Autorka: Simona Aronica, kierowniczka ds. komunikacji w Energy Cities, organizacji partnerskiej EUSEW

Jak możemy wszyscy cieszyć się komfortową temperaturą w naszych domach za uczciwą, przystępną cenę? Lokalne sieci ogrzewania i chłodzenia oparte na odnawialnych źródłach energii pomagają zwalczać ubóstwo energetyczne, zwiększają komfort, sprawiają, że nasze miasta stają się zrównoważone, a Unia – bardziej niezależna energetycznie i konkurencyjna w tych trudnych czasach.

Sofia, samotna matka mieszkająca w mieszkaniu na najwyższym piętrze, oraz Klaus, mieszkający wraz z rodziną w domu jednorodzinnym, borykają się z tym samym problemem w różnych krajach: rosnącymi rachunkami za energię. Ogrzewanie zimą i chłodzenie latem stają się coraz droższe, ponieważ w obu przypadkach nadal korzystają z grzejników gazowych – zanieczyszczających środowisko, kosztownych i podatnych na napięcia geopolityczne.

Jak Sofia, Klaus i my wszyscy możemy cieszyć się komfortowymi domami, płacąc jednocześnie uczciwe rachunki?UE dysponuje wieloma rozwiązaniami pozwalającymi osiągnąć neutralność klimatyczną i niezależność energetyczną, ale żadne z nich nie odniesie sukcesu bez aktywnego udziału obywateli, który zapewni sprawiedliwą i skuteczną transformację.

Skoordynowane działania na wszystkich szczeblach rządowych

Ogrzewanie i chłodzenie odpowiadają za prawie połowę zużycia energii w UE, dlatego priorytetem jest zapewnienie, by systemy te były bardziej ekologiczne i tańsze. Wydajne sieci lokalnego ogrzewania i chłodzenia (DHC) zasilane czystymi źródłami energii zastępują indywidualne systemy grzewcze, ograniczając koszty konserwacji i obniżając rachunki. Ponieważ zmiany rozpoczynają się w miastach, zaangażowanie obywateli ma zasadnicze znaczenie.Społeczne inicjatywy energetyczne sprzyjają akceptacji społecznej, współodpowiedzialności i długoterminowemu zaangażowaniu, dzięki czemu sieci stają się bardziej zrównoważone i odporne.

Dlatego władze lokalne, krajowe i unijne muszą współpracować. Dyrektywa w sprawie efektywności energetycznejnakłada na miasta liczące ponad 45 000 mieszkańców obowiązek przygotowania lokalnych planów ogrzewania i chłodzenia, obejmujących analizę zapotrzebowania, infrastruktury oraz ścieżek dekarbonizacji. Miasta odgrywają kluczową rolę w wyznaczaniu stref, planowaniu sieci oraz koordynowaniu renowacji i wdrażaniu rozwiązań. Ponadto nadchodząca unijna strategia w zakresie ogrzewania i chłodzenia dostarczy przydatnych wytycznych, które przyspieszą proces dekarbonizacji.

Jednak niewiele państw członkowskich przełożyło te zobowiązania na ramy wsparcia. Osoby zainteresowane aktualną sytuacją w swoim kraju mogą sprawdzić narzędzie EU Tracker organizacji Energy Cities, które wskazuje na rozbieżności między potencjałem transformacyjnym planów lokalnych a wsparciem, jakie władze otrzymują na szczeblu krajowym.

Zmiana zaczyna się od zaangażowanych obywateli

Nawet tam, gdzie rządy krajowe borykają się z trudnościami, władze lokalne i społeczności są zdecydowane działać, często przy wsparciu projektów unijnych, takich jak MUSE DHC. Do 2028 r. projekt ma na celu opracowanie 9 planów inwestycyjnych dotyczących wydajnych, kierowanych przez społeczność sieci DHC w 5 krajach, tworząc modele, które można powielać.

Jednym z projektów pilotażowych jest Sant Cugat Sesgarrigues w Katalonii w Hiszpanii, gdzie budynki publiczne wykorzystują obecnie aerotermiczne pompy ciepła do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody. Dzięki silnej woli politycznej miasto bada możliwości stworzenia sieci DHC piątej generacji, łączącej wysokowydajne pompy ciepła z lokalną energią fotowoltaiczną. Projekt angażuje lokalną społeczność energetyczną, specjalistów oraz władze publiczne w celu wspierania elektryfikacji opartej na odnawialnych źródłach energii oraz zwiększania zaangażowania społecznego.

