Podmorskie kable danych, które przenoszą 99% międzykontynentalnego ruchu internetowego, mają zasadnicze znaczenie dla współczesnego życia i gospodarki europejskiej. W związku z rosnącym zagrożeniem dla tej infrastruktury krytycznej Komisja Europejska intensyfikuje działania na rzecz zwiększenia jej bezpieczeństwa i odporności. Wprowadzono nowy zestaw narzędzi służących bezpieczeństwu kabli, obejmujący środki ograniczające ryzyko, oraz listę projektów dotyczących kabli leżących w interesie Europy (CPEI). Zmieniono również instrument „Łącząc Europę” (CEF) – program prac w dziedzinie cyfryzacji, aby przeznaczyć 347 mln euro na strategiczne projekty dotyczące kabli podmorskich, w tym 20 mln euro na zwiększenie europejskich zdolności naprawczych, które to środki zostały udostępnione 5 lutego.
Ogłoszenia te są częścią planu działania UE w zakresie bezpieczeństwa kabli, którego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa i odporności europejskich kabli podmorskich, w tym przeciwdziałanie wzrostowi liczby celowych uszkodzeń i sabotażu.
Zestaw narzędzi bezpieczeństwa kabli i projekty leżące w interesie Europy
W zestawie narzędzi przedstawiono sześć środków strategicznych oraz cztery środki techniczne i wspierające mające na celu poprawę bezpieczeństwa infrastruktury kabli podmorskich. Opiera się on na ocenie ryzyka z października 2025 r., w której zidentyfikowano scenariusze ryzyka, zagrożenia, słabe punkty i zależności.
Lista 13 obszarów CPEI kwalifikujących się do finansowania publicznego określa trzy pięcioletnie etapy, do 2040 r., finansowania projektów mających na celu wzmocnienie odporności kabli podmorskich. Obszary CPEI będą traktowane priorytetowo w nadchodzących zaproszeniach do składania wniosków w ramach CEF Digital i będą stanowić podstawę planowania ewentualnego finansowania w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych.
Zasoby te – ocena ryzyka, zestaw narzędzi i CPEI – zostały opracowane przez Komisję i przedstawicieli państw członkowskich w ramach specjalnej grupy ekspertów ds. kabli.
Możliwości finansowania w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) Digital
Komisja zmieniła program prac CEF Digital, przeznaczając 347 mln EUR na finansowanie strategicznych projektów dotyczących kabli podmorskich. Zaproszenia te będą wspierać CPEI, zwiększą zdolności UE w zakresie naprawy kabli i wyposażą kable podmorskie w inteligentne funkcje.
W 2026 r. dwa zaproszenia do składania wniosków o finansowanie o wartości 60 mln EUR będą wspierać moduły naprawy kabli, a oddzielne zaproszenie o wartości 20 mln EUR będzie dotyczyło inteligentnego sprzętu do systemów kablowych. Są to czujniki i elementy monitorujące zintegrowane z podmorską infrastrukturą telekomunikacyjną w celu gromadzenia danych oceanicznych i sejsmicznych w czasie rzeczywistym. Ponadto w 2026 i 2027 r. zostaną ogłoszone dwa zaproszenia do składania wniosków o finansowanie CPEI o łącznej wartości 267 mln EUR.
Wsparcie napraw kabli podmorskich
Dzisiaj rozpoczyna się zaproszenie do składania wniosków o wartości 20 mln euro w ramach CEF Digital, mające na celu sfinansowanie modułów adaptacyjnych do napraw kabli podmorskich. Moduły te będą rozmieszczone w portach lub stoczniach, aby umożliwić szybkie przywrócenie usług kabli podmorskich.
Jest to pierwsza faza szerszej inicjatywy planowanej dla wszystkich głównych basenów morskich Unii Europejskiej, w tym Morza Bałtyckiego, Morza Śródziemnego i Atlantyku. Pilotażowy program skoncentruje się na Morzu Bałtyckim ze względu na wzrost liczby awarii kabli podmorskich w ostatnich latach, co sugeruje, że infrastruktura ta może być narażona na wrogie działania.
Zaproszenia do składania wniosków będą otwarte wyłącznie dla podmiotów publicznych posiadających uprawnienia w zakresie reagowania kryzysowego, takich jak podmioty działające w obszarze ochrony ludności, krajowe agencje reagowania kryzysowego, straż przybrzeżna i marynarka wojenna.
Kontekst
W lutym 2024 r. Komisja przyjęła zalecenie (UE) 2024/779 w sprawie bezpiecznej i odpornej infrastruktury kabli podmorskich. Powołała ona grupę ekspertów ds. infrastruktury kabli podmorskich, w skład której wchodzą organy państw członkowskich i Europejska Agencja ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA).
Rok później w wspólnym komunikacie w sprawie planu działania UE na rzecz bezpieczeństwa kabli nakreślono środki mające na celu ochronę kabli podmorskich na wszystkich etapach odporności. Do października 2025 r. grupa ekspertów ds. kabli opublikowała ocenę ryzyka UE dotyczącą infrastruktury kabli podmorskich, która stanowi podstawę dla dzisiejszego zestawu narzędzi UE na rzecz bezpieczeństwa kabli zawierającego środki łagodzące oraz wykaz CPEI.
W ramach obecnego wieloletniego programu prac CEF Digital (2024–2027) na projekty dotyczące kabli podmorskich przeznaczono łącznie 533 mln EUR, z czego 186 mln EUR przyznano już na 25 projektów. W latach 2021–2024 przeznaczono 420 mln EUR na 51 projektów dotyczących połączeń kablowych szkieletowych.
Źródło: Komisja Europejska
