego kamienia milowego, ekspansja energetyki wiatrowej spowolniła ze względu na trudne warunki rynkowe, zgodnie z najnowszymi statystykami Svensk Vindenergi. Po dwóch kolejnych kwartałach bez nowych decyzji inwestycyjnych, trend w końcu uległ zmianie. Ekspansja energetyki wiatrowej jest kontynuowana, [...]
Wspólna Grupa Robocza ds. Planowania Przestrzennego Obszarów Morskich HELCOM-VASAB (Vision & Strategies Around the BlaticSea) (HELCOM-VASAB MSP WG) wkrótce przystąpi do okresowej oceny postępów we wdrażaniu Regionalnej Mapy Drogowej Planowania Przestrzennego Obszarów Morskich (Regional Maritime Spatial Planning Roadmap) na lata 2021-2030. W tym kontekście specjalna grupa zadaniowa przygotowała ankietę, która ma na celu wsparcie tego [...]
Europejski sektor energetyczny przechodzi historyczną transformację, a morska energetyka wiatrowa staje się dominującą siłą w przejściu na energię odnawialną. Najnowsze dane przedstawione przez Ignitis podkreślają kluczową zmianę: przyszłe projekty morskiej energetyki wiatrowej w Europie mają mieć dwukrotnie większą moc niż projekty lądowe, sygnalizując silne zaangażowanie w zrównoważony rozwój energetyczny. W 2024 r. odnawialne źródła energii [...]
Nowy raport Szwedzkiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej (Svensk Vindenergi) podkreśla, że wpływ energii wiatrowej na klimat zmniejszył się o prawie 70% w ciągu ostatnich 20 lat, dzięki postępowi w technologii turbin wiatrowych. W raporcie porównano dwie farmy wiatrowe, Birkmose i Blakliden Fäbodberget, wykorzystując kompleksową analizę cyklu życia (LCA), która uwzględnia wszystkie emisje - od wydobycia materiałów [...]
W połowie stycznia 2025 r. spółka PNE AG podjęła strategiczną decyzję o sprzedaży swoich szwedzkich spółek zależnych, PNE Sverige AB i VKS Vindkraft Sverige AB, norweskiemu dostawcy energii Aneo. Transakcja obejmuje spółki zlokalizowane w Göteborgu i Motali, a także szereg projektów obejmujących energię wiatrową i projekty fotowoltaiczne. Projekty te reprezentują łączną moc 300 MW w [...]
Program dekarbonizacji jest pilnym priorytetem dla rządów na całym świecie, a region Morza Bałtyckiego staje się krytycznym obszarem dla rozwoju energii odnawialnej, w szczególności morskiej energetyki wiatrowej. W kwietniu 2024 r. osiem krajów graniczących z Morzem Bałtyckim (Litwa, Dania, Estonia, Finlandia, Niemcy, Łotwa, Polska i Szwecja) podpisało Deklarację Wileńską, zobowiązując się do współpracy w zakresie [...]
Firma OX2 nabyła farmę wiatrową Bursjöliden od RWE. Projekt Bursjöliden znajduje się w gminie Örnsköldsvik na północy Szwecji i ma zostać zintegrowany z portfelem OX2 w celu długoterminowego posiadania. Farma wiatrowa Bursjöliden znajduje się na północy Szwecji w obszarze cenowym SE2. Projekt ma obejmować 11 turbin wiatrowych i będzie produkować około 200 GWh rocznie, co [...]
Szwedzkie Stowarzyszenie Energii Wiatrowej (Svensk Vindenergi) negatywnie oceniło propozycje przedstawione w raporcie dotyczącym morskiej energetyki wiatrowej, przekazanym rządowi Szwecji przez specjalną komisję. Stowarzyszenie wskazuje na brak rozwiązań dla projektów, które już znajdują się w procesie uzyskiwania pozwoleń, oraz wątpliwości, czy zaproponowane zmiany przyczynią się do rozwoju sektora. W raporcie nie zaproponowano jednak żadnych środków, które [...]
27 listopada premier Szwecji Ulf Kristersson był gospodarzem spotkania w Harpsund z szefami rządów krajów nordyckich i bałtyckich oraz premierem Polski. Przywódcy omówili stosunki transatlantyckie, bezpieczeństwo w regionie Morza Bałtyckiego i długoterminowe wsparcie dla Ukrainy. Wydali również wspólne oświadczenie. https://www.youtube.com/watch?v=Jwcl2UTQocY „Europa musi wziąć większą odpowiedzialność za swoje bezpieczeństwo. Wymaga to od nas zacieśnienia [...]
Szwedzki minister obrony Pal Jonson poinformował, że szwedzki rząd zdecydował się odrzucić wnioski 13 morskich farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim, przyznając jednocześnie jedną (Poseidon) na zachodnim wybrzeżu Szwecji. Według ministra Jonsona - czas reakcji w przypadku ataku rakietowego może wzrosnąć z 2 minut do 60 sekund, gdy na drodze staną farmy wiatrowe. W obliczu zbliżającej [...]
