W pierwszej połowie 2026 roku państwa regionu Morza Bałtyckiego podjęły serię decyzji, które razem pokazują, jak dziś myślą o bezpieczeństwie energetycznym. Zabezpieczyły dostawy gazu na dekadę i dłużej, zwiększyły pomoc dla uszkodzonego systemu ukraińskiego i usłyszały od NATO oraz globalnych instytucji, że dostawy energii są kwestią obronności. Najlepiej czytać te elementy obok siebie.

Dostawy gazu na długie lata. KN Energies, operator terminalu LNG w Kłajpedzie na Litwie, zakończył długoterminowy przydział zdolności regazyfikacji na lata 2033–2044. Zarezerwowano ponad 20 TWh: 8 TWh do 2044 roku i kolejne 12 TWh do 2040 roku. Zdolności objęło pięciu klientów: litewski Ignitis, łotewski Latvenergo, norweski Equinor oraz, po raz pierwszy, fiński Gasum i ukraiński Naftogaz. Procedura ruszyła w marcu 2026 roku i obejmowała do 28 TWh rocznie w siedmiu pakietach po 4 TWh. Wraz z pakietem przydzielonym w 2023 roku wykorzystanie ma sięgnąć około 75 proc. nominalnej zdolności, a nieprzydzielone wolumeny mogą zostać zaoferowane ponownie. Litewski minister energii nazwał wynik dowodem zaufania do rosnącej roli terminalu od Bałtyku w stronę Europy Północnej i Ukrainy.

Norweskie zasoby, polski kapitał. Polska buduje zaopatrzenie z drugiej strony. ORLEN Upstream Norway uzgodnił zakup 20 proc. udziałów w pięciu norweskich licencjach, w tym w produkującym złożu Goliat, od Vår Energi. ORLEN szacuje przejęte zasoby na około 58 mln boe, w tym około 3 mld metrów sześciennych gazu, i spodziewa się, że produkcja z tych aktywów wzrośnie w ciągu czterech lat mniej więcej trzykrotnie, z około 4000 do 12 000 boe dziennie. Transakcja wymaga zgody norweskiego regulatora; po jej zamknięciu Goliat należałby do Vår Energi (45 proc.), Equinoru (35 proc.) i ORLEN (20 proc.).

Solidarność z systemem pod atakiem. Podczas wspólnego posiedzenia rządów Litwy i Ukrainy Litwa zapowiedziała kolejne 4 mln euro na instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii w ukraińskich szpitalach, szkołach i przedszkolach. Następują one po transzy 5 mln euro, która dostarczyła już 20 instalacji; łącznie w obu etapach ma powstać około 80 projektów. Litwa podała też, że w pierwszych miesiącach roku dostarczyła transformatory, generatory i inny sprzęt o wartości ponad 6,3 mln euro, wobec ponad 10 mln euro w całym 2025 roku, a Naftogaz i KN Energies rozpoczną nowy etap współpracy w dostawach gazu na Ukrainę przez Kłajpedę.

Energia jako kwestia obronna. Zastępczyni sekretarza generalnego NATO Radmila Shekerinska powiedziała 10 czerwca na konferencji FuelsEurope w Brukseli, że obronność zależy od nieprzerwanych dostaw paliw i energii, i wezwała do ograniczania strategicznych słabości oraz ochrony krytycznej infrastruktury energetycznej. W regionie Bałtyku obejmuje to dziś kable podmorskie, rurociągi i morskie farmy wiatrowe. Pod koniec maja we wspólnym oświadczeniu szefowie MAE, MFW, Banku Światowego i WTO ostrzegli, że wojna na Bliskim Wschodzie obciąża światowe dostawy energii, a zapasy ropy są wyczerpywane w rekordowym tempie po utracie dostaw przez Cieśninę Ormuz.

Perspektywa firm. Podczas Europejskiego Kongresu Finansowego w Sopocie Michał Popiołek z mBanku przekonywał, że polskie firmy powinny traktować bezpieczeństwo energetyczne jako konieczność i inwestować we własne odnawialne źródła, które według niego pozwalają uniknąć kosztów przesyłu i zapewniają bezpieczeństwo.

Co z tego wynika. Region prowadzi jednocześnie trzy działania: dywersyfikuje importowany gaz, wspiera sąsiada w wojnie i traktuje wytwarzanie krajowe jako zabezpieczenie. To nie są alternatywy. Zdolności LNG i dostawy z Norwegii odpowiadają na zapotrzebowanie na gaz w kolejnej dekadzie, a wiatr, słońce i magazyny zmniejszają ekspozycję na wahania cen, o jakich mówiły MAE i pozostałe instytucje. Otwarte pytania są praktyczne: ile nieprzydzielonych zdolności w Kłajpedzie znajdzie nabywców, czy przejęcie ORLEN uzyska zgody oraz czy rozbudowa sieci i połączeń transgranicznych nadąży za nowymi mocami. Na te kwestie warto zwracać uwagę, gdy będą się kształtować kontrakty na lata 2033–2044 i kolejne rundy przydziału.