Kolejnym projektem pilotażowym jest Zwolle w Holandii. Tutaj społeczność energetyczna Warm Assendorp, kierowana przez mieszkańców, rozwija zbiorową sieć grzewczą w ramach szerszego projektu ekologicznej renowacji. Początkowo obejmujący 172 domy i 2 szkoły, plan został rozszerzony dzięki silnemu zaangażowaniu do 500 domów i dodatkowych budynków. Przewiduje się, że system DHC będzie wytwarzał 5,8 GWh odnawialnego ciepła rocznie, co pozwoli zaoszczędzić 1835 ton emisji w ekwiwalentach CO2 każdego roku, co odpowiada mniej więcej wycofaniu z ruchu około 400 samochodów na rok.

We współpracy z gminą i przy wsparciu MUSE DHC projekt łączy pompy ciepła typu powietrze-woda, magazynowanie ciepła i systemy rezerwowe z zielonymi dachami i ogrodami fasadowymi, pokazując, że inicjatywy społecznościowe mogą napędzać zrównoważony rozwój dzielnicy.

Budowanie niezależności energetycznej UE poprzez transformację oddolną

Podczas gdy rosyjska inwazja na Ukrainę w 2022 r. przyspieszyła wysiłki UE na rzecz wycofania się z paliw kopalnych, obecna wojna w Iranie i wynikające z niej zablokowanie Cieśniny Ormuz – „największe zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego w historii” według Międzynarodowej Agencji Energetycznej – podkreślają pilną potrzebę zaprzestania uzależnienia od gazu i ropy. Inwestowanie w lokalną produkcję energii odnawialnej jest niezbędne nie tylko dla zwiększenia naszej niezależności energetycznej, ale także dla wsparcia gospodarki UE i poprawy dobrobytu wszystkich obywateli.

Gdyby miasta Sofii i Klausa wprowadziły sieci DHC, mogłyby obniżyć swoje rachunki i czerpać dumę z wkładu w dekarbonizację systemu energetycznego, pomagając w ten sposób naszej planecie oraz wzmacniając niezależność i odporność UE.

Niniejszy artykuł redakcyjny powstał we współpracy z Europejskim Tygodniem Zrównoważonej Energii (EUSEW) – największym corocznym wydarzeniem poświęconym odnawialnym źródłom energii i efektywnemu wykorzystaniu energii w Europie. #EUSEW2026 to już 20. edycja, która po raz kolejny zgromadzi społeczność osób dbających o budowanie bezpiecznej i czystej przyszłości energetycznej dla kolejnych pokoleń.

Zapraszamy do odwiedzenia platformy wydarzenia i dołączenia do dyskusji.

O autorce:

Dzięki ponad 10-letniemu doświadczeniu w dziedzinie komunikacji Simona Aronica budowała swoją karierę zarówno w instytucjach, jak i w sektorze prywatnym. Od 2022 roku pracuje w Brukseli jako kierownik ds. komunikacji przy projektach finansowanych przez UE, kierując się silnym zaangażowaniem na rzecz wartości europejskich i komunikacji w interesie publicznym. Do jej obowiązków należy między innymi nadzorowanie komunikacji i rozpowszechniania informacji o projekcie MUSE DHC.

Polecane linki

1. https://musedhc.ambienteitalia.it/wp-content/uploads/2026/01/D-2.1-Warm-Assendorp-1.0.pdf – Raport ten przedstawia lokalny kontekst studium przypadku Warm Assendorp, w tym zapotrzebowanie na energię, cechy terytorialne oraz kluczowych interesariuszy.

2. https://musedhc.ambienteitalia.it/wp-content/uploads/2026/02/MUSE-DHC_D2.1_Sant-Cugat-Sesgarrigues.pdf – Niniejszy raport opisuje lokalny kontekst studium przypadku Sant Cugat Sesgarrigues, obejmujący zapotrzebowanie na energię, cechy terytorialne oraz kluczowych interesariuszy.

Zastrzeżenie: Niniejszy artykuł stanowi wkład partnera. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Ani Komisja Europejska, ani żadna osoba działająca w jej imieniu nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie informacji zawartych w niniejszym artykule. Wyrażone opinie są wyłącznie opiniami autora (autorów) i nie powinny być traktowane jako odzwierciedlające oficjalne stanowisko Komisji Europejskiej.

Źródło: European Sustainable Energy Week