Niedawny raport Svensk Vindenergi, zaktualizowany z czerwca 2023 r., oferuje kluczowe spojrzenie na klimat inwestycyjny dla morskiej energetyki wiatrowej w Europie, podkreślając znaczące różnice na różnych rynkach. Dzięki danym obejmującym 11 krajów nad Morzem Bałtyckim i Północnym, raport ten podkreśla wyjątkową i nieco odizolowaną postawę Szwecji pod względem ram regulacyjnych i inwestycyjnych dla morskiej energetyki [...]
Statkraft złożył dziś do szwedzkiego rządu wniosek o licencję dla farmy wiatrowej Baltic Offshore Delta North o mocy zainstalowanej 2,1 GW. Farma wiatrowa zlokalizowana jest w szwedzkiej strefie ekonomicznej, około 100 kilometrów na wschód od Sztokholmu i 55 kilometrów na wschód od wyspy Sandhamn. Region Sztokholmu będzie miał potencjał do uzyskania rocznej produkcji około 8 [...]
Litgrid i Svenska kraftnät, litewski i szwedzki operator systemu przesyłowego, podpisały umowę z Hitachi Energy na modernizację systemu sterowania połączenia międzysystemowego NordBalt HVDC. Podczas modernizacji zostanie zainstalowana logika systemu sterowania, która zwiększy stabilność sieci w krajach bałtyckich i Szwecji. „Połączenie międzysystemowe NordBalt jest jednym z najważniejszych obiektów dla bałtyckiej branży elektroenergetycznej: zarówno pod względem wpływu [...]
W niedawno opublikowanej propozycji budżetu na 2025 r. szwedzki rząd podkreślił kluczową rolę, jaką energetyka wiatrowa odegra w osiągnięciu celów w zakresie elektryfikacji i transformacji klimatycznej. Szwedzkie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (Svensk Vindenergi) z zadowoleniem przyjęło uznanie przez rząd znaczenia energii wiatrowej, szczególnie w kontekście pomocy Szwecji w osiągnięciu celu zerowej emisji netto do 2045 roku. [...]
W pilnym wezwaniu do działania, liderzy szwedzkich sektorów energii słonecznej, wiatrowej i bioenergii wspólnie podkreślili kluczową rolę, jaką energia odnawialna może odegrać w zaspokojeniu przyszłego zapotrzebowania kraju na energię elektryczną. Zgodnie z niedawnym oświadczeniem Daniela Badmana, CEO Szwedzkiego Stowarzyszenia Energii Wiatrowej, Anny Werner, CEO Szwedzkiego Stowarzyszenia Energetyki Słonecznej i Anny Törner, CEO Szwedzkiego Stowarzyszenia Bioenergii, [...]
Szwedzkie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (Svensk Vindenergi) odpowiedziało na rządowe zapytanie w sprawie "Finansowania i podziału ryzyka inwestycji w nową energię jądrową", przedstawione przez Matsa Dilléna. Stowarzyszenie argumentuje, że rząd powinien zdywersyfikować ryzyko zamiast skupiać się wyłącznie na jednym źródle energii i powinien nadać priorytet działaniom, które mogą przynieść efekt w ciągu najbliższych 5-10 lat, aby [...]
Skyborn Renewables planuje budowę morskiej farmy wiatrowej na Morzu Botnickim, poza granicami terytorialnymi Szwecji, o nazwie Eystrasalt Offshore. Wniosek o pozwolenie na budowę Eystrasalt Offshore został złożony do rządu w kwietniu 2023 r., a 3 lipca 2024 r. Rada Administracyjna Regionu Gävleborg dała zielone światło dla budowy. Wniosek dotyczy maksymalnie 256 turbin wiatrowych o maksymalnej [...]
Ekspansja energii wiatrowej trwa. Jednak według najnowszych statystyk i prognoz Szwedzkiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej dotyczących ekspansji energetyki wiatrowej, w drugim kwartale 2024 r. nie podjęto żadnych nowych decyzji inwestycyjnych. Tempo ekspansji nieznacznie spada w porównaniu do ostatnich rekordowych lat. Nasze prognozy wskazują, że do 2026 r. rozbudowywanych będzie około 1 000 MW rocznie. Po raz [...]
Eolus złożył wniosek do szwedzkiego rządu o pozwolenie na budowę morskiej farmy wiatrowej Skidbladner, z maksymalnie 147 turbinami wiatrowymi zlokalizowanymi nieco ponad 20 kilometrów na północ od Gotska Sandön. Szacowana produkcja energii elektrycznej będzie wynosiła 11,7 TWh rocznie, co odpowiada połowie dzisiejszego zużycia energii elektrycznej w hrabstwie Sztokholm lub ponad dziesięciokrotności zapotrzebowania Gotlandii na energię elektryczną. [...]
