Elia Group, właściciel belgijskiego operatora systemu przesyłowego Elia oraz niemieckiego operatora 50Hertz, wezwała Unię Europejską do uznania stabilności systemu elektroenergetycznego za wspólny priorytet polityki. Nowe opracowanie z serii Viewpoint, The New Stability Equation: Shared Responsibilities for an Affordable Energy Future, zostało zaprezentowane 20 listopada podczas TownHall Europe w Brukseli.
Punktem wyjścia raportu jest strukturalna zmiana w sieci. Przez ponad sto lat częstotliwość i napięcie stabilizowały maszyny wirujące w elektrowniach konwencjonalnych. Coraz częściej uzupełniają je lub zastępują farmy wiatrowe, instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii przyłączone przez energoelektronikę, z których wiele do pracy potrzebuje stabilnej sieci. W Belgii wiatr, fotowoltaika i magazyny energii w niektórych godzinach 2025 roku odpowiadały za nawet 75% krajowej produkcji energii elektrycznej. Elia Group przypomina blackout w Hiszpanii i Portugalii z 28 kwietnia 2025 roku, który dotknął około 60 mln osób – przywracanie zasilania trwało do 15,5 godziny, a straty szacowano na 1,6–3 mld euro. Według grupy godzina przerwy w dostawach kosztowałaby około 125 mln euro w Belgii i od 0,5 do 1 mld euro w Niemczech.
Z analizy wynika, że bez dodatkowych działań na rzecz stabilności część belgijskiej sieci może do 2040 roku napotkać ograniczenia pracy. Oznaczałoby to więcej ograniczeń produkcji z OZE, restrykcje w pracy magazynów energii i większe poleganie na kosztownych działaniach korygujących. Jednocześnie grupa ostrzega, że budowa dodatkowej infrastruktury sieciowej na każdą możliwą sytuację grozi niepotrzebnymi kosztami. Rekomenduje połączenie celowanych inwestycji sieciowych z wymaganiami technicznymi, zdolnościami przyłączonych instalacji i środkami operacyjnymi. Planowanie powinno zacząć się już teraz, bo wiele rozwiązań przynosi efekty dopiero po latach.
W przypadku Niemiec raport wskazuje, że nowe instalacje z zaawansowanymi układami sterowania mogłyby do 2037 roku pokryć około połowy pozostałego zapotrzebowania na inercję w scenariuszu ostrożnego wzrostu, a w scenariuszu optymistycznym – teoretycznie całość. Dzięki technologii grid-forming wiatr, fotowoltaika i magazyny energii mogą, według grupy, wnosić znacznie większy wkład w stabilność przy niewielkim koszcie dodatkowym.
„Decyzje, które podejmujemy teraz, ukształtują system elektroenergetyczny na dziesięciolecia. Dlatego musimy przewidywać przyszłe potrzeby, zamiast reagować dopiero wtedy, gdy pojawią się ograniczenia. Żaden pojedynczy podmiot nie rozwiąże tego problemu sam” – powiedział Bernard Gustin, prezes Elia Group. Dodał, że rolę do odegrania mają operatorzy sieci, decydenci, dostawcy technologii, właściciele aktywów i odbiorcy.
Elia Group postuluje unijne przepisy, które zobowiążą nowe instalacje wytwarzające, magazynujące lub zużywające energię elektryczną do posiadania zdolności technicznych wspierających stabilność. Proponuje kontrolę instalacji przez cały okres ich eksploatacji, a nie tylko przy przyłączeniu, oraz zmianę unijnej dyrektywy w sprawie energii elektrycznej, która zachęciłaby państwa członkowskie do wprowadzenia sankcji za niezgodność z wymaganiami. Grupa chce też długoterminowych, transgranicznie koordynowanych map drogowych stabilności oraz krajowych ram regulacyjnych nagradzających stabilność za pomocą wskaźników efektywności.
Dyskusja ma bezpośrednie znaczenie dla regionu Morza Bałtyckiego. 50Hertz zarządza siecią przesyłową w północno-wschodnich Niemczech, gdzie do lądowego systemu przyłączane są bałtyckie morskie farmy wiatrowe, a państwa bałtyckie w lutym 2025 roku dołączyły do synchronicznego obszaru Europy kontynentalnej. Usługi stabilizujące system są więc kwestią praktyczną w całym regionie.








