Nowa analiza polityczna IRENA wskazuje na strategiczną rolę odnawialnych źródeł energii dla bezpieczeństwa energetycznego i odporności; zawiera zalecenia dla decydentów dotyczące działań mających na celu rozwiązanie obecnego kryzysu energetycznego

Abu Zabi, Zjednoczone Emiraty Arabskie, 13 kwietnia 2026 r. – Strategiczne wdrażanie odnawialnych źródeł energii zapewniło wielu krajom większą odporność w obliczu obecnego kryzysu energetycznego – wynika z nowej analizy politycznej Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA).

Raport, skierowany do decydentów reagujących na zakłócenia na międzynarodowych rynkach energii, sugeruje zestaw działań natychmiastowych i długoterminowych, mających na celu ochronę krajów i społeczności przed najgorszymi skutkami kryzysu oraz ukierunkowanie ożywienia gospodarczego na większe bezpieczeństwo energetyczne i odporność.

Zgodnie z nowym raportem odnawialne źródła energii już teraz zmniejszają zależność od importu paliw kopalnych w wielu krajach – od Hiszpanii i Portugalii w Europie po Chiny, Indie i Pakistan w Azji. W skali globalnej moce wytwórcze energii odnawialnej nadal rosną w rekordowym tempie, a w 2025 r. przybędzie 692 GW.

Ponadto spadające koszty zmieniły ekonomię wytwarzania energii. Ponad 85% nowych źródeł odnawialnych jest obecnie tańszych niż alternatywne rozwiązania oparte na paliwach kopalnych. Od 2010 r. koszt energii słonecznej spadł o 87%, energii wiatrowej na lądzie o 55%, a magazynowania energii w bateriach o 93%. Tymczasem „stabilne” źródła odnawialne, łączące energię wiatrową lub słoneczną z magazynowaniem energii w bateriach, zapewniają energię przez całą dobę, 7 dni w tygodniu, po kosztach niższych niż w przypadku większości alternatywnych rozwiązań opartych na paliwach kopalnych.

„Obecny kryzys wyraźnie pokazuje strategiczne znaczenie odnawialnych źródeł energii jako imperatywu bezpieczeństwa narodowego” – skomentował dyrektor generalny IRENA Francesco La Camera. „Istnieje możliwość nadania priorytetu działaniom, które zwiększają długoterminową stabilność energetyczną. Rządy muszą pilnie rozważyć ukierunkowane interwencje, aby skierować inwestycje i działania kryzysowe na przyspieszenie wdrażania energii odnawialnej oraz elektryfikację procesów i sektorów zużywających energię.”

Trwający konflikt na Bliskim Wschodzie ponownie uwidacznia nieodłączną słabość strukturalną i wrażliwość krajowych systemów energetycznych, które pozostają uzależnione od paliw kopalnych, oraz rynków, na których koszty ropy i gazu mają ogromny wpływ na ceny energii elektrycznej.

Konsekwencje wykraczają poza rynki energii i łańcuchy dostaw, oddziałując na całe gospodarki i wpływając jednocześnie na inflację oraz aktywność gospodarczą, przy czym najbardziej dotkliwe skutki odczują prawdopodobnie społeczności znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji na całym świecie.

La Camera dodał: „Przykłady krajów przedstawione w zaleceniu IRENA potwierdzają odporność odnawialnych źródeł energii. Pokazują one rosnącą rolę, jaką odnawialne źródła energii mogą odgrywać w wzmacnianiu odporności i bezpieczeństwa systemów energetycznych, ograniczaniu narażenia na wahania cen paliw kopalnych oraz wspieraniu długoterminowej stabilności gospodarczej”.

W raporcie zaleca się decydentom:

  • Ułatwianie wdrażania rozproszonych odnawialnych źródeł energii poprzez wykorzystanie partnerstw międzysektorowych w celu mobilizacji szybkich działań; zapewnienie wsparcia finansowego i logistycznego w celu przyspieszenia rozwoju.
  • Wykorzystanie kampanii informacyjnych i nakazów w celu zmniejszenia popytu na energię.
  • Przyspieszenie wprowadzenia taryf opartych na porze zużycia, aby umożliwić konsumentom przeniesienie zużycia energii elektrycznej na godziny, w których podaż energii odnawialnej w sieciach jest wysoka, a ceny niskie.
  • Wprowadzenie środków fiskalnych, takich jak dotacje, subsydia lub ulgi podatkowe, wspierających elektryfikację.
  • Przyspieszenie wdrażania hybrydowych minisieci fotowoltaiczno-akumulatorowych w odległych obszarach pozbawionych dostępu do sieci energetycznej lub o słabej jakości sieci.
  • Przyspieszenie elektryfikacji pojazdów dwu- i trzykołowych w gospodarkach wschodzących; zachęcanie do elektryfikacji transportu publicznego poprzez wsparcie finansowe i fiskalne; promowanie carpoolingu tam, gdzie jest to właściwe.

Działania średnioterminowe koncentrują się na przyspieszeniu wdrażania odnawialnych źródeł energii przy jednoczesnym wzmocnieniu odporności i warunków inwestycyjnych. Obejmują one przyspieszenie realizacji projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii i sieci, wyodrębnienie środków finansowych oraz dostosowanie polityki do presji inflacyjnej i wyzwań związanych z łańcuchem dostaw. Rozbudowa magazynów energii w postaci akumulatorów, działania po stronie popytu oraz ulepszenia sieci poprawią elastyczność i umożliwią większe wykorzystanie energii słonecznej i wiatrowej. Zachęty powinny wspierać ogrzewanie, elektryfikację, infrastrukturę pojazdów elektrycznych oraz zrównoważone paliwa lotnicze.

W perspektywie długoterminowej potrzebne są jasne ramy polityczne, aby przyciągnąć inwestycje, włączyć elektryfikację do planowania krajowego oraz wzmocnić krajowe łańcuchy dostaw. Kluczowe znaczenie będzie miało ułatwianie realizacji projektów hybrydowych, wspieranie elektryfikacji przemysłu, rozbudowa mini-sieci oraz powiązanie wsparcia dla paliw kopalnych z realizacją celów w zakresie energii odnawialnej.

Zapoznaj się z pełnym dokumentem doradczym IRENA Odnawialne źródła energii: od kryzysu energetycznego do bezpieczeństwa energetycznego.

Źródło: IRENA