Christer Baden Hansen, obecnie główny dyrektor handlowy (Chief Commercial Officer), został mianowany głównym dyrektorem operacyjnym (Chief Operating Officer) i zastępcą dyrektora generalnego Eolus od 01 lipca 2024 roku. Eolus ma obecnie zaplanowanych 8 projektów offshore wind w Szwecji i 2 w Finlandii. Christer Baden Hansen dołączył do Eolus w lutym 2023 r. po długiej karierze [...]
Dziewięciu operatorów systemów przesyłowych gazu (OSP) w krajach nadbałtyckich podpisało protokół ustaleń (MoU), którego celem jest koordynacja i ułatwienie infrastruktury wodorowej, a także wspieranie rozwoju rynku wodoru w regionie Morza Bałtyckiego. MoU ustanawia i wdraża współpracę pomiędzy OSP. Stronami porozumienia są polski GAZ-SYSTEM, estoński Elering, duński Energinet, fiński Gasgrid Vetyverkot, litewski Amber Grid, szwedzki Nordion [...]
Grupa Ignitis, koncern multienergetyczny działający w regionie Morza Bałtyckiego, do 2027 roku planuje podwoić swoje zielone moce wytwórcze i przyspieszyć plany inwestycyjne - podała spółka w komunikacie prasowym. Podano, że zgodnie ze zaktualizowaną strategią na lata 2024-2027, grupa planuje nie tylko dalszy wzrost nowych inwestycji, ale także rozwój zielonych i elastycznych mocy wytwórczych oraz rozbudowę [...]
Wraz z instalacją turbiny N163/5.X na farmie wiatrowej Kalistanneva w Finlandii, Grupa Nordex przekroczyła próg 5 GW mocy zainstalowanej w regionie skandynawskim. Łącznie 1 234 turbin "Made by Nordex" działa obecnie w Danii, Finlandii, Szwecji i Norwegii i produkuje czystą energię elektryczną dla 2 milionów gospodarstw domowych. W podziale na kraje, 2,6 GW przypada na [...]
Energimyndigheten otrzymał zdanie mapowania obszarów produkcji i dystrybucji energii wolnej od paliw kopalnych. Svensk Vindenergi krytykuje fakt, że energia wiatrowa nie została wymieniona w mandacie agencji. Zadaniem Energimyndigheten jest mapowanie obszarów z potencjałem do produkcji i dystrybucji energii bez użycia paliw kopalnych. Rząd zdecydował się rozszerzyć mandat Energimyndigheten, aby objąć całą produkcję i dystrybucję energii [...]
Rada administracyjna Gotlandii zaleciła szwedzkiemu rządowi wydanie pozwolenia na budowę morskiej farmy wiatrowej Aurora, opracowanej przez OX2 i Ingka Investments, zgodnie z ustawą o wyłącznej strefie ekonomicznej Szwecji. Jeśli rząd wyrazi zgodę, pierwsza faza projektu mogłaby zostać uruchomiona do 2030 r., dostarczając ponad 6 TWh rocznie do południowej Szwecji. Cała farma wiatrowa ma zostać ukończona [...]
RWE i Smålandshamnar AB, firma zarządzająca szwedzkim portem Oskarshamn, podpisały protokół ustaleń (MoU). Celem tej współpracy jest zbadanie, czy port może być odpowiednim miejscem dla działań logistycznych, instalacyjnych, załadunkowych, operacyjnych i konserwacyjnych związanych z planowanymi przez RWE projektami morskiej energetyki wiatrowej na Morzu Bałtyckim. W pierwszym etapie partnerzy opracują mapę wymagań i niezbędnej rozbudowy oraz [...]
Grupa robocza BEMIP do spraw morskiej energetyki wiatrowej (BEMIP Offshore Wind WG) wdraża strategiczne priorytety na 2024 r. w celu dalszego rozwoju morskiej energii odnawialnej w regionie Morza Bałtyckiego. Przy znacznym potencjale ponad 93 GW morskiej energetyki wiatrowej, nacisk kładziony jest na wykorzystanie tego zasobu przy jednoczesnym wzmocnieniu współpracy regionalnej. Podczas Szczytu Bezpieczeństwa Energetycznego, który [...]
Deweloper morskiej energetyki wiatrowej Deep Wind Offshore złożył wniosek o realizację i obsługę pływającego projektu morskiej energetyki wiatrowej za Sztokholmem. W pierwszej fazie będzie to 1,5 GW. Szwedzki rząd otrzymał pierwszy wniosek o budowę pływającej morskiej farmy wiatrowej za Sztokholmem, po tym jak Deep Wind Offshore przedstawił swój plan budowy farmy wiatrowej Erik Segersäll [...]