Jedyny litewski port morski jest przebudowywany równocześnie w trzech kierunkach: nowy teren i falochrony na południu, nabrzeża podwójnego zastosowania, które obsłużą zarówno okręty sojuszników, jak i morską energetykę wiatrową, oraz wstępne przygotowania do paliw alternatywnych w żegludze. Ten przegląd śledzi najważniejsze kroki Zarządu Portu Morskiego w Kłajpedzie w kolejności ich ogłaszania i pokazuje, co każdy z nich zapowiada na kolejne lata.

Koniec sierpnia 2026: ruszają prace na placu budowy na południu. Port rozpoczął przygotowanie terenu w części południowej, wprowadzając największą rozbudowę w swojej historii w fazę realizacji. Budowa falochronów, zlecona firmie Tilsta za 24,5 mln euro netto, miała ruszyć jesienią 2026 roku, gdy teren będzie gotowy. Prawie 600 mln euro z programu inwestycyjnego portu na lata 2026–2029 przeznaczono na rozbudowę południową; wraz z inwestycjami prywatnymi, które dopiero mają się pojawić, zarząd portu szacuje całkowitą wartość przedsięwzięcia na ponad miliard euro. Falochrony mają też ograniczać napływ słonej wody do Zalewu Kurońskiego, a dyrektor portu Algis Latakas powiązał projekt z potrzebami mobilności wojskowej na wschodniej flance sojuszu.

Początek września: koncepcja zielonego metanolu. Zarząd portu zakończył koncepcję jednostki do bunkrowania zielonego metanolu o ładowności 800 ton, zdolnej dostarczać do 250 tys. ton rocznie. Opracowała ją spółka Western Baltic Engineering w ramach projektu H2Deri@BSP z udziałem 14 partnerów. Badanie rynku przeprowadzone przez Moffatt & Nichol Baltics wykazało, że rynek zielonego metanolu na Bałtyku jest jeszcze na wczesnym etapie, ale porty oferujące bunkrowanie paliw alternatywnych prawdopodobnie zyskają na atrakcyjności dla armatorów. W Kłajpedzie działa już instalacja zielonego wodoru, a pierwszego popytu oczekuje się ze strony statków regionalnych, promów i jednostek obsługujących morskie farmy wiatrowe.

15 września: 100 mln euro od EBI. Europejski Bank Inwestycyjny podpisał umowę pożyczki na 100 mln euro, która pokrywa do połowy kosztów projektu szacowanych na około 201 mln euro; zakończenie programu planowane jest do końca 2027 roku. Program dostosowuje część terminalu pasażerskiego do wymogów NATO, dodaje zasilanie brzegowe dla promów i stację tankowania zielonego wodoru oraz przebudowuje nabrzeża, tak aby Kłajpeda mogła pełnić funkcję bazy do budowy i serwisu morskich farm wiatrowych. Bank wskazuje bezpieczeństwo i obronność jako jeden z podstawowych priorytetów od 2025 roku, a pożyczka dla Kłajpedy to jeden z pierwszych bałtyckich projektów portowych finansowanych wprost na tej podstawie, obok celów transformacji energetycznej.

Co dalej. Kolejną fazę wyznaczają trzy rzeczy: start budowy falochronów na południu, zakończenie programu współfinansowanego przez EBI do końca 2027 roku oraz uruchomienie pierwszych litewskich projektów morskiej energetyki wiatrowej, dla których nabrzeże do ciężkich dźwigów w pobliżu lokalizacji jest warunkiem budowy i obsługi z własnego portu, a nie z portów polskich czy duńskich. Wątek metanolu jest najmniej pewny. To koncepcja i ocena rynku, a nie zamówienie, a popyt zależy od tempa, w jakim na Bałtyku powstaną zielone korytarze żeglugowe.

Razem te trzy kroki pokazują port, który pozycjonuje się jako wspólna infrastruktura dla obronności, energetyki wiatrowej i żeglugi. Sprawdzianem będzie to, czy pieniądze i harmonogramy się utrzymają oraz czy morskie farmy wiatrowe, do których przygotowuje się nowe nabrzeża, pojawią się w terminie.