Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych UE (Ecofin) przyjęła 12 czerwca 2026 r. podejście ogólne w sprawie wzmocnienia mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) — unijnego narzędzia wyceniającego emisje zawarte w importowanych towarach. Na posiedzeniu w Luksemburgu ministrowie poparli rozszerzenie opłaty na tzw. produkty przetworzone oraz wprowadzenie środków przeciwdziałających obchodzeniu przepisów.

CBAM obejmuje obecnie surowce podstawowe: żelazo, stal, aluminium, nawozy, cement i energię elektryczną. Grudniowa propozycja Komisji rozszerzyłaby go na wyroby gotowe o dużej zawartości stali i aluminium. Dla Finlandii ta kategoria obejmuje istotny import, m.in. pojazdy ciężarowe, sprzęt medyczny i części maszyn. Rada poszła dalej niż propozycja Komisji, zgadzając się na mniej więcej podwojenie liczby objętych towarów, co objęłoby mechanizmem także więcej importerów. Podejście ogólne rozszerza ponadto CBAM na złom żelaza i aluminium oraz zmienia metodę obliczania emisji z importowanej energii elektrycznej.

Negocjacje koncentrowały się na dwóch kwestiach: jak szeroko rozszerzyć zakres na produkty przetworzone oraz jak duże uprawnienia przekazać Komisji do czasowego zawieszania mechanizmu. Finlandia domagała się rzetelnych ocen skutków i obiektywnych, ilościowych kryteriów powiązanych z ryzykiem ucieczki emisji, a wobec proponowanego przekazania uprawnień zajęła stanowisko krytyczne, ostrzegając, że czasowe wyłączenia mogą podważyć przewidywalność i pewność inwestycji w projekty transformacji energetycznej. Uzgodniony tekst zawiera zabezpieczenia ograniczające możliwość stosowania takiego wyłączenia.

“Finlandia uważa mechanizm CBAM za ważne narzędzie zapobiegania ucieczce emisji i promowania wyceny emisji na świecie” — powiedziała Sari Multala, minister klimatu i środowiska, określając stanowisko Rady jako kompromis między różnymi poglądami państw członkowskich.

Rozmowy przechodzą teraz do negocjacji między Radą, Komisją a Parlamentem Europejskim, w którym prace prowadzi komisja ENVI; głosowanie wstępnie zaplanowano na wrzesień. Wynik ma znaczenie dla energochłonnego przemysłu w regionie Bałtyku i dla opłacalności inwestycji w transformację energetyczną, ponieważ CBAM kształtuje pozycję konkurencyjną producentów z UE wobec importu o wyższej emisyjności. Odrębne badanie ośrodka ETLA, sfinansowane przez fińskie ministerstwo gospodarki i opublikowane 10 czerwca, wykazało, że rozszerzenie CBAM na emisje pośrednie zmniejszyłoby ryzyko ucieczki emisji, ale podniosłoby koszty